Długość cyklu koniunkturalnego

Czas jaki upłynął pomiędzy dwoma najbliższymi górnymi lub dolnymi punktami zwrotnymi.

Głębokość cyklu koniunkturalnego

Różnica pomiędzy wielkością PKB w górnym lub dolnym punkcie zwrotnym, a wielkością PKB na poziomie trendu.

Amplituda wahań koniunkturalnych

Różnica pomiędzy wielkością PKB w górnym i dolnym punkcie zwrotnym

Rodzaje cyklu koniunkturalnego

1. cykl krótki – od nazwiska Kitchina. Trwa ok. 3,5 roku, związany głównie z wahaniami poziomu zapasów w gospodarce

2. cykl średni – od nazwiska Juglara. Trwa 7-10 lata (8-11 lat)

3. cykl długi (długie fale) – od nazwiska Kontradiewa. Trwa 50-60 lat

4. cykl super-długi – od nazwiska van Ewijka. Trwa ok. 160 lat. Przez ok. 90 lat to okresy spadkowe, a ok. 70 lat to okresy wzrostowe

Rodzaje cyklu ze względu na przebieg

1. cykl klasyczny – do drugiej wojny światowej

2. cykl współczesny (zdeformowany) – po drugiej wojnie światowej

Rys. 14.1 Podział cyklu koniunkturalnego na fazy

A – B → kryzys nadprodukcji

B – C → depresja gospodarcza (zastój, dno gospodarcze)

C – D → ożywienie gospodarcze

D – E → rozkwit (boom, prosperity, szczyt koniunkturalny, wysoka koniunktura)

Współczesny a klasyczny cykl koniunkturalny

W cyklu współczesnym mamy tylko dwie fazy:

1. ekspansji (wzrostowa) – powstała z połączenia dwóch faz wzrostowych z cyklu klasycznego

2. recesja (spadkowa) – powstała z połączenia dwóch faz spadkowych cyklu klasycznego.

Skoro fazy się połączyły to zatarciu uległy wyraźne punkty zwrotne, czyli cykl współczesny jest bardziej płaski, a inaczej mówiąc, nie jest tak głęboki. Wynika to ze zwiększania roli państwa w gospodarce (państwo zakłóciło naturalny realizm, odbicia od dna). Współcześnie najczęściej wydłużona jest faza spadkowa. W cyklu klasycznym w fazach spadkowych malały między innymi ceny. W cyklu współczesnym one często nie maleją, a wręcz wzrastają, co tłumaczy się nasileniem inflacji i monopolizacji gospodarek po drugiej wojnie światowej.

Przyczyny cyklu koniunkturalnego

1. przyczyny egzogeniczne (zewnętrzne do systemu gospodarczego)

   a) teoria innowacji (determinizmu technologicznego) Józefa Schumpetera – postęp techniczny trwa w czasie, ale okresowo pojawiają się epokowe wynalazki. Dyfuzja (rozprzestrzenienie) wynalazku (np. nowoczesnej maszyny), powoduje wzrost produkcji dobra, a po jakimś czasie kiedy nastąpi względne nasycenie tym dobrem i osłabnie na nie popyt, producenci ograniczają produkcję

   b) teoria cyklu politycznego – władza po wygranych wyborach doprowadza do świadomego zepsucia wskaźników makroekonomicznych, aby przed następnymi zbliżającymi się wyborami doprowadzić do ich poprawy, co ma świadczyć o skuteczności władzy, obliczony jest na sukces wyborczy

2. przyczyny endogeniczne (tkwiące w systemie gospodarczym)

a) teoria inwestycji Keyensa – rozpoczął analizę od początkowej fazy boomu, kiedy jest stosunkowo wysoka krańcowa wydajność kapitału i krańcowa skłonność do konsumpcji (KSK). Zyski są wtedy relatywnie wysokie, zachęcają do zwiększania produkcji. Z czasem maleje krańcowa wydajność kapitału (prawo malejących produktów krańcowych) i krańcowa skłonność do konsumpcji. W związku z tym zyski zaczynają maleć co jest bodźcem do ograniczanie produkcji.