Leon Chwistek - Wielość rzeczywistości w sztuce

Skutki teorii wielu rzeczywistości dla malarstwa:

1. trzeba odrzucić postulat kopiowania rzeczywistości.

2. podstawa do teoretycznego usprawiedliwienia wszystkich typów malarstwa i rzeźby.

Treść dzieła sztuki:

a) ogół stanów psychicznych wywoływanych przez dane dzieło

b) anegdota

c) elementy rzeczywistości, jakie dają się odszukać w danym dziele sztuki.

ad a) jeśli słowo "treść" ma być użyteczne dla teorii sztuki to nie należy łączyć go z pojęciem stanów psychicznych wywoływanych przez dzieło sztuki.

ad b) zdaje się, że chodzi tu o to, co normalni ludzie rozumieją pod pojęciem "treść"

Elementy formy:

1. Kompozycja - umieszczenie i rozmiar poszczególnych elementów graficznych, czy w wierszu głoski, akcenty itp.

2. Kolory - jakość i sposób rozmieszczenia barw w malarstwie, świateł w rzeźbie, jakość użytych zdań w poezji.

3. Technika - wymiar i kształt płótna, gatunek farb, sposób ich kładzenia, styl w poezji itp.

Z punktu widzenia teorii wielości rzeczywistości kryteria formalne są bardziej stałe niż kryteria treści.

Dwie grupy sztuk: muzyka, architektura, taniec, ornamenty - nie ma treści, jest w miarę prosta, czytelna forma. Druga grupa: malarstwo, rzeźba i poezja - wysoki stopień formy, elementy rzeczywistości -> zgodnie z zasadą najmniejszego oporu te sztuki wysuwają się na pierwszy plan.

Malarstwo i rzeźba powinny wiernie (ewentualnie odrobinę upiększając) oddawać rzeczywistość a poezja powinna pisać prawdę.

To tylko teoria, ale jej rezultaty są marne i świadczą o tym, że jest niemożliwa do przyjęcia. Wielu artystów buntowało się przeciwko takim głupotom - przykład Witkiewicz.

Wartości dzieła sztuki nie można mierzyć tym, do jakiej rzeczywistości się odwołuje.

1. prymitywizm - rzeczywistość rzeczy

2. realizm (z naturalizmem) - rzeczywistość fizykalna

3. impresjonizm - rzeczywistość wrażeń

4. nowa sztuka (futuryzm) - rzeczywistość wyobrażeń

ad 1. prymitywizm nie przedstawia rzeczy takimi jakie je widać, stara się przedstawić je takimi, jakie są, używając do tego wiadomości o tych rzeczach.

Kopiowanie jest sprzeczne ideą sztuki. Współczesne malarstw dąży do rozluźnienia granic i przezwyciężenia treści.

Do jakiego stopnia treść w dziele sztuki może być przezwyciężona?

Malarstwo i rzeźba muszą budować swoje utwory z określonych jednoznacznie kształtów. Nie muszą być to kształty realne, mogą być abstrakcyjne (powierzchnie matematyczne). Wybór kształtu nie decyduje o wartości dzieła ani o jego typie, istotny jest tylko sposób przedstawienia tego kształtu (4 realizmy).

Zasady w malarstwie:

1. Dzieło sztuki powinno tworzyć zamkniętą w sobie całość

2. Elementy kompozycji powinny być rozłożone według określonego prawa (rytmika kompozycji)

3. żeby dany utwór był dziełem sztuki, jego forma musi być zaczerpnięta z jeden rzeczywistości.

Poezja - podział nie może być ścisły ale da się wyróżnić 4 rodzaje: prymitywi styczna, realistyczna, impresjonistyczna futurystyczna.

Odfiltrowanie elementów obcych może tylko wyjść danemu dziełu na dobre. Przezwyciężenie treści w sztuce sprzyja rozwinięciu się osobnego działu twórczości, który miałby za zadanie operować tak pojęciami, żeby wzbudzić w odbiorcach niepokój metafizyczny, religijny itp. Do tego działu można by zaliczyć: księgi święte dalekiego wschodu, mistyków i metafizyków, dzieła Nietzschego, Hegla, Bergsona, malarzy: Goa, Touluse-Lautrec.