SZCZEGÓLNIE WPŁYWOWA KONCEPCJA ROZWOJU PSYCHOSPOŁECZNEGO ERIKA ERIKSONA 1902-1994







ZAŁOŻENIA

POJĘCIA PODSTAWOWE













Etap I . Wiek niemowlęcy (0 – 1 r. ż.)

KRYZYS PSYCHOSPOŁECZNY

UFNOŚĆ A NIEUFNOŚĆ (czy świat jest wrogi czy przyjazny)

GŁÓWNA CNOTA

NADZIEJA











Etap II . Dzieciństwo (2 – 3 r. ż.)

KRYZYS PSYCHOSPOŁECZNY

AUTONOMIA A WSTYD I ZWĄTPIENIE

GŁÓWNA CNOTA

WOLA. SAMOKONTROLA











Etap III . Wiek zabawy (4 – 5 r. ż.)

KRYZYS PSYCHOSPOŁECZNY

INICJATYWA A POCZUCIE WINY

GŁÓWNA

CNOTA

ZDECYDOWANIE /PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ/. POCZUCIE CELOWOŚCI DZIAŁANIA









Etap IV . Wiek szkolny (6– 12 r. ż.)

KRYZYS

PSYCHOSPOŁECZNY

PRODUKTYWNOŚĆ (PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ)

A POCZUCIE NIŻSZOŚCI

GŁÓWNA CNOTA

KOMPETENCJA (zaradność i sprawność w działaniu)









Etap V . Wiek adolescencji (13 – 18 r. ż.) (19 – 22 r.ż.)

KRYZYS PSYCHOSPOŁECZNY

TOŻSAMOŚĆ GRUPOWA A ALIENACJA

TOŻSAMOŚĆ INDYWIDUALNA A NIEPEWNOŚĆ (DYFUZJA) ROLI

CEL ROZWOJU

OSIĄGNIĘCIE ODPOWIEDZI NA PYTANIE, KIM JESTEM I KIM MOGĘ BYĆ (ile jestem wart)

GŁÓWNA CNOTA

WIERNOŚĆ SOBIE (integracja intelektualna, społeczna, seksualna, etyczna itd.)







Etap VI . Wczesna dorosłość (23 – 34 r. ż.)

KRYZYS PSYCHOSPOŁECZNY

INTYMNOŚĆ A IZOLACJA

GŁÓWNA CNOTA

MIŁOŚĆ BEZ UTRATY WŁASNEJ TOŻSAMOŚCI











Etap VII . Średnia dorosłość (35 - 60 r. ż.)

KRYZYS

PSYCHOSPOŁECZNY

KREATYWNOŚĆ (PRODUKTYWNOŚĆ) A ZAINTERESOWANIE SOBĄ I STAGNACJA

GŁÓWNA CNOTA

OPIEKUŃCZOŚĆ. TROSKA O LOS MŁODSZYCH GENERACJI (dzięki inwestowaniu w kolejne pokolenia ludzie czują się produktywni)











Etap VIII . Późna dorosłość (pow. 65 r. ż.)

KRYZYS

PSYCHOSPOŁECZNY

INTEGRALNOŚĆ EGO /samoakceptacja/

A DESPERACJA I ROZPACZ /beznadzieja/

GŁÓWNA CNOTA

MĄDROŚĆ W WYNIKU POZYTYWNEGO BILANSU ŻYCIA



Stany (statusy) tożsamości wg Jamesa Marcii (1987)

Statusy ocenia się za pomocą 2 wymiarów: podejmowania poszukiwań, stawiania pytań (P); zaangażowania, podejmowania ról (Z).

Poszukiwanie wiąże się z kryzysem, czyli z momentem w okresie dorastania, w którym stare wartości i decyzje podlegają ponownemu rozważeniu. Zaangażowanie to stopień osobistych inwestycji, jakie jednostka czyni na rzecz swoich wyborów.



Stadium rozpadu (rozproszenia) tożsamości

Nie ma zaangażowania w żadną ideologię; nie przechodzi się kryzysu; może to być albo wczesny etap rozwoju (przed kryzysem) albo niepowodzenie w przejęciu zobowiązań po kryzysie; w efekcie - dyfuzorzy (zagubieni)-zmierzają bez celu w różnych kierunkach.

Stadium moratorium (tożsamościowego moratorium, tożsamość moratoryjna)

Rozważane są różne możliwości, decyzja jest jednak odkładana, to przygotowanie do podjęcia zadań dorosłości, do wzięcia życie w swoje ręce. Jednostka doświadczyła kryzysu i nie przestaje szukać. Po odrzuceniu wszystkich opcji, pozostaje w stanie niepewności.

Stadium tożsamości tymczasowej (zamknięcie, tożsamość nadana)

Jednostka nie podjęła własnych poszukiwań i pozostaje przywiązana do wartości wywodzących się z okresu dzieciństwa; doszło do przejęcia tożsamości, z pominięciem kryzysu, wyznaczonej przez kulturę lub rodziców; wybiera się coś, co jest z jakichś względów wygodne; zdecydowani z góry (z tożsamością przyjętą od innych)-przyjęli bezkrytycznie standardy lansowane przez innych, zwykle rodziców.

Stadium osiągniętej tożsamości

Jednostka przeszła kryzys i zaangażowała się w realizację dobrze zdefiniowanego zadania lub podjęła określone role; Konieczne było moratorium. Zdobywcy, Zwycięzcy (z tożsamością osiągniętą)-jedynie oni wybrali filozofię i cele, które wykorzystują ich talent, zaspokajają ich potrzeby, pozwalają na wyrażanie uczuć i zachęcają do rozwoju.


PODSUMOWANIE: Kryzysy emocjonalne pojawiają się nieustannie. I nie są wyłącznie efektem odziedziczonych
z dzieciństwa frustracji i konfliktów. Nierozwiązane konflikty - to jak nadbagaż, z którym wkraczasz w przyszłość;trzeba się go pozbyć, by stać się dojrzałym człowiekiem. Erikson pomniejsza odpowiedzialność rodziców za pomyślny rozwój osobowości dziecka. Ważną rolę odgrywa sama jednostka i otaczająca ją społeczność.