JAK NAUCZYĆ DZIECI SZTUKI KONSTRUOWANIA GIER?

I. PRZYCZYNY DLA KTÓRYCH WARTO UCZYĆ DZIECI SZTUKI KONSTRUOWANIA GIER.

Intensywne wspomaganie rozwoju dzieci powinno obejmować:

1. Kształtowanie odporności emocjonalnej, aby dzieci nie poddawały się zbyt łatwo frustracji, kiedy natrafią na przeszkody i gdy wynik ich starań nie jest dość dobry. Muszą także znieść porażkę z nadzieją, że będzie lepiej, bo to pomoże im wytrwać w osiągnięciu obranych celów nawet w mało sprzyjających warunkach.

2. Rozwijanie umiejętności interpersonalnych, aby dzieci umiały współpracować z rówieśnikami
i aby potrafiły z dorosłymi negocjować korzystne warunki przy zabawie lub wspólnie wykonywanych zadaniach.

3.Wzmacnianie potencjału twórczego, aby dzieci mogły śmiało projektować i wytrwale realizować swoje pomysły, a także, aby umiały trafnie przewidzieć: Co z tego będzie i dążyć do sprawdzenia, czy tak się stanie i jakie będą tego konsekwencje.

4. Rozszerzanie możliwości umysłowych i rozwijanie zainteresowań, aby dzieci te odnosiły sukcesy nie tylko w jednym przedmiocie szkolnym i mogły być świetnymi uczniami.

Do takiego zakresu wspomagania rozwoju dzieci nadają się gry. Pedagodzy twierdzą, że w trakcie gier można:

-uczyć dzieci panowania nad sobą, także w sytuacjach, kiedy nie wszystko przebiega po myśli dziecka;

- wyrabiać u dzieci refleks i szybką orientację w tym, co jest aktualnie ważne do osiągnięcia celu;

- kształtować umiejętności interpersonalne dzieci, ważne dla zgodnego współdziałania w grupie;

- rozwijać dziecięcą pamięć, mowę i myślenie;

- doskonalić umiejętności matematyczne.

II. METODYKA WPROWADZANIA DZIECI W SZTUKĘ KONSTRUOWANIA GIER.
Trzy etapy wtajemniczenia:

1. Przybliżenie dzieciom samej tylko idei gry, najlepiej gry - ściganki.

2. Konstruowanie gier opowiadań.

3. Układanie wielu wariantów gier o silnie zaznaczonym wątku matematycznym.

Ad. l.

W czasie gry ściganki muszą być przestrzegane pewne reguły, można ustalić takie:

- każdy grający ma swego przedstawiciela: jest nim pionek, którym można skakać po płytkach chodniczka.

- grający rzucają przemiennie kostka, liczą kropki i przesuwają swoje pionki o tyle płytek do przodu, ile kropek wyrzucą na kostce.

- trzeba szybko policzyć kropki i nie mylić się; warto także sprawdzić, czy nie pomylili się inni uczestnicy gry.

- pod koniec wyścigu należy wyrzucić dokładnie tyle kropek na kostce, ile płytek ma do przejścia pionek, aby przekroczyć linię mety; jeżeli kropek jest więcej, trzeba czekać aż grający wyrzuci tyle kropek na kostce, ile jest płytek do przejścia.

- wygrywa ten, kto pierwszy przekroczy linię mety.

Ad. 2.

Sposób konstruowania wszystkich gier- opowiadań jest podobny, trzeba bowiem;

- narysować trasę wyścigu, a więc odpowiednio długi chodniczek i odmierzyć na nim płytki, a potem określić miejsce startu i metę;

- ustalić, kto będzie się ścigał: mogą to być rozmaite zwierzaki, krasnale, kierowcy w swoich wspaniałych samochodach itp.;

- pomyśleć o pułapkach i premiach: zaplanować je i w sposób czytelny oznaczyć na trasie wyścigu.

Ad. 3.

W tych grach mniej będzie opowiadania, a zwiększy się zakres czynności matematycznych, które dzieci muszą wykonać dla ustalenia gry. Pułapki i premie, które dotąd miały postać przygód, teraz będą wymagać:

- analizowania rytmu liczenia, aby spostrzec cechy układu dziesiątkowego, a potem umieć z niego
skorzystać;

- doliczania lub odliczania i coraz sprawniejszego dodawania lub odejmowania, a także stosowania własności dodawania i odejmowania;

- podwajania lub rozdzielania po kilka;

- coraz sprawniejszego mnożenia i dzielenia;

- analizowania działań arytmetycznych po to, aby lepiej i szybciej przewidzieć wynik;

- stosowania schematów graficznych dla pokazania, w jaki sposób pionek przesuwał się po szeregu

liczbowym lub po osi liczbowej;

- układania obiektów po kolei i numerowania ich, a także dopasowywania dwóch uporządkowanych

szeregów w podany sposób;

- szybkiego ustalenia miejsca wybranej liczby w szeregu liczbowym.

III. CHARAKTERYSTYKA GIER I ZABAW

Gry – opowiadania - w trakcie tych gier ma miejsce intensywne rozwijanie mowy. Każda taka gra stanowi bowiem opowiadanie, które jest „zapisywane" na planszy do tej gry.

Zabawy sprzyjające rozwijaniu w umysłach dzieci klasyfikacji.
Zabawy te trzeba realizować po kolei, a to ze względu na stopniowanie trudności.

Gry i zabawy przydatne do kształtowania pojęcia liczby naturalnej i rozwijania sprawności
rachunkowych - stanowią, dla dzieci okazję do gromadzenia doświadczeń logicznych i matematycznych ważnych dla kształtowania pojęcia liczby naturalnej i rozwijania sprawności rachunkowych. Gry te znakomicie nadają się do kształtowania aspektu porządkowego liczby naturalnej. Sprzyjają także rozszerzeniu zakresu liczenia.

Gry i zabawy z dominem - trzeba je realizować w podanej kolejności. Dzieci zapoznają się z kostkami domina i doskonalą umiejętności dodawania. Jest tu także sporo okazji do uświadomienia sobie roli zera w dodawaniu. Ta seria zabaw rozwija kombinatoryczne myślenie i przyczynia się do doskonalenia umiejętności dodawania.

Zabawy z kostkami do gry i łatwe warianty „Gry w kości”.
W trakcie zabawy z kostkami do gry dzieci mogą się przekonać, jakie korzyści wynikają, ze stosowania przemienności i łączności dodawania. Gry te są pełne sytuacji, które sprzyjają globalnemu
ujmowaniu liczby elementów. Ponadto ćwiczą umiejętność dodawania i przybliżają dzieciom zasady
mnożenia.

Gry na taśmie krawieckiej – tutaj dzieci będą miały okazję do badania regularności układu pozycyjnego, a co ważniejsze będą doskonalić umiejętności dodawania i odejmowania w stosunkowo szerokim zakresie.

Dziecięce gry w karty i zabawy kartami do gry - jest to okazja do zapoznania się z kartami, a ponadto dzieci gromadzą tu doświadczenia w zakresie wyznaczania konsekwentnych serii. Sprzyjają kształtowaniu umiejętności dodawania nawet do 100.

Gry wyraźnie nastawione na wspomaganie rozwoju operacyjnego rozumowania dzieci.
Stwarzają one dzieciom okazję do praktycznej odwracalności i ułatwiają wykonywanie czynności
odwracalnych już w umyśle, bez potrzeby odwoływania się do realnych czynności.

Gry, które rozwijają intuicje związane z prawdopodobieństwem.
W tych grach dzieci muszą dużo liczyć, a to pomoże im przejść na poziom liczenia „w pamięci”.

Proste symetrie, czyli zabawy z lusterkiem.

Sprzyjają, kształtowaniu umiejętności różnicowania liczb parzystych i nieparzystych.

LITERATURA:

Zbiory rozmaitych gier i zabaw przeznaczonych dla dzieci zawarte są w książkach:

Bucken H.; Gry i zabawy ..., kiedy dziecko jest chore, Warszawa 1993;

Kalinowski A.: Mamo, tato - bawcie się z nami, Warszawa 1987;

Klimowa M.: Zabawy z moim dzieckiem, Warszawa 1986;

Słysz S.; Gry i zabawy, Warszawa 1984;

Zgrychowa J., Bukowski M.: Chore dziecko chce się bawić, Warszawa 1987.

Gry i zabawy wyraźnie ukierunkowane na kształtowanie umiejętności matematycznych znajdują się w książkach:

Ćwirko-Godycki J., Kaczmarczyk J., Makowska J., Proste gry i zabawy matematyczne w domu i na wakacjach, Warszawa 1980;

Dąbrowski M.: Czy potrafisz wygrać? Gry do szkoły i na wakacje, Warszawa 1992;

Lukacs K., Trajan E.: Zabawy liczbowe, Warszawa 1970;

Moroz H.: Nasza matematyka. Zabawy i gry dydaktyczne, Warszawa 1991;

Pisarski M.: Matematyka dla naszych dzieci. Gry i zabawy rozwijające uzdolnienia matematyczne, Warszawa 1992;

Puchalska E., Semadeni Z.,; Kloc Karty logiczne w: Nauczanie początkowe matematyki. Podręcznik dla nauczyciela, pod red. Z. Semadeniego, tom 2, Warszawa 1992 (wydanie II, s.71 – 136);

W grupie podręczników metodycznych na uwagę zasługują:

Gry dydaktyczne dla dzieci w wieku przedszkolnym, praca zbiorowa pod red. L. A. Wengiera, Warszawa 1993;

Hemmerling W.: Zabawy w nauczaniu początkowym, Warszawa 1985;

Putkiewicz E.: Gry symulacyjne w szkole, Warszawa 1983.