Infrastruktura Logistyczna 23.11.2011

Dokument przewozowy – pojęcie, istota

Dokument przewozowy jest dowodem przekazania przewoźnikowi przez eksportera towaru będącego przedmiotem kontraktu.

Posiadacz dokumentów przewozowych posiada prawo do dysponowania towarem.

Dokument przewozowy nie jest jednak umową o przewóz, stanowi jedynie potwierdzenie zawarcia umowy o przewóz.

Gestia transportowa – definicja

Za organizację i pokrycie kosztów transportu towarów odpowiada ta strona, która zgodnie z umową posiada tzw. Gestię transportową.

Gestia transportowa to prawo i obowiązek wynikający z kontraktu kupna – sprzedaży, zorganizowania, zapłacenia i dokonania transportu danego towaru.

Gestia transportowa – istota

Gestia transportowa określa, która strona kontraktu i w jakim zakresie ma obowiązek zorganizowania transportu i poniesienia kosztów oraz ryzyka za przesyłkę na określonej tracie przewozu.

Posiadanie gestii transportowej w eksporcie oznacza: sprzedawanie towaru z opłaceniem kosztów transportu „jak najdalej”, a w imporcie kupowanie go „jak najbliżej” miejsca wysyłki lub produkcji.

Dokumenty przewozowe w transporcie samochodowym

Międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR

• Stwierdza fakt zawarcia umowy o przewóz

• Jest zobowiązaniem przewoźnika do dostarczenia przyjętej przesyłki wymienionemu w liście odbiorcy w określonym miejscu i czasie.

• Składa się z 4 egzemplarzy: dla nadawcy, odbiorcy, przewoźnika i dla kontroli. Trzy pierwsze egzemplarze są oryginałami, a czwarty kopią.

• List CMR wystawia się najczęściej w języki Polskiem i angielskim.

Do listu przewozowego CMR dołącza się tzw. Jednolity Dokument Administracyjny SAD. Dokument ten zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie szczegółowych wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2004 r.) jest zgłoszeniem celnym towarów.

KARNET TIR

• Karnet gwarancyjny stosowany w międzynarodowym transporcie samochodowym przez członków Konwencji Celnej TIR. Według tej konwencji odprawa celna odbywa się dwukrotnie: w kraju załadunku i w kraju przeznaczenia. Na poszczególnych granicach sprawdzane są jedynie plomby celne.

• Dokument przewozowy, gwarancyjny i przekazowy

• Stosowanie karnetu Tir nie wymaga stosowania dodatkowego zabezpieczenia należności celnych i podatkowych do równowagi 50 tyś USD

• Wystawionemu karnetowi TIR zajmuje się w Polsce zrzeszenie międzynarodowych przewoźników drogowych (ZMPD).

Dokumenty przewozowe w transporcie kolejowym

Obecnie najczęściej stosowany dokument przewozowy w transporcie kolejowym w większości krajów europejskich, które przystąpiły do konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami COTIF.

List ten składa się z 5 części:

• Oryginału, który przewoźnik przekazuje odbiorcy

• Tzw. wtórnika listu przewozowego czyli duplikatu, który trafia do wysyłającego towar

• Tzw. ceduły przewozowej, która jest dowodem dokonania przewozu i trafia ostatecznie na stację docelową

• Pierwopisu ceduły pozostającego na stacji nadania przesyłki

• Poświadczenia odbioru, które służy jako podstaw do wzajemnego rozliczenia się między administracją kolejową

List przewozowy CIM jest sporządzany w dwóch wersjach w języki kraju nadania oraz w niemieckim, włoskim lub francuskim.

Międzynarodowy kolejowy list przewozowy SMGS

• Odpowiednikiem listu przewozowego CIM w transporcie do krajów europy wschodniej jest międzynarodowy kolejowy list przewozowy SMGS

• List przewozowy SMGS wypełniany jest przez nadawców języku kraju nadania ładunku oraz w językach chińskim, niemieckim, angielskim lub rosyjskim.

Międzynarodowy kolejowy list przewozowy SMGS

Komplet listu składa się z

• Oryginału dla odbiorcy przesyłki

• Wtórnik dla nadawcy

• Reguły dla stacji przeznaczenia

• Grzbiet reguły dla stacji nadania

• Dodatkowa reguła dla celów statystycznych

Kolejowe listy przewozowe są dokumentami imiennymi, niezbywalnymi i nieprzenośnymi.

Dokumenty przewozowe w transporcie lotniczym

List przewozowy AWB (Air Waybill)

• Stwierdza zawarcie umowy o przewozie w transporcie lotniczym

• Jest zobowiązaniem przewoźnika do dostarczenia przyjętej przesyłki wymienionemu w liście odbiorcy

• Sporządzany jest na formularzu opracowanym przez międzynarodowe zrzeszenie przewoźników lotniczych IATA

• Składa się z 3 oryginałów i 6 kopii

• Oryginały przeznaczone są dla nadawcy, przewoźnika i odbiorcy, kopie dla portów lotniczych,

• List ten jest wystawiany przez przewoźnika w języku angielskim i oznaczony zawsze jedenastocyfrowym numerem gdzie pierwsze cyfry oznaczają przewoźnika.

Lotniczy list przewozowy MAWB

• Spedytor wysyłając przesyłki różnych klientów w to samo miejsce przeznaczenia, przygotowuje MAWB

• Wskazuje w nim siebie jako wysyłającego, a jako odbiorcę – swojego partnera spedycyjnego w porcie przeznaczenia.

• MAWB jest przekazywany przewoźnikowi linii lotniczej.

Spedytorski lotniczy list przewozowy HAWB

• Zawiera spis pojedynczych przesyłek skonsolidowanych dla potrzeb transportu, w którym wyszczególniona jest cena za przewóz według stawki oferowanej klientowi przez spedytora.

• HAWB jest listem przewozowym, w którym nadawcą jest wysyłający towar, a adresatem – odbiorca towaru.

• Listy HAWB otrzymuje bezpośrednio partner spedycyjny w miejscu przeznaczenia i informuje odbiorcę przesyłki o jej przybyciu.

W transporcie morskim

• W Transporcie morskim dokument przewozowy nosi nazwę konosamentu,

• Konosament przewozowy powinien odpowiadać warunkom zawartym w umowie o przewóz (tzw. czarter)

• Gdy warunki przewozu nie są sprecyzowane w czarterze, wówczas odbywa się on na zasadach określonych przez porozumienie stron umowy lub na podstawie zwyczaju,

• Konosament jest papierem wartościowym.

Z powodu złożoności procesu, jakim jest transport morski, wyszczególnia się kilka rodzajów konosamentów.

Wyróżniamy konosamenty:

• Na towary załadowane (wówczas gry do obowiązków eksportera należy załadowanie towaru na statek)

• Na towary przyjęte do załadowania (gdy za załadowanie towaru na statek odpowiada przewoźnik.

Dokumenty przewozowe w transporcie morskim można podzielić także na konosamenty:

• Czyste (takie, które nie zawierają klauzul stwierdzających niewłaściwy stan towaru)

• Nieczyste (gdy zawierają tzw. Klauzule restrykcyjne tj. przewoźnik stwierdza niewłaściwy tan otrzymanego towaru)

W zależności od sposoby wskazania w konosamencie adresata towaru wyróżniamy też konosamenty:

• Imienne

• Na okaziciela

• Na zlecenie

Transport śródlądowy

W przypadku transportu śródlądowego stosuje się konosament rzeczny, który podobnie jak konosament morski jest papierem wartościowym.