Doskonalenie użytkowości mlecznej bydłaZenon Nogalski

20.02.2017

Ocena tylu i pokroju krów nie jest sztuką dla sztuki.

Wraz z poprawą cech budowy wzrasta potencjał produkcyjny zw., poprawia się ich zdrowie i długowieczność. W efekcie zwiększa się więc zysk rolnika z produkcji mleka.

piękna krowa = krowa wytrzymała i długowieczna = krowa dająca zysk

Poza tym:

krowa o pięknym pokroju cieszy oko hodowcy, może stanowić również źródło satysfakcji z uczestnictwa w wystawach hodowlanych, daje więc rolnikowi dodatkowy „zysk emocjonalny”.

Pokrój (eksterier) to całokształt dostrzegalnych cech morfologicznych zw., czyi jego wyglą.

Oceniać pokrój tzn. orzekać o zaletach i wadach budowy zwierzęcia na podstawie kształtu ciała, wielkości i proporcji części ciała.

Ocena pokroju:

• początkowo – wybieram takie było, jakie mi się podoba

• Settegast

• pokrój zaczyna być uwzględniany w doskonaleniu bydła

• lata 80-te XX w

Metody oceny pokroju:

1. Opis pokroju metodą prostokąta

• płytkie zw.

• głębokie z.

• głowa lekka

• głowa ciężka

• długie strzyki

• krótkie strzyki

2. Ocena wad budowy przy wpisie do ksiąg hodowlanych (od 1977)

   1. wady wykluczające wpis

- np. obustronna ślepota, wymię kozie, nieczynna ćwiartka wymienia

2. wady znacznie obniżające wynik oceny (3 pkt)

- np. wymię piętrowe, wąski zad

3. wady nieznacznie obniżające wynik oceny (1pkt)

-np. rozłupany kłąb, luźna łopatka

3. Ocena kombinowana (od 1989) – wynik oceny 1-9

   1. cechy podstawowe

      1. kaliber

      2. umięśnienie

      3. budowa

- 7 cech szczegółowych (pas barkowy, grzbiet i lędźwie, klatka piersiowa, ustawienie miednicy, szerokość miednicy, ustawienie stawu skokowego, ustawienie pęciny)

4. wymię

- 7 cech szczegółowych (kształt wymienia, zawieszenie przednie, zawieszenie tylne, położenie wymienia, kształt strzyków, ustawienie strzyków i wiązadło środkowe, czystość wymienia)

4. Ocena liniowa (wcześniejsze notatki)

   1. cechy liniowe

      1. linearne w skali biologicznej

      2. oceniane niezależnie

      3. odziedziczalne

      4. posiadające znaczenie ekonomiczne

Oceniane cechy: (ocena liniowa)

1. wysokość w krzyżu

   1. optymalna u pierwiastki hf 143-148 cm (145-152)

Krowy dużego kalibru: krótszy okres użytkowania, częste urazy kończyn

2. głębokość tułowia (mierzona na ostatnim żebrze)

   1. preferowany 6,5 (więcej niż średnia, nie głęboka)

3. szerokość klatki piersiowej

   1. preferowany 6

4. ustawienie zadu

   1. preferowany 5

5. szerokość zadu

   1. preferowany 6,5

6. postawa nóg tylnych – widok z boku

   1. preferowany 5 (ok. 150 st.)

7. racice – wysokość piętki

   1. preferowany 7

8. postawa nóg tylnych - widok z tyłu

   1. preferowany 9

9. zawieszenie przednie wymienia

10. zawieszenie tylne wymienia

    1. preferowany 9

11. więzadło środkowe wymienia

12. położenie wymienia

    1. preferowany 7

13. szerokość wymienia

    1. preferowany 9

14. ustawienie stryków przednich

    1. preferowany 4

15. ustawienie strzyków tylnych

    1. preferowany 5

16. długość strzyków

    1. preferowany 4-5

    2. zbyt długie: łatwiej o uszkodzenia, zapalenia

    3. zbyt krótkie – utrudnione zakładanie kubków

17. Charakter mleczny

    1. preferowany 7,5

18. struktura kostna – ocena grubości i szerokości kości nóg tylnych poniżej stawu skokowego, patrząc z tyłu i z boku.

BCS (kondycja)

1. chuda, średnia kondycja, zapasiona

Lokomocja (ocena ruchu: długość kroku, chwiejność, harmonia ruchu, linia grzbietu, noszenie głowy)