|
*komitet
narodowy
polski
1917.08.15 Lozanna Paryż narodowa demokracja Roman Dmowski *rada
regencyjna
1917.09.12 warszawa konserwatyści A. Kakowski Z. Lubomirski J.
Ostrowski *Polska
Komisja Likwidacyjna
1918.10.28 krk psl piast ppsd narodowa demokracja Wincenty Witos
*Rada Narodowa
Śląska Cieszyńskiego 1918.10.28/19
dzialacze lokalni ks. J. londzin
*tymczasowy
rząd Ludowy Repub Poskiej
1918.11.6/7 lublin PPS PSL Wyzwolenie środ legionowe POW Ignacy
Daszynski *naczelna
rada ludowa
1918.11.14 poznan Narodowa demokracja Wojcech korfanty
|
1922.11.05/12-wybory
parlamentarne do sejmu/senatu 5 lat kadencja
wybory rowne bezposrednie powszechne tajne i proporcjonalne czynne
prawo wyborcze czynne 21 i 30 bierne 25 i 40 *zwyciężył blok
prawicowy
endencja,
chadecja, chrzescijanski
zwiąż jedności narodowej-chjena marszałek-maciej
Rataj,
senat-Wojciech
trąpczyński
1922.12.09-wybory
na prezydenta Gabriel
Narutowicz, po
śmierci glowa państwa stal się marszalek sejmu, powolal rząd z
wladysławem
Sikorskim, nowy prezydent Stanisław wojciechowski
|
1918-wojska
niemieckie wycofują się z ukrainy i białorusi
1919 luty
pierwsze starcia z polską
1918-zachodnioukraińska
republika ludowa Lwów
1919-powszechny
obowiązek szkolny
1919-upadek
zurl, opanowanie przez pl Galicji wschodniej
1920-uklad
polsko-ukrainski (ukrainska repub ludowa)utworzenie UOW, dazenie
do stworzenia niepodleg panstwa-ustalenie granicy na
Zbruczu/sojusz wojskowy przeciwko bolszewikom-zajecie Kijowa
1921-traktat
pokojowy w rydze
1921-upadek
URL/traktat ryski-uznanie republik radzieckiej, ukraińskiej i
białoruskiej
1922-ustawa
przewidujaca utworzene w E Polsce dwunarodowych sejmikow
wojewódzkich
1923-powstanie
komunistycznej partii zachodniej ukrainy i komunistycznej partii
zachodniej bialorusi/poparcie misji kościoła katolickiego wśród
prawosławnych
1924-literacka
nagroda nobla
1925-UNDO
1926-poparcie
Piłsudskiego/pzewrot majowy
1926-radio
1927-areszt
czlonkow, roziwazanie hromady
1929-uon
1930antypolskie
demonstr/represje na ukrainców
1931-stacja
nadawcza w Raszynie
1932-reforma
jędrzjwiczowska
1933-fundusz
pracy organiz finan robót publicznych
1934-zamordowanie
pierackiego
1938-niszczenie
cerkwii
1938-pol
żąda zwrotu Zaolzia
1917.08.15
komitet narodowy polski
1917.09.12
rada regencyjna
1918.10.28
Polska Komisja Likwidacyjna
1918.10.28/19
Rada Narodowa Śląska Cieszyńskiego
1918.11.01
– walki o lwów w Galicji
1918.11.6/7
tymczasowy rząd Ludowy Repub Poskiej
1919.01.26
wybory do sejmu ustawodawczego
1918.12.27-1919.02.12
powstanie wielkopolskie
1919
kwiecień-zdobycie Wilna i Mińska,
1920.04.21-umowa
z Ukrainska Republiką Ludową (
1920.05.07
zdobycie
1920.07.5-16
–konferencji w spa
1920.07.11
plebiscyt na WiM do Niemiec
1920.07.30-Tymczasowy
Komitet Rewolucyjny Polski Białystok
1920.08.13-17
cud nad wisłą, pl do Zbrucza i
1920.08.20-2
powst sląskie terror Wojciech Korfanty
1920.09.20-25-pod
Niemnem
1920.10.07-piłsudski
L.Żeligowskiemu zajecie Wilna,
1921,03,17
konstytucja marcowa
1921.03.20
plebiscyt 40%
1921.05.2/3
2powst śląsk na prawym brzegu górnej odry
1922.05.15
porozumienie o wyznaczeniu granicy najbogatsza cz 1919-zajecie
przez czechosłow cz. slaska cieszyn
1922.11.05/12-wybory
parlamentarne do sejmu/senatu
1922.12.09-wybory
na prezydenta Gabriel Narutowicz
1922.12.11 zaprzysiężenie
prezydenta
1922.12.16
zastrzelenie Narutowicza Eligiusza Niewiadomskiego
1923
marzec-Rada Ambasadorów
1922-wybory
do Sejmu wileńskiego- Wileńszczyzny, 1923.03.15-Rada Ambasadorow
uznała wschodnie i polnocne granice Polski
1936-4
letni plan Eugeniusza Kwiatkowskiego- realizowanie programu
długofalowej planowej polityki gospodarczej
1938-1
program telewiz
1938.10.02-zajecie
Zaolzia przez PL
1919.08.16/17-24-1powst
śląskie klęska antypol urzędy i policja
przewrót
majowy. Przyczyny: słabość polskiego parlamentaryzmu, zmęczenie
ludności niestabilnością rządów, oczekiwania zwolenników
Piłsudskiego na jego powrót do polityki, żądania Piłsudskiego
decydowania w sprawach dotyczących polskiego wojska.
|
system
parlamentarno-gabinetowy-uklad stosunkow miedzy parlamentem a
wladza wykonawcza (prezydentem rzadem), w którym rząd z
premierem na czele jest powoływany i odwoływany przez glowe
państwa a odpowiedzialność polityczna ponosi przed parlamentem.
Rzad powoływany spośród przeds partii mającej większość w
parlamencie. Glowa państwa może rozwiazac parlament.
plebiscyt-
glosowanie ludności danego terytorium w celu wypowiedzenia się w
jakiejś sprawie np. przynaleznosci państwowej
federacja-zwiazek
samodzielnych państw krajów prowincji posiadających własne
organy federelne, na rzecz których państwa związkowe zrzekają
się części swoich uprawnien
inkorporacja-przylaczenie
terytorium jakiegoś kraju do innego państwa
reforma
rolna-zmiana struktury wlasnosciowej w rolnictwie, przeprowadzana
odgórnie przez państwo. Np. parcelacja
etatyzm-
prowadzenie przez państwo szerokiej działalności inwestycyjnej
przejawiającej się w zakładaniu przedsiębiorstw od podstaw,
przejmowaniu w calosci przes istniejących lub tworzenie spolek o
mieszanym kapitale.
unizm-absolutna
zgodność wszystkich form obrazu, całkowicie zespolonych z
dwuwymiarowa powierzchnia plotna
jidysz-jezyk
zydow, którego podstawe stanowi niemiecki, aramejski, hebrajski,
slowianskie
sanacja-oboz
piłsudczyków, który pod hasłem uzdrowienia stos politycz i
zycia publicz dokonal przewrotu majowego.
|
1918-23
szybki wzrost gospodarczy zamówienia wojskowe niedobór kapitałów
pominięto ją przy odszkodowaniach
1917-23
ujednolicono pieniadz-marka polska-slaba sciagalnosc podatkow,
deficyt budżetowy, wzrost inflacji, druk pustych piniedzy
1923-hiperinflacja,
opor przedsiebiorcow którzy bogacili się na eksporcie, marka
tracila na wartości, banki zawiesily dzialalnosc kredytową rosly
ceny towarów , czarny rynek, manifestacj 6,11,23 w kek upadek
gabinetu Witosa-chjeno-Piasta *grudzień-powołani nowego
pozaparlamentarnego gabinetu zlozonego z fachowców-wladyslaw
grabski (1923-25)-program naprawy skarbu :
*podatek
majątkowy *ograniczenie administracji *zniesiono dopłaty do
kolei *1924-utworzenie banku emisyjnego-akcyjny nikt ni mogl mieć
więcej ni 5% akcji
reforma rolna 1925
*dobrowolnej parcelacji ulegly majatki przekraczające 180 ha,
rząd miał prawo przymus wywłaszczenia, odszkodowanie ustalano
wg ceny rynkowej, ziemia była droga
|
|
rząd
tymczasowy-reformy społeczne i ustrojowe- wywłaszczenie i
zniesienie wielkiej i sredniej własności ziemskiej,
upaństwowienie kopaln, salin, przemyslu naftowego, udział
robotnikow w administracji zakladow przemysł które nie bd
upaństwowione, prawo o ochronie pracy, ubezpiecz od bezrobocia,
konfiskata kapitalow powstałych w czasie wojny ze zbrodniczej
spekulacji art. Pierw potrzeby, powszechne obowiaz swickie
nauczanie szkolne bezpłatne
|
granica
z Niemcami: *Pomorze
Gdańskie i Wlkpolska na mocy traktatu wersalskiego do polski,
Gdańsk status wolnego miasta pod kontrolą ligi narodów
1918.12.27-1919.02.12
powstanie wielkopolskie
1920.07.11
plebiscyt na WiM do Niemiec
1919.08.16/17-24-1powst
śląskie klęska antypol urzędy i policja
1920.08.20-2
powst sląskie terror przeciw polakom
Wojciech
Korfanty
1921.03.20
plebiscyt 40%
1921.05.2/3
2powst śląsk opanowanie terenów na prawym brzegu górnej odry
1922.05.15 porozumienie o
wyznaczeniu granicy najbogatsza cz slaska i najbardziej
uprzemysłowiona, autonomia
|
|
Narodowa
Demokracja nie uznala rządu lubelskiego, lecz Komitet Narodowy
Polski
o
1918.11.11-przyjazd
Piłsudskiego do wawy
z wiezienia, Rada Regencyjna powierzyla mu zwirzchnictwo nad
wojskiem, 3 dni poznij wlasz cywilną, oglosil się Tymczasowym
Naczelnikiem Panstwa- powoływanie rządu, wyż urzęd,
zwtweirdzani budżetu i projektów ustawod.
o
zgłoszenie
przez Piłsudskiego kandydatury Daszyńskiego , potem Jędrzej
Moraczewski socjalista, -reformy społeczne, brak poparcia ze str
endencji i ententy
*koalicyjny
rząd Ignacego Paderewskiego-podporzad Komitet Narodowy Polski
o
1919.01.26
wybory do sejmu ustawodawczego
1919,02,20
ustawa o powierzeniu Piłsudskiemu dalszego sprawowania Naczelnika
– mała konstytucja-pl ma ustroj tepubliki parlamen z jednoizb
parlam-wladza ustawodawcza i kontrolowanie Naczelnika Panstwa i
rządu*naczelnik to predstawiciel państwa i najwyższy wykonawca
uchwal sejmu w spr cywil i wojsk *powoluje rząd w pelnym składzie
na podst porozum z sejmem *z rzadem jest odpowiedzialny przed
sejmem za sprawow urzędu *każdy akt państwowy naczelnika wymaga
podpisue odnośnego ministra
o
1921,03,17
konstytucja marcowa
repub parlamentarno-gabinetowa trojpodzial władzy dominuje
parlament, ustanowienie urzędu prezydenta, rownosc obywateli
wobec prawa, nietylaknosc osob, reforma rolna, wolność słowa
*ustawod
sejm i senat na 5 lat: pr inicjatywy ustawodawczej, stanowienie
prawa, uchwal budżetu, ustal podatkow, nadzor nad rada ministrów
i najwyz izba kontroli, wybor prezydenta prawo weta wstrzymującego
projekty ustaw odwolywanie premiera i ministrów wiekszoscia
glosow (sejm)
*wykonaw-prezydent-glowa
państwa-7 lat- zwierzch nad silami zbrojnymi, reprezent państwa
w stosun miedzynarod, zawieranie umow międzynarodowych,
mianowanie premiera i na jego wniosek ministrów, sedziow,
podpisywanie ustaw, prawo laski i rozwiązania sejmu(zgoda 3/5
senatu) brak prawa weta, odpowiedz przed Trybunalem Stanu
rada
ministrów-premier+ministrowie: decyd o kierunkach polityki wew i
zagranicznej, podejmowanie uchwał, uchwalanie rozporzadzen
wykonawczych zarzadzen *kier praca resortow
*sądownicza-niezawizle
sady: powszechne, szczegolowe- orzek prawomocnych wyrokow, zakres
i sposób działaia okresl innymi ustawami
|
1925-34 wojna celna z
Niemcami-zakaz wegla z pl ograniczenia na import prod rol, proba
pozbawienia polski możliwości zaciągania zagranicznych
kredytów, spadek obrotow w handlu zagranicznym, przyspiesz bud
portu w gdyni
|
|
granica
z ukrainą: 1918.11.01
– walki o lwów w Galicji wschodniej 1923 marzec-Rada
Ambasadorów zaakceptowała całą wschodnią granicę II RP
WOJNA
PL-BOLSZEWICKA- 1918-wojska
niemieckie wycofują się z ukrainy i białorusi, wkracza Armia
Czerwona, luty 1919-pierwsze starcia z polską kwiecień-zdobycie
Wilna i Mińska, ofensywa zatrzy na linii Berezyny, Piłsudski
podjął rokowania z bolszewikami 1920.04.21-umowa z Ukrainska
Republiką Ludową (semena Petlurę)-sojusz wojskowy przeciwko
bolszewikom, wspolna ofensywa na ukrainne, zdobycie kijowa 7 maja
*1920.07.30-Tymczasowy
Komitet Rewolucyjny Polski Białystok
–w manis=fescie utworz polskiej republiki radzieckiej
*Piłsudski powołał
koalicyjny rząd z Wincentym Witosem –moblizacja chłopów
1920.08.13-17 cud nad wisłą, pl do Zbrucza i 1920.09.20-25-pod
Niemnem dotarly do minska, 1921-traktat pokojowy w rydze ziemie
białoruskie i ukraińskie podzielone miedzy polskę a Rosję
Radziecką
|
organizacja
ukraińskich nacjonalistów-terrorysci
Ukraińskie
zjednoczenie narodowo-demokratyczne 1935-M. Zyndram-Kościałkowski
wygaszał konflikt
przyczyny
zamachu majowego:
autorytaryzm-wladza jednostki kult-zwalczanie opozycji grupa osob
lub wojsko sprawuje władze, rzady pilsudskiego-sanacja
(uzdrowienie) wzmocnienie władzy centralnej-uprawnienia dla
prezydenta, może rozwiazzzac parlament i wydawac dekret w czasie
kiedy parlament nie obraduje,powolal BBWR, które ma zapewnić
zaplecze polityczne, dazenie do uchwalenia nowej konstytucji i
podstaw władzy
1935.04.23
konstytucja kwietniowa-prezydent odpowiedzialny przed bogiem i
historia, zmniejszono liczbe poslow, prawo wera dla prezydenta,
glosowac można tylko na 1 liste wyborcza, wzmocnienie władzy
wykonawczej w wyborach powszechnych spośród 2 kandydatow
wybierano prezydenta.
*władze
przejmuje po śmierci Piłsudskiego Ignacy Moscicki który musial
podzieli się wpływami z gen rydz smiglym-generalnym inspektorem
sil zbrojnych, powolano oboz zjednoczenia narodowego 1935.05.12
smierc pilsudskiego
naczelnik
22.11.18-9.12.22 pilsudski
prezydent
9-16.12.22 narutowicz
20.12.22-14/15.05.26
wojciechowski
1.06.26-30.09.39-mościcki
premierzy
17,11,18-16,01,19
moraczewski
16,01-9,12,19
paderewski
23,06-24,07,20
grabski
24,07,20-13,09,21 witos
|
|
WILNO
1920.10.07-piłsudski
rozkazał L.Żeligowskiemu upozorowanie buntu i zajecie Wilna,
utworz komisji Rządzącą Litwy Środkowej
1922-wybory
do Sejmu wileńskiego-wlaczenie do pl Wileńszczyzny, niezgoda
ZSRR i Litwy
1923.03.15-Rada
Ambasadorów uznała wschodnie i północne granice Polski
|
organizacja
ukraińskich nacjonalistów-terrorysci
Ukraińskie
zjednoczenie narodowo-demokratyczne 1935-M. Zyndram-Kościałkowski
wygaszał konflikt
przyczyny
zamachu majowego:
autorytaryzm-wladza jednostki kult-zwalczanie opozycji grupa osob
lub wojsko sprawuje władze, rzady pilsudskiego-sanacja
(uzdrowienie) wzmocnienie władzy centralnej-uprawnienia dla
prezydenta, może rozwiazzzac parlament i wydawac dekret w czasie
kiedy parlament nie obraduje,powolal BBWR, które ma zapewnić
zaplecze polityczne, dazenie do uchwalenia nowej konstytucji i
podstaw władzy
1935.04.23
konstytucja kwietniowa-prezydent odpowiedzialny przed bogiem i
historia, zmniejszono liczbe poslow, prawo wera dla prezydenta,
glosowac można tylko na 1 liste wyborcza, wzmocnienie władzy
wykonawczej w wyborach powszechnych spośród 2 kandydatow
wybierano prezydenta.
*władze
przejmuje po śmierci Piłsudskiego Ignacy Moscicki który musial
podzieli się wpływami z gen rydz smiglym-generalnym inspektorem
sil zbrojnych, powolano oboz zjednoczenia narodowego 1935.05.12
smierc pilsudskiego
naczelnik
22.11.18-9.12.22 pilsudski
prezydent
9-16.12.22 narutowicz
20.12.22-14/15.05.26
wojciechowski
1.06.26-30.09.39-mościcki
premierzy
17,11,18-16,01,19
moraczewski
16,01-9,12,19
paderewski
23,06-24,07,20
grabski
24,07,20-13,09,21
witos
|