Prawo karne, wykład 15, 27-01-2017

• psychiczność  podręcznik

• Konstrukcja przepisu art. 31 § 1, w połączeniu z § 3 określa pewną okoliczność w której sprawca nie może w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia, albo pokierować swoim postępowaniem.

• Na zachowanie się człowieka nakłada się: warunek uzewnętrznienia (bezwzględnie obowiązujący) oraz warunek sytuacji wyboru (można było postąpić inaczej).

• Dlaczego w okolicznościach z art. 31 nie mówimy o braku czynu tylko o okoliczności wyłączającej odpowiedzialność karną z powodu winy?

  • Jest to rozstrzygnięcie arbitralne. Związane z rozważaniami co by było gdyby osoba taka nie mogła popełnić czynu. Czym jest, nie można przypisać winy.

• Niepoczytalność – art. 31 §1 – podręcznik – wzmianka że metoda mieszana.

• Granice wyłączenia winy - nie tylko § 1 ale też § 3.

§ 3  § 1 nie stosuje się jeżeli był pijany i przewidywał albo mógł przewidzieć sytuacje które wyniknęły. Przypadki kiedy: poczytalność jest wyłączona – sprawca nie może rozpoznać znaczenia czynu albo nie może pokierować swoim postępowaniem, ale jest to konsekwencja wprawienia się w stan nietrzeźwości albo odurzenia, a niepoczytalność przewidywał albo mógł przewidzieć.

• Kiedy możemy powiedzieć, że nie mógł przewidzieć?

  • „Pomroczność jasna” – atypowa reakcja na małą dawkę alkoholu. Atypowy brak tolerancji na alkohol.  może się to zdarzyć w zasadzie raz, bo potem już może to przewidzieć.

  • Kiedy ktoś nie wie jakie są konsekwencje spożycia leku po alkoholu, a nie było tej informacji na leku.

• Ograniczenie poczytalności: znaczne = może być nadzwyczajne złagodzenie kary; nieletniość; stan wyższej konieczności; niepoczytalność

• Art. 31 § 3 – czym jest spowodowane to wyłączenie? Jeżeli sam pozbawisz się poczytalności to nadal jesteś traktowany jakbyś był poczytalny – bo to twoja wina, sam się w tej stan wprawiłeś. Tak to każdy by się wprawiał w stan odurzenia, żeby nie ponosić odpowiedzialności karnej.

• Co w sytuacji jeśli ktoś przestaje zażywać leki i przez to jest niepoczytalny? Zależy czy robi to świadomie – przestaje brać leki więc wie że będzie niepoczytalny.

• § 3 nie reaguje się na wszystkich takich sprawców  jest rygorystyczne.

OKOLICZNOŚCI WYŁĄCZAJĄCE WINĘ

• Wyłącznie odpowiedzialności za przestępstwo nieumyślne: Art. 28. § 1. Nie popełnia przestępstwa, kto pozostaje w usprawiedliwionym błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego.

• Art. 29. Nie popełnia przestępstwa, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność albo winę;

• Art. 30. Nie popełnia przestępstwa, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionej nieświadomości jego bezprawności;

• Art. 318. Nie popełnia przestępstwa żołnierz, który dopuszcza się czynu zabronionego będącego wykonaniem rozkazu, chyba że wykonując rozkaz umyślnie popełnia przestępstwo.  nie zdaje sobie sprawy z tego że realizuje znamiona czynu zabronionego; działa pod wpływem błędu – nie wie że popełnia czyn zabroniony; rozkaz żołnierza nie wiąże – takie są wyjątkiem; nie wymaga się tu usprawiedliwienia błędu.

• Nie są to przypadki „bez winy”, tylko wyłączające ją, bo tak to musielibyśmy mieć jakiś „wzorzec” winy.

ZAMIAR

• Ogół przestępstw: umyślne, nieumyślne (niektórzy dodatkowo umyślno-nieumyślne

• Umyślne. Art. 9 § 1  czyn popełniony umyślne, jeśli chce go popełnić, albo się na to godzi. Brak definicji „umyślności”, ale mamy kontekstową definicję umyślności. Umyślnie  jeśli jest zamiar.

• Umyślność względem czynu zabronionego = zamiar. Definicja przez wyliczenie – chce albo się godzi.

• Dolus directus (chce); (godzi się) – zamiar ewentualny, czasem wynikowy; dolus eventualis.

• Jakie funkcje umyślność pełni?

  • Art. 7. § 1. Przestępstwo jest zbrodnią albo występkiem.

§ 2. Zbrodnią jest czyn zabroniony zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 albo karą surowszą.

§ 3. Występkiem jest czyn zabroniony zagrożony grzywną powyżej 30 stawek dziennych albo powyżej 5000 złotych, karą ograniczenia wolności przekraczającą miesiąc albo karą pozbawienia wolności przekraczającą miesiąc.

• Art. 8. Zbrodnię można popełnić tylko umyślnie; występek można popełnić także nieumyślnie, jeżeli ustawa tak stanowi.

• Typów nieumyślnych jest mniej niż umyślnych. Bo musi być najpierw karalność czynów popełnionych umyślnie, a dopiero potem od tych czynów jest nieumyślność.

• Im bardziej wolny w wyborze jestem, tym bardziej ponoszę odpowiedzialność. Sprawdzamy czy ktoś coś zrobił z rozeznaniem – czy ktoś się namyślił i wie co robi, czy nie.

• Różnica w ustawowym zagrożeniu.

• Co to znaczy że ktoś chce zabić drugiego człowieka? Świadomość możliwości i świadomość konieczności  strona intelektualna; sprawca dąży do tego, żeby dany stan osiągnąć, jest to przedmiotem jego chęci.

• Świadomość sprawcy, że może zrealizować znamiona czynu zabronionego;

• Subiektywnie przekonany jestem że coś osiągnę (chociaż tego nie muszę osiągnąć)

• To, do czego dąży sprawca, ma być obiektywnie osiągalne w naszym umyśle – oceniamy realnie swoje szanse, np. jestem płatnym mordercom; zakłada że może mu to wyjść; ta opcja jest najlepsza  aspekt intelektualny

• Wolitywny aspekt – sprawca chce. Sprawca jest elementarnie racjonalny – jak widzę że nie da rady to czekam na okazję, sytuację kiedy będę miał szansę; zakłada że ma szanse.

kolejny wykład: „pożyteczność”; odróżnienie zamiaru ewentualnego od świadomej nieumyślności