Przy zakupie rozpłodnika warto zwracać uwagę na warunki w jakich został wychowany, a nie tylko na parametry jego wyceny i wyglądu zewnętrznego.

Dojrzałość płciowa stan rozwoju organizmu przy którym możliwe staje się zapłodnienie i rozwój ciąży.

Cechy charakterystyczne stanu dojrzałości płciowej

- wytwarzanie zdolnych do zapłodnienia gamet

U samców plemników

U samic kom jajowych

- wydzielenie dużych ilości hormonów płciowych

U samców hormony androgenne

U samic hormony estrogenie

- popęd płciowy (libido)

U samców chęć krycia

U samic wystąpienie cykli płciowych manifestacji rui odruch tolerancji

Wiek osiągania dojrzałości płciowej

Gatunek: dojrzałość płciowa (wiek zwierzęcia)

Bydło 6-14

Konie 12-18

Świnie 3-6

Owce 5-8

Kozy 6-8

Psy 7-14

Króliki 4-6

Czynniki wpływające na wczesność dojrzewania płciowego:

- płeć

- rasa

- poziom heterozygotności

- żywienie

- sposób utrzymania

-stymulacja naturalna ( obecność dojrzałych płciowo osobników płci przeciwnej)

- stymulacja hormonalna

Płeć

Samice – wcześniej

Samce –później

Rasa

- rasy wcześniej dojrzewające

- później dojrzewające

Świnie : puławska – złotnicka pstra

Poziom heterozygotności ‘

- osobniki heterozygotyczne (np. mieszańce dwu rasowe)- wcześniej

- homozygotyczne ( w szczególności osobniki zinbredowane ) –później

Żywienie

- intensywne ale ograniczone żywienie dietą bogatą w dobre jakości białko ? i składniki mineralne wcześniej

- nie dożywienie ilościowe i strukturalne – później

- obfite żywienie do li bitum – później

Sposób utrzymania

- swobodny dostęp do wybiegów – wcześniej

- wychów alkierzowy – później

Symulacja naturalna ( obecność stałych płciowo osobników płci przeciwnej)

Symulacja naturalna wykorzystywana jest głównie do przyśpieszenia dojrzałości loszek.

- symulacja knurem – wcześniej

(symulacja loszek knurem 2x dziennie przez 5- 15 min. Najbardziej skuteczna gdy knur wchodzi do kojca z loszkami)

- brak obecności knura- później

Symulacja hormonalna

- podanie PMSG lub hCG – wcześniej ( ruje symulowane hormonalnie są nie regularne)

Dojrzałość rozpłodowa (hodowlana)

Stan rozwoju organizmu pozwalający na dopuszczenie organizmu bez ryzyka zahamowania wzrostu i rozwoju oraz miernych wyników użytkowania rozpłodowego

Nie manifestuje się wraźnymi objawami. Jej ustalenie zależy od wiedzy i doświadczenia człowieka.

Kryteria określania dojrzałości płciowej

-kryteria wieku

Gatunek zwierzęcia/ dojrzałość rozpłodowa (hodowlana ) miesiące

Bydło / 12-20

Konie / 36-48

Świnie / 8-12

Owce / 8-18

Kozy /8-18

Psy / 18- 24

Króliki / 6-9

- kryteria rozwoju ciała – minimum 60- 75 masy ciała osobników dorosłych (należy uwzględnić masę ciała typową dla osobników dorosłych danego gatunku , rasy ,płci)

- kryterium kolejnej rui - pierwsze dwie ruje charakteryzują się zmniejszonym wskaźnikiem owulacji dlatego dobrze rozwinięte samice zaleca się kryć 3 kolejnej rui

- w cyklu płciowym na jajnikach loszki dojrzewa więcej pęcherzyków jajnikowych:

- 1-2 pęcherzyki więcej niż w cyklu II

- 2-3 pęcherzyki więcej niż w cyklu I

Wykład II

W ocenę dojrzałości rozpłodowej należy uwzględnić wpływ warunków życiowych:

- sposób intensywności żywienia.

-system chowu

-obecność dojrzałych płciowo osobników płci przeciwnej lub symulacja farmakologiczna.

Knury współczesnych ras rosną bardzo szybko i już w wieku 6-7 miesięcy uzyskują masę ciała wskazującą na celowość rozpoczęcia użytkowania (powyżej 120 kg)

Konsekwencje błędów w określaniu dojrzałości rozpłodowej

Zbyt wczesne dopuszczanie do rozpłodu:

-zahamowanie rozwoju osobniczego młodych samic

-Mniejszy wskaźnik owulacji

-gorsza jakość nasienia

-mniejsza skuteczność zapłodnienia

-zwiększona zamieralność zarodków

- mierna ilość miotu

Zbyt późne dopuszczenie do rozrodu:

-zbędne koszty utrzymania samców i samic

Stan dojrzałości fizycznej (somatycznej)

Dojrzałość fizyczna stan rozwoju organizmu przy którym nastąpiło już zahamowanie wzrostu i rozwoju kośćca. Zwierzęta dojrzałe fizycznie mają wymiary i masę ciała typowe dla osobników dorosłych