Grupa społeczna i jej komponenty wg Floriana Znanieckiego.

FLORIAN ZNANIECKI Wyróżnia 4 kategorie zjawisk społecznych („dynamiczne układy społeczne”) :

• grupa społeczna – najbardziej złożony układ społeczny, którego nie można rozłożyć i zredukować do czynności społecznych, powiązany stosunkami społecznymi osób wokół wspólnych wartości, do których osoby te jako całość dążą. Grupa jest tym, czym jest w świadomości społecznej jednostek i zbiorowości, a nie tym, co w niej dostrzegać może obserwator. Grupa istnieje przede wszystkim przez to, że jej członkowie uważają ją za istniejącą w oddzieleniu od reszty świata – grupa jako układ odosobniony,

• indywiduum (osoba) społeczne,

• stosunki społeczne,

• działania społeczne.

Być członkiem grupy, to znaczy być szczególnym rodzajem osoby, wykonywać szczególny rodzaj roli społecznej. Rola społeczna to całokształt obowiązków, których spełnienia spodziewa się od jednostki krąg społeczny, na podstawie statusu (całokształtu uprawnień), jaki dana jednostka zajmuje.

Krąg społeczny obejmuje zespół ludzi, którzy są powiązani określonymi stosunkami z daną pozycją-statusem i mają określone wyobrażenie o modelu roli osoby, według którego dana rola winna być wykonywana.

Grupa społeczna jest „twórczą syntezą” ról osobowych, regulowanych przez wzory kulturowe, ukształtowane w grupie. Jednostka jest członkiem grupy nie jako istota ludzka, ale jako osoba, od której oczekuje się specyficznej roli społecznej wewnątrz grupy.

Podstawowe elementy roli społecznej

• krąg społeczny

• jednostka społeczna

• status społeczny.

• funkcja społeczna

Znaniecki wyróżnia 4 podst. Komponenty grupy społeczne

• jadro grupy (wew. krag) – wieź, która łączy członków i odróżnia ich od nie- członków (może to być pojedyncza jednostka z która pozostali członkowie grupy lub tez niewielki zespól osób – senat, rada starszych).

• grupa jest ciałem zbiorowym świadomością – efektem tego jest myślenie „my”

• dobra materialne ( terytorium, dobra ekonomiczne) i duchowe ( wiedza, tradycje i język), którym grupa dysponuje

• instytucjonalizacja grupy , system org. Grupy działania początkowo doświadczone przez jednostki jako spontaniczne reakcje dobrowolnie kooperujących osób poczynają być doświadczone jako instytucje tej grupy

Podstawa istnienia grupy społecznej jest jej wyobrażeniowy charakter. Istnieje ona jedynie o tyle, o ile jest doświadczona przez jej członków i tylko w tej postaci w jakiej jest przez nich doświadczona. Grupa społeczna jest zdolna wywiera nacisk na jednostki o tyle, o ile jednostki doświadczają jej jako czynnika wywierającego na nie nacisk.

Znaniecki definiował grupę społeczną:

• w płaszczyźnie doświadczenia w terminach świadomości grupowej,

• w płaszczyźnie działania w terminach syntezy ról społecznych.

Świadomość grupowa bowiem to świadomość przynależności uczestnictwa, pełnienia roli społecznej, partycypacji.

Znaniecki nie podzielał ani deterministycznego, ani teologicznego stanowiska w ujmowaniu działania społecznego.

Grupę społeczną traktował jako zbiór indywiduów (osób) społecznych, mających świadomość grupową, czyli świadomość stanowienia ponadindywidualnej całości, dzięki pełnieniu określonych ról społecznych.