Instytut Fizjoterapii

Państwowa Medyczna

Wyższa Szkoła Zawodowa w Opolu

Tytuł pracy

Fizjoterapia po rekonstrukcji ACL.

Praca samokształceniowa z przedmiotu

Fizjoterapia kliniczna w dysfunkcjach narządu ruchu – ortopedii i traumatologii

Artroskopowa rekonstrukcja ACL - całkowicie uszkodzone włókna więzadła nie ulegają gojeniu z wykorzystaniem czynnościowo wydolnej blizny. Regenerat zbudowany jest w przewadze z kolagenu typu III, który jest zbyt mało wytrzymały, a przez to niezdolny do podjęcia funkcji zdrowego więzadła. Dlatego też leczenie operacyjne jest jedyną metodą odtwarzającą stosunki anatomiczne w stawie oraz zapewniają prawidłowe funkcjonowanie stawu kolanowego. Warunkiem przystąpienia do zabiegu jest odzyskanie pełnego zakresu ruchu oraz poprawa siły mięśniowej. Aktualnie najczęściej wykorzystywanymi przeszczepami są autografty z więzadła rzepki i ścięgien mięśni półścięgnistego i smukłego.

Założenia i zasady pooperacyjnej fizjoterapii:

• W celu zmniejszenia bólu, obrzęku oraz stanu zapalnego: we wczesnym okresie pooperacyjnym metoda PRICE, w dalszym etapie kontynuacja zabiegów krioterapii,
  w przypadku obecności krwiaka z miejsca pobrania przeszczepu zalecany kinesiology Taping.

• Stosuje się jak najszybsze obciążanie operowanej kończyny do granicy bólu, odzyskanie prawidłowego stereotypu chodu. Odstawienie kul do 4 tygodnia od operacji.

• Unieruchomienie operowanej kończyny. Celem zabezpieczenia operowanej kończyny w ortezie jest ochrona przeszczepu przed rozciągnięciem z zapalnym okresie fazy gojenia. Najczęściej zaleca się unieruchomienie operowanej kończyny na okres
  6 tygodni, również w nocy. Zastosowanie ortezy jest tematem kontrowersyjnym, budzącym wiele sprzecznych opinii wśród lekarzy i fizjoterapeutów. Najnowsze badania dowodzą, że zastosowanie kortezy nie tylko nie wpływa na ochronę przeszczepu, ale może przyczyniać się do ograniczenia zakresu ruchu, osłabienia siły mięśniowej i zaburzeń czucia kinestetycznego. Dlatego zastosowanie kortezy najlepiej skonsultować z lekarzem.

• Odzyskanie pełnego zakresu ruchu do maksimum 9 tygodnia od operacji, profilaktyka konfliktu w stawie rzepkowo-udowym. Ćwiczenia zwiększające zakres ruchu wprowadzamy już we wczesnej fazie pooperacyjnej i systematycznie kontynuujemy do odzyskania pełnego wyprostu i zgięcia w stawie: ćwiczenia bierne, samowspomagane, czynne , stretching, mobilizacja rzepki.

• Zwiększanie siły mięśniowej rozpoczynać należy od ćwiczeń izometrycznych
  z kokontrakcją mięśni grupy kulszowo-goleniowej w różnych kątach zgięcia
  i wyproście. Stopniowo wprowadzamy ćwiczenia izometryczne i dynamiczne pod częściowym i całkowitym obciążeniem, zarówno w otwartych, jak i zamkniętych łańcuchach kinematycznych. Nie należy wzmacniać mięśnia czworogłowego uda
  w otwartych łańcuchach kinematycznych, w zakresie 0-30^o, ponieważ zmniejszający się kąt zgięcia powoduje wzrost naprężenia przeszczepu, co może być przyczyną jego odkształcenia. Po około 12 tygodniach pacjent może rozpocząć samodzielny trening na siłowni, według instruktażu swojego terapeuty.

• Poprawa propriocepcji i koordynacji ruchowej. Trening czucia głębokiego rozpoczynamy we wczesnej fazie leczenia usprawniającego, wprowadzając naukę chodu po miękkim i twardym podłożu oraz ćwiczenia statyczne (w staniu jednonóż, obunóż i z przyborami). Stopniowo zwiększamy trudność wykonywanych ćwiczeń, np. ćwiczenia równoważne na mniej stabilnym podłożu, dynamiczne ćwiczenia równoważne i koordynacyjne z wyłączeniem elementów niektórych dyscyplin sportowych (np. rzuty piłką, kozłowanie itd.), a w późniejszym okresie rozpoczynamy naukę biegania. Ćwiczenia propriocepcji łączymy często z treningiem siły mięśniowej w zamkniętych łańcuchach kinematycznych, np. przysiady na niestabilnym podłożu.

• Powrót pacjenta do pracy powinien nastąpić po 3-5 tygodniach od operacji, a do aktywności rekreacyjnej i sportowej po 4, 6, 9 lub 12 miesiącach (w zależności od dyscypliny sportowej).

Bibliografia:

• Stolarczyk A, Kamińska M. Staw kolanowy. W: Białoszewski D, [red]. Fizjoterapia w ortopedii. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2014. s. 277-281.