RODZAJE KOMUNIKACJI INTERPERSONALNEJ

Wyróżniamy cztery wymiary komunikacji:
• intrapsychiczny - dotyczy wewnętrznych doświadczeń
• interpersonalny - dotyczy przynajmniej dwóch jednostek, które mają ze sobą bezpośredni kontakt
• grupowy - porozumienie członków danego zespołu, którzy w strukturze grupy zajmują określone pozycje
• społeczny - komunikacja przybiera formę kontaktu mającego miejsce pomiędzy grupami lub zespołami o dużej liczebności, uczestnicy takiej komunikacji charakteryzują się anonimową tożsamością

Rodzaje komunikacji:

• Komunikacja werbalna: przekazywanie informacji za pomocą języka poprzez: mówienie, słuchanie, pisanie i czytanie, obraz. Mówienie dotyczy nie tylko samego nadawcy ( kim jest, jaki jest jego wiek, zasób wiedzy, wykształcenie, płeć) ale także rodzaju przekazywanego komunikatu (perswazja, ocena, analiza, informacja, kazanie, osąd, diagnoza, interpretacja, itp.). Opiera się na właściwym odczytaniu i interpretacji dźwięków. Pisanie - należy pisać w sposób poprawny gramatycznie, ortograficznie i stylistycznie. Komunikat napisany powinien być jasny i przejrzysty, czytelny dla odbiorcy, precyzyjny

i konkretny. Jego odbiór jest uzależniony od treści, jakie prezentuje ale także od jego cech wizualnych: czcionka, papier, układ strony. Ważne pojęcia związane z pisaniem to: znaki graficzne, znaki pisane, semantyka i semiotyka. Czytanie - związane bezpośrednio z tym co jest napisane; zależy ono od: nośnika, rodzaju tekstu, zawartości i znaczenia tekstu, od tępa i sposobu czytania, zrozumiałości danej informacji zawartej w tekście. Obraz - jest specyficznym sposobem komunikacji. Komunikacja obrazem głęboko osadzona jest

w symbolach. Obraz staje się zakodowaną informacją. Jej odczytanie uzależnione jest od: wrażliwości na świat, stopnia rozwoju, wiedzy o świecie, stopnia podatności na wpływ. Obraz to swoista anomalia informacyjna, ponieważ burzy on dotychczasową przestrzeń, stary porządek rzeczy i wprowadza nowy porządek, tak jak dźwięk zaburza dotychczasową ciszę, a gest dotychczasowy bezruch - wprowadzając aktywność do otoczenia. Światło zaburza dotychczasową ciemność, linia dzieli przestrzeń, różnicuje ją, bryła wymusza zachowania przestrzenne, a otwór rozszerza perspektywę.

Słuchanie. Aktywne słuchanie to:

• parafrazowanie - potwierdzanie przez odbiorcę, że przekazany mu komunikat jest zrozumiały

• odzwierciedlanie uczuć, emocji

• skupianie się na najważniejszym

• umiejętne formułowanie odpowiednich pytań

• zainteresowanie przekazywaną treścią

• zapamiętywanie istotnych kwestii, zwrotów, słów.

• Komunikacja niewerbalna może wyrażać się przez:

• Sposób, w jaki tworzymy otoczenie fizyczne, w którym pracujemy i mieszkamy.

• Sposób w jaki siedzimy, stoimy, chodzimy, kontaktujemy się wzrokowo.

• Napięcie lub rozluźnienie w całym ciele.

• Nasze otoczenie: dom, praca, samochód, rodzina, przyjaciele.

• Ton głosu, natężenie i intonacja (mówienie chłodne, ciepłe, monotonne, dynamiczne, oschłe, ostre, łagodne, ciche, głośne, łagodne, spokojne lub nerwowe.

• Nasz wygląd: twarz, włosy, ciało, odzież i jej kolor, męskość, kobiecość.

• Wzdychanie, śmiech, płacz, błaznowanie, marszczenie brwi, uśmiechanie się, wyraz twarzy - mimika.

• Dźwięki paralingwistyczne - ekspresja uczuć poprzez wokalizacje takie jak: mruczenie, posapywanie, mlaskanie, gwizdanie, westchnienia.

• Gesty, ruchy rąk, nóg, głowy, całego ciała.

• Odległość, w jakiej stajemy od siebie, bliskość, dotyk, kontakt fizyczny.

Inny podział komunikacji niewerbalnej:

• Kinezjetyka - mowa ciała: mimika, gestykulacja, przyjmowanie pozy, ruchy ciała, spojrzenie, kontakt wzrokowy

• Prajęzyk: ton, barwa, wysokość, natężenie głośność, modulacja, szybkość głosu, interferencje wokalne - wzajemne oddziaływanie

• na siebie dwu lub więcej cech głosu i dźwięków pozajęzykowych

• Samoprezentacja - wygląd fizyczny, budowa ciała, ubranie, fryzura, makijaż, biżuteria

• Dotyk - uścisk dłoni, poklepywanie (świadczy o naszym stosunku emocjonalnym do drugiej osoby)

• Proksemika - odległość, dystans interpersonalny

• Chronemika - czas jako sygnał komunikacyjny (np. rozciągnięcie pewnych rzeczy w czasie dla podkreślenia ich ważności, punktualność)

• Elementy otoczenia - "Pokaż mi swój dom, a powiem ci kim jesteś"

• Komunikacja bezpośrednia:

Rozmowa, wywiad, dyskusja, dialog, narada.

Jest to bezpośredni kontakt nadawcy z odbiorcą, ich osobista styczność.

• Komunikacja pośrednia:

Komunikowanie za pomocą medium, środków przekazu komunikacyjnego:

naturalne środki (dźwięk, głos), techniczne, elektroniczne ( radio, TV, komputer, Internet, telefon, płyta, taśma), środki prezentacyjne (wyświetlana prezentacja, pokaz)

i reprezentacyjne (obrazy, książki, architektura, dzieła sztuki).

• Komunikacja formalna:

Uregulowana prawnie, dotyczy załatwiania spraw urzędowych, jest skoncentrowana

na załatwieniu sprawy, wymianie informacji. Jest bardzo precyzyjna, sztywna, obstawiona normami.

• Komunikacja nieformalna:

Spontaniczna, bliska, nie posiada ścisłych reguł, wyrażana często za pomocą żargonu

lub skrótów, symboli znanych tylko nadawcy i odbiorcy.

• Komunikacja ustna:

Słowo mówione staje się szybkim i konkretnym komunikatem. Jest również bardzo ulotne. Daje możliwość natychmiastowego potwierdzenia, informacji zwrotnej. Jest przydatna

w przekazywaniu krótkich, prostych komunikatów pomiędzy osobami. Umożliwia odbiór sygnałów niewerbalnych.

• Komunikacja pisemna:

Słowo pisane, znaki graficzne - to przekaz informacji bardziej formalny lub na odległość. Nie ma tu bezpośredniego kontaktu nadawcy z odbiorcą, utrudniony przekaz informacji zwrotnej oraz komunikatów pozawerbalnych.

• Komunikacja jednokierunkowa:

Proces przekazywania informacji tylko w jedną stronę, bez sprzężenia zwrotnego,

np. komenda, nakaz, polecenie, rozkaz.

• Komunikacja dwukierunkowa:

Odbywa się w obydwu kierunkach, między nadawcą i odbiorcą. Cechuje się większą dokładnością niż komunikacja jednokierunkowa, większą pewnością nadawcy, mniejszym uporządkowaniem, mniejszą pewnością odbiorcy, i zabiera więcej czasu.

• Komunikacja symetryczna:

Związana z takim samym lub podobnym statusem społecznym oraz zawodowym odbiorcy

i nadawcy.

• Komunikacja niesymetryczna:

Zróżnicowany status podmiotów procesu komunikacyjnego, powoduje że staje komunikacja staje się formalna, często pośrednia, ułożona, oparta na lęku przed autorytetem.