E. Prokop Janiec Etniczność, [w:] Kulturowa teoria literatury, pod Re. Markowskiego

Tożsamość etniczna – odnosi się nie tylko do więzi pochodzenia i praktyk kulturowych, akcentuje się jej społeczny i historyczny wymiar

Tożsamość towarzysząca – wyraża się w dumie z pochodzenia, identyfikacji z kluczowymi symbolami grupowymi czy w wyborach politycznych

- wyobraźnia jako kluczowa siła społeczna w konstruowaniu wspólnot takich jak naród

- teoria F. Bartha – koncepcja historycznie zmiennego społecznie uwarunkowanego sposobu istnienia jednostek etnicznych. Jednostki te cechuje zasada przypisania i wykluczenia, a dla ich trwania zasadnicze znaczenie ma utrzymywanie etnicznych granic

- odchodzi się od przekonania, że etniczność jest rodzajem pierwotnie danej separującej grupy, uznaje się natomiast jej historyczną genezę i i relacyjny, kontekstowy charakter. Nowocześnie różnica etniczna jest definiowana jako różnica kulturowa związana z grupą , stanowiącą część tego społeczeństwa

- etniczność uznaje się za jedną z kategorii należących do poziomu wprowadzanego jako mediatyzujący pomiędzy porządkiem lokalnym a globalnym, w związku z tym jest uwikłana w inne ralacje tego szeregu np. narodem

-Popularność badań nad etnicznością ma związek z moralną oceną działań ludobójczych związanych z polityką rasową ( poł XX w )

-Traktowanie kultury jako kolażu, obszaru hybrydycznego

- Levi Strauss porównał kultury do pociągów jadących w różnych kierunkach i z różna prędkością

- granice kulturowe przestają się ściśle pokrywać z granicami społecznymi, stają się płynne zmienne

- dla problematyki etnicznej ważne SA jeszcze trzy wątki pojawiające się w koncepcji kultury:

• Idea deterytorializacji kultury, odejście od wyobrażenia o ścisłym odwzorowaniu kultury i przestrzeni i od uznania przestrzennego zakorzenienia kultur

• Porzucenie modelu monadycznych, odgraniczonych ,, czystych” obszarów kulturowych i przyjęcie tezy o ich pierwotnej hybrydyczności

• Pojawienie się modeli opisujących globalizującą się kulturę

- dominanty kultury : różnica, heteronomia, polilogiczność

- głównym paradoksem polityki etnicznej jest globalizacja tego co pierwotne tj język, kolor skóry, sąsiedztwo

Literatura wobec zróżnicowania etnicznego:

- reprezentantem poglądów XVIII wiecznych jest J.G Herder. Mówił o tym ,że dzieło sztuki należy odnosić do ducha epoki, a za źródła uznaje m.in. wierzenia i zwyczaje

- XIX wiek -H. Taine - dzieło wytwór kulturowy powiązany z czynnikami rasy i momentu historycznego. Literatura stanowi realizację etnicznych właściwości.

- podejścia do problemu etnicznego wymiary kultury ;

• Traktowanie kwestii etnicznych jako zagadnienia wewnątrzliterackiego, które stanowić może przedmiot etnopoetyki

• Traktowanie go jako zagadnienia kulturowego, przy czym literatura uznana jest za jedna z praktyk konstytuujących pole kulturowe

Współczesne orientacje badawcze:

- punkt wyjścia: przekonanie o społecznej i per formatywnej funkcji języka

- pojmowanie tożsamości zbiorowej - etnicznej i narodowej - jako konstruktu społecznego łączy się z przyznaniem kluczowej roli dyskursom tożsamości, który formułuje się w literaturze

- imagologia - bada literaturę pod kątem obecnych w nim wyobrażeń o innym etnicznie, reprezentacji kulturowych różnic i relacji

- komparystyka - bada obrazy i psychologie narodową

- studia kulturowe – będące krytyka ograniczeń estetyki i jej swoistym ,,upolitycznieniem”. Badają : gender, seksualność, , narodowość i tożsamość narodową, kolonializm, rasę, kulturę popularną i jej publiczność etc. Najważniejszy badany kontekst etniczności to wielokulturowość.

Współczesne tendencje badawcze:

- Julia Kresteva – obcość/inność – fundamentalny, a zarazem destabilizujący element psyche. Apel o zachowanie różnorodności.

- poetyka kulturowa

• - redefinicja ,,punktu widzenia” rozumiana już nie tylko jako kategoria narracji, ale też etnologiczna

• - otwiera pole badawcze związane z zagadnieniem miedzykulturowości komunikacji i reprezentacji

• - łączenie różnych obszarów piśmiennictwa literaturę fikcjonalną, dokumentu osobistego, publicystykę w poszukiwaniu tego jak różne grupy postrzegają się wzajemnie

• Badania etnolingwistyczne. Etnosymbolizm uznaje przeszłość etniczną za źródło narodowej tożsamości

Problematyka etniczna w literaturoznawstwie:

-Szkoła graficzno - regionalna , Chlebowski 1886

- narastające zainteresowanie wielokulturowością i pograniczem, problematyka kresów. W Panas w O pograniczu etnicznym w badaniach literackich wiązał zainteresowanie pograniczami z dokonywującym się procesem odbudowywania pamięci o wielojęzykowej Rzeczpospolitej Obojga Narodów

-Portret z cieniem B. Umińska - przecinanie się treści etnicznych i genderowych.