Przyczyny wojny polsko-szwedzkiej:

• panowanie nad Morzem Bałtyckim,

• konflikt protestancko-katolicki,

• chęć zagarnięcia przez Szwecję terenów pod uprawę,

• na tronie szwedzkim chcieli zasiąść Wazowie,

Skutki wojny polsko-szwedzkiej:

• Prusy Książęce zostały poza zwierzchnością,

• duże straty ekonomiczne, gospodarcze i demograficzne w Polsce,

• wzrost znaczenia magnatów,

• upadek autorytetu władcy,

• po przegraniu brak szans na panowanie nad Bałtykiem,

• strata dużej części Inflant po przegraniu przez Polskę,

Przyczyny wojny z Turcją:

• Tatarzy najeżdżali na Polskę,

• Kozacy najeżdżali na Turcję,

• magnaci wyprawiali się na Mołdawię, a także na Wołoszczyznę,

Skutki wojny z Turcją:

• brak wpływów Polski w księstwach naddunajskich,

Przyczyny wojny z Rosją:

• chęć zdobycia przez Rosję dostępu nad Morzem Bałtyckim,

• zajęcie przez Iwana Groźnego sporej części Inflant,

Skutki wojny z Rosją:

• osłabienie państwa polskiego, znikniecie z areny międzynarodowej,

• Rosja wyrosła na mocarstwo,

• Rosja ingerowała w sprawy państwa polskiego,

1621-Chocim-rozejm-nie tracimy nic,2stro.mają pilnować, by Tatarz.nie atak.PL, a Koz.Turcji, na Mołdawi naspadarze spoko dla PL

1657-traktaty welawsk.-bydgoski-Pl i Prus.Książ. i Branderburgia.-P.K.nie są lennem PL,po wymarciu dyn.P.K. całe są PL.

1604-Moskwa-1.dymitriada-pl.szlachta idzie z Dymit.Samozwa. do M., pokonanie Godunowa, pl mają urzędy w Ros.

1667-Andruszów-rozejm-PL ma Ukrai.lewobrzeżną-woj. Bracł., część kijowszcz.,Ros-kojowsz.,Zaporoże, z.smoleńs.,Siewiersk.,czernichow.->ukra. Prawobrzeżna