Komosa ryzowa
Roślina uprawna: pochodzi z Ameryki Południowej, gdzie jest uprawiana od 5 tysięcy lat. Była podstawowym pokarmem w państwach Inków i Azteków[potrzebne źródło]. Ziarno komosy ryżowej (zwane quinoa lub ryż peruwiański) jest niezwykle bogate w pełnowartościowe białko (zawiera wszystkie aminokwasy niezbędne dla człowieka, co w pokarmach roślinnych jest zupełnie wyjątkowe) oraz w sole mineralne i witaminy, jest więc idealnym składnikiem zrównoważonego odżywiania, zwłaszcza dla wegetarian i wegan. Nie zawiera glutenu, ma też niski indeks glikemiczny.
Prowadzone są prace nad wprowadzeniem komosy ryżowej do uprawy w krajach rozwiniętych, również w Polsce
SZARŁAT (AMARANTUS)
Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne.
Przez Indian zbierany i uprawiany jako roślina pokarmowa już 3000 lat temu. Z młodych roślin można sporządzać sałatki. Nasiona zawierają sporo tłuszczu, białka (więcej niż zboża, a nawet mleko) i skrobi, a ich wartość energetyczna jest większa niż nasion kukurydzy. Jego uprawa zdobywa coraz większą popularność[5], w ofercie handlowej, także u nas w kraju, znajduje się mąka zwana mąką z amarantusa.
Chętnie spożywany przez wegetarian, gdyż posiada wszystkie aminokwasy egzogenne.
szarłat siny (Amaranthus lividus L.) – antropofit zadomowiony
szarłat szorstki (Amaranthus retroflexus L.) – antropofit zadomowiony
szarłat wyniosły, sz. wiechowaty (Amaranthus cruentus L.) – gatunek uprawiany
Pszenica orkisz (Triticum spelta L.), zwyczajowo nazywana szpelcem lub orkiszem - gatunek zboża należący do rodziny wiechlinowatych. Popularna w średniowieczu, obecnie rzadko uprawiana.
Orkiszem nazywa się także jęczmień dwurzędowy (Hordeum distichon)
Orkisz spożywany był w starożytności. W czasach rzymskich był posiłkiem gladiatorów i zawodników igrzysk.
Według stanu na rok 2007 powierzchnia jego uprawy w Europie wynosiła około 18 tys. hektarów. W Polsce uprawia się około 200–300 hektarów orkiszu, głównie w gospodarstwach ekologicznych.
Ziarno orkiszu zawiera więcej białka (13–17 proc.) niż ziarno pszenicy zwyczajnej. Jest od nich także bogatsze w lepiej przyswajalny gluten. Ponadto zawiera więcej cynku, miedzi i selenu oraz witamin A i E. Dominującym kwasem tłuszczowym jest wartościowy dla zdrowia kwas linolenowy. Gatunek ten jest również bogatym źródłem błonnika pokarmowego[potrzebne źródło].
25 marca 2008 „Czerkieska mąka orkiszowa” została wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych (woj. świętokrzyskie) w kategorii „Warzywa i owoce”[1].
KROKOSZ BARWIERSKI
Krokosz barwierski (Carthamus tinctorius L.) – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych. Pochodzi z Bliskiego Wschodu i Indii.
Gatunek uprawiany już w starożytności jako roślina farbierska i oleista. W starożytnym Egipcie używana do wyrobu tłustej szminki[3]. W Europie rozwój plantacji nastąpił w XVII wieku. Roślina uchodziła, obok indyga, za źródło najlepszego barwnika roślinnego – zawartej w płatkach korony kwiatów kartaminy, zwanej też hiszpańską czerwienią. Kwiaty stosowano także jako lek pobudzający, przeczyszczający i wykrztuśny. Owoce pozbawione łupin zawierają nieco ponad 50% oleju kartamusowego używanego do celów spożywczych oraz do wyrobu mydeł, pokostu i laku[2]. W tradycji indyjskiej i bliskowschodniej olej z krokosza stosowano do usuwania owłosienia jako środek niszczący mieszki włosowe. Najstarsze wzmianki o tym pochodzą z XIII-wiecznych traktatów seksuologicznych. Zwyczaj ten przetrwał do dziś i dotarł do Europy[4].
Modrak abisyński, katran abisyński, kapusta abisyńska (Crambe hispanica L. subsp. abyssinica (Hochst. ex R. E. Fr.) Prina) – podgatunek Crambe hispanica[2]. Występuje w dzikiej formie na stepach Afryki Środkowej i Abisynii (Wyżyna Abisyńska)[2]. W Polsce uprawiany na małą skalę. Daje przeciętny plon 10—30 q z hektara.
Roślina oleista; Z nasion otrzymuje się olej podobny właściwościami do oleju rzepakowego zawierający 51-53% tłuszczu. Makuch pozostały z wyciśniętego ziarna zawiera ponad 40% białka.