JOHN FISKE „KULTUROWA EKONOMIA FANDOMU”

Fandom- posiadająca poczucie własnej odrębności społeczność fanów; jest częstym zjawiskiem kultury popularnej w społeczeństwach uprzemysłowionych

Cechy Fandomu:

1. Wartościowanie i dystynkcja

• Fani z zapałem wartościują: granice pomiędzy tym, czym zajmuje się ich fandom, a czym nie, są wyraźnie zaznaczone. Ta różnica w sferze kultury jest mapowana w dystynkcjach w sferze społecznej- granice pomiędzy społecznością fanów i resztą świata są wyznaczone i przestrzegane równie wyraźnie.

• Pewne formy fanowskiej niechęci zbliżają się do estetycznego wartościowania kultury oficjalnej.

2. Produktywność i uczestnictwo

• Kategorie analizy, które proponuję stosować mogą być nazywane produktywnością semiotyczną, produktywnością enunacyjną i produktywnością tekstualną. Każda produktywność ma miejsce na poziomie interfejsu pomiędzy przemysłowo wytwarzanym dobrem kulturowym a codziennym życiem fana.

• Produktywność semiotyczna obejmuje tworzenie znaczeń, na podstawie tożsamości społecznej i doświadczenia społecznego, z semiotycznych dóbr kultury.

• Eniuncja to użycie systemu semiotycznego (przede wszystkim języka werbalnego, ale nie tylko jego) specyficzne dla osoby mówiącej i jej kontekstu społecznego i czasowego.

• W rozmowie ważne jest jednak to, że jest ona jedynym dostępnym środkiem eniuncji. Stylizacja fryzury lub makijażu, wybór ubrań lub akcesoriów to sposoby tworzenia tożsamości społecznej, a więc i potwierdzenia czyjegoś członkostwa w określonej społeczności fanowskiej.

• Fani wytwarzają i wymieniają między sobą teksty przygotowane często na wysokim poziomie odpowiadającym kulturze oficjalnej.

• Produktywność fanowska nie jest ograniczona do produkcji nowych tekstów: bierze także udział w konstrukcji oryginalnych tekstów, zmieniając komercyjną narrację lub występ w kulturę popularną.

3. Akumulacja kapitału

• Fanowski kapitał kulturowy, podobnie jak oficjalny, tkwi w docenianiu i wiedzy o tekstach, wykonawcach i wydarzeniach, ale obiekty zainteresowania fandomu są z definicji wyłączone z oficjalnego kapitału kulturowego i jego wymienności- poprzez edukacje i perspektywy kariery zawodowej- na kapitał ekonomiczny.

• Gromadzenie zarówno popularnego, jak i oficjalnego kapitału kulturowego jest sygnalizowane materialnie przez kolekcje obiektów- dziel sztuki, książek, płyt, pamiątek, druków ulotnych. Fani, podobnie jak miłośnicy, są często zapalonymi kolekcjonerami- kolekcjonowanie kultury to punkt, w którym spotyka się kapitał ekonomiczny i społeczny.

• Kolekcjonerstwo jest ważne w kulturze fanowskiej, ale ma raczej charakter wkluczający niż wykluczający: nie kładzie się takiego nacisku na zdobycie niewielu (ale drogich) obiektów, a raczej na zgromadzenie ich możliwie największej liczby.

Fani i komercyjna (pop)kultura:

• Kultura fanowska jest powiązana z komercyjnymi interesami przemysłów kultury.

• Dla przemysłów fani stanowią dodatkowy rynek, który nie tylko kupuje- zazwyczaj w dużych ilościach- produkty powiązane z obiektem zainteresowania fandomu, ale też dostarcza wartościowych, bezpłatnych informacji o rynkowych trendach i preferencjach.

Model Pierre Bourdieu- Rozwinięcie metafory opisu kultury jako systemu ekonomicznego, w którym ludzie inwestują i gromadzą kapitał.

Obie formy kapitału zostają później dzielone ze względu na to, czy zostały odziedziczone, czy zdobyte.

Model Bourdieu jest użyteczny, jednak ma dwie podstawowe słabości:

• Nacisk, który kładzie na ekonomię i klasę jako główny (jeśli nie jedyny) wymiar dyskryminacji społecznej;

• Porażka jaką poniósł w zastosowaniu wobec kultury podporządkowanych tej samej wyrafinowanej analizie, której poddaje kulturę dominującą;

Habitus:

Odnosi się do wyobrażeń otoczenia, jego mieszkańców i procesów jego zasiedlenia, oraz powiązanych z nimi sposobów myślenia. Habitus zawiera w sobie naszą pozycję w przestrzeni społecznej, przystające do niej style życia i to, co Bourdieu nazywa powiązaniami „dyspozycyjnymi” umysłu, gustami kulturowymi i sposobami myślenia oraz odczuwania. Habitus odrzuca tradycyjny podział na to, co społecznie i to, co indywidualne oraz przeformułowuje związek pomiędzy dominacją i podmiotowością.