Alicja Siwek

Mikołaja Doświadczyńskiego Przypadki
Księga II i III

Księga II -> opisuje pobyt na wyspie Nipu.

• Mikołaj budzi się na nieznanym lądzie

• Odkrywa wioskę zamieszkaną przez ludzi, gdzie zostaje przyjaźnie powitany

• Pewien starzec zaprasza go do siebie, karmi i daje posłanie

• Gospodarz kaleczy się nożem Mikołaja -> przerażeni niebezpiecznym narzędziem mieszkańcy zakopują nóż i nie pozwalają go więcej odkopywać.

• Dzień domownicy kończą modlitwą dziękczynną

• Doświadczyński uczy się języka od swojego gospodarza.

• Mieszkańcy wyspy na początku stronią od niego, lecz pewnego dnia, gospodarz ogłasza, że Mikołaj zostanie włączony do ich społeczności

• Z tej okazji przygotowano uroczysty obiad na którym podzieli się chlebem, na znak wspólnoty i jedności

• Lud przyjmuje go jako dzikusa i wysyła na nauki, co jest sporym zaskoczeniem dla Mikołaja, bowiem to on chciał im przybliżyć cywilizację europejską

Nauki u Xaoo

• Po trzech miesiącach pobytu na Nipu, Xaoo, nauczyciel Doświadczyńskiego, zabiera go na pole i próbuje wytłumaczyć jak być dobrze uprawiać ziemie

• Xaoo ostro krytykuje europejską edukacje -> zasypywanie głowy wieloma językami, chociaż wystarczył by jeden ; zbyt duża ilość słów

• Kolejnego dnia Xaoo mówi o nauczaniu historii -> historia własnego kraju jest najważniejsza i to jej powinno być najwięcej; ważny jest również język ojczysty i miłość do ojczyzny; zaprzątanie dzieci niepotrzebnymi datami i nazwiskami nie pomaga we właściwym przyswojeniu historii

• Xaoo zarzuca Europejczykom brak patriotyzmu i niedbałość o ojczystą mowę i dzieje

• Filozofia – według Xaoo Europejczycy niepotrzebnie zapędzili się w poszukiwania tego, co przed człowiekiem ukryte, niepotrzebnie chcą zrozumieć coś co nie jest przeznaczone dla ich rozumu

• Mikołaj uczył się od Xaoo przede wszystkim uprawy ziemi, w oparciu o doświadczenie i praktykę, a nie o naukę

• Odnalezienie noża – Xaoo twierdzi, że to przydatne urządzenie w pracy, ale może doprowadzić do konfliktu, wojny i tragedii; dla człowieka żyjącego w zgodzie z naturą wynalazki z kruszcu są zbędne

Podróż po wyspie

• Podróż po wyspie -> Mikołaj dokładnie poznaje wyspę; opowieść o Kootesie – założyciel Nipaunów, pierwszy osadnik, dzięki ciężkiej pracy dożył sędziego wieku; jego pole należy do wszystkich Nipaunów, mieszkańcy dzielą się zbożem i uroczyście spożywają chleb na koniec żniw

• Historia o kopcu kamieni – pamiątka po schwytaniu i ukamieniowaniu Laonga, człowieka który próbował wywieźć z wyspy mieszkańców, ponieważ współpracował z obcym rządem. Wszystkim opowiadał zmyśloną historię o pobycie na bezludnej wyspie i budowaniu tratwy. Wyjaśniało to jego długą nieobecność.

• Koniec żniw – uroczyste przyjęcie, dzielenie się chlebem, na początku nie chcieli dzielić się z Doświadczyńskim, ale po przemowie Xaoo, zgodzili się

• Opowieści o praojcu(kootes) i innych zasłużonych Nipuanach

• Radosna zabawa

Społeczność Nipuanów

• Nauka prowadząca do cnoty – najpierw nauczyciel dobrze poznaje ucznia swego, potem oducza go złych skłonności, wpaja prawe zasad i uczy roztropności.

• Sądy – wszyscy traktują się z szacunkiem, sprawę rozsądza sprawiedliwe zgromadzenie starszych

• Nie mają ustrojów, nie obowiązuje im żadne zwierzchnictwo, wszyscy są równi

• Pieśni – przekazują historie, służą prawidłowemu wychowaniu

• Nie posiadają kalendarza, żyją według słońca i żniw

• Zamiast kruszców używają ości ryb

• Ne ma rozwodów

• Dożywają sędziwego wieku

• Nie je się zwierząt, na wyspie w ogóle nie ma groźnych zwierząt

• Każdy pierwszy dzień miesiąca jest wolny, odbywją się wtey igrzyska i dyskusje

Ucieczka z wyspy

• Pewnego dnia Mikołaj znajduje kawałek jego rozbitego statku, jest w nim złoto. Doświadczyński chowa skarb, jednak nie może pozbyć się uczucia żalu, że te skarby są na Nipu bezużyteczne.

• Następnego dnia wraca do wraku i wyciąga jeszcze księgi, proch i kule, które ukrywa razem ze złotem. Chowa też ocalałą łódkę i wiosła.

• Pewnego dnia uświadamia sobie jak bardzo brakuje mu ojczyzny. Rozpoczyna przygotowania do powrotu

• Gdy któregoś dnia zauważa, ze prądy przesunęły łódkę, dopłynął do niej wpław , opuszczając tym samym wyspę.

Księga III -> powrót do ojczyzny

• Opadający z sił, głodny i zmęczony Doświadczyński zostaje uratowany przez okręt hiszpański

• Chciwy kapitan zabiera jego skarby i zamyka Mikołaj w celi razem z niewolnikami

• Doświadczyński trafia do Potozo – zmuszany tam do ciężkiej pracy; uczy się hiszpańskiego; poznaje Amerykanina, który pomaga niewolnikom; Mikołaj zawiera z nim bliższą znajomości i prosi o pomoc. Amerykanin przyprowadza swojego europejskiego, bogatego i wpływowego przyjaciela, który wydostaje Doświadczyńskiego z kopalni. Mikołaj dostaje ubrania i pieniądze, które przeznacza na wykupienie pozostałych niewolników

• Doświadczyński zaprzyjaźnia się z Europejczykiem Gwilhelmem, który wybawił go z niewoli.

• Mikołaj opowiada mu o pomyśle powrotu do ojczyzny, dzięki ukrytym wekslom, ale Europejczyk uprzedza go, że weksle trzeba oddać prawowitym spadkobiercom. Doświadczyński z żalem oddaje mu weksle, lecz szczęśliwie okazuje się, że należą one właśnie do Gwilhelma, który następnie ofiarowuje je Mikołajowi

• Także dzięki jego pomocy Doświadczyński dostaje się na statek płynący w kierunku ojczyzny

• Na statku zaprzyjaźnia się z kapitanem – młodym Francuzem.

• Dociera do Kadyks

• Zabezpicza weksle wysyłając je do Paryża

• Pojawia się nowa przeszkoda – Mikołaj zostaje aresztowany i osadzony więzieniu z niewiadomych przyczyn

• Następnie zostaje zaprowadzony do celi, gdzie znajdywało się 2 mężczyzn w czarnych płaszczach

• Dokładnie przesłuchano Doświadczyńskiego, który musiał opowiedzieć całe swoje życie, szczególnie wypytywali o pobyt na wyspie Nipu. Następnie ogolono mu głowę i umieszczono w szpitalu dla obłąkanych

• Któregoś dnia, przypadkiem przybywa do szpitala znajomy - kapitan Francuz, który uwalnia Doświadczyńskiego z tego miejsca

• Mikołaj udał się przez Pireneje i Madryt do Paryża. Tam zwraca swoje długi , a resztę pieniędzy wysyła do Polski

• Po kilku dniach spędzonych u kapitana Doswiadczyński wraca do Warszawy

• Po radosnym przyjęciu go w Warszawie, Mikołaj załatwia swoje sprawy i powraca do rodzinnego Szumina

• Żyje tam spokojnie, zgodnie z naukami Nipaunów

• Pewnego dnia z Warszawy przychodzi zawiadomienie o szansie podjęcia przez Doświadczyńskiego funkcji poselskiej

• Mikołaj zostaje posłem, ale już od pierwszego posiedzenia jego ideały zostają odrzucone i zdaje on sobie sprawę, że nic tu nie można wywalczyć

• Doświadczyński otrzymuje wiele propozycji korupcji, ale wszystkie odrzuca.

• Sejm zostaje zerwany po trzech dniach

• Po powrocie do Szumina, Doświadczyński zdaje sobie sprawę, ze do pełni szczęścia brakuje mu tylko małżonki

• Wybiera kilka kandydatek:

• Córka sąsiada – za nisko urodzony

• Druga kandydatka – trzeba było opłacić za nia zbyt wysoką sumę

• Trzecia – była już zajęta

• Doświadczyński poddaje się studiowaniu ksiąg

• Na wiosnę, po śmierci wuja Mikołaj otrzymuje spadek na Litwie

• Postanawia się tam przeprowadzić, ale po drodze spotyka go nieszczęście – wraz z mostem załamuje się do bagniska

• Posyła po konie do najbliższej wsi – z pomocą przychodzi mu wdowa, u której bawi przez najbliższe kilka dni

• Mikołaj wspomina młodzieńczą miłość Juliannę. Wtem gospodyni wyciąga do niego dłoń, na której Doświadczyński rozpoznaje darowany ukochanej pierścień

• Tydzień później oświadcza się Juliannie i żyją razem w spokoju, ciesząc się potomstwem