LOS ŻYDÓW W LITERATURZE POLSKIEJ

Ciekawsze pozycje bibliograficzne:

• H. Grynberg Holocaust w literaturze polskiej [w:] idem. Prawda nieartystyczna

• J. Błoński Biedni Polacy patrzą na Getto. Kraków 1996.

• J. Błoński. Ofiary i świadkowie. Obraz Zagłady w literaturze polskiej. „Kontury” 1996, t. 7.

• S. Stabro „Ten nie jest z ojczyzny mojej…” Polay i Żydzi w zwierciadle Holocaustu. [w:] idem. Od Emila Zegadłowicza do Andrzeja Bobkowskiego. O prozie polskiej XX wieku.

• „Znak” 2000 nr 6, arykuły:Zdzisława Krasnodębskiego Przywracanie pamięci, Konstantego Geberta Kłopoty z pamięcią, Feliksa Tycha Czy istnieją odrębne pamięci o „Szoach”: polska i żydowska

- triada: kat - ofiara - świadek

Getto:

1939 r. Pierwsze getto - w Piotrkowie Trybunalskim

L. Hirszfeld Historia jednego życia'67 - pamiętnik

Z otchłani'44 - tom wierszy poetów polskich i żydowskich z okresu wojny, gett i obozów

• M.M. Borewicz

• J. Kott

• M. Jastrun

• Cz. Miłosz

• T. Sarnecki

Borwicz Pieśń wyjdzie cało. Antologia wierszy o Żydach pod okupacją niemiecką'47

• poezja powstała w gettach i obozach zagłady

Weintraub Droga przez noc

Baczyński Modlitwa I i II, Tren

Po wojnie:

• M. Jastrun Godzina streżona'44, Rzecz ludzka'46

• o holocauście:

• S.J. Lec Notatnik polowy'46

• S Wygodzki Pamiętnik miłości'48

• H. Grynberg Święto kamieni'64, Antynostalgia'71, Wiersze z Ameryki'80

• J. Ficowski Odczytanie popiołów'79

• poezja:

• Broniewski Żydom polskim, Ballady i romanse

• Miłosz

• Campo di fiori

• Spalenie Giordana Bruna zestawione z likwidacją Getta Warszawskiego - w obu przypadkach obojętność świadków

• problem zapominania

• niemożność komunikacji pomiędzy żywymi, a umierającymi

• poeta ma za zadanie przypominać, wzniecać bunt

• Biedny chrześcijanin patrzy na getto'81

• obraz zniszczenia, wyliczenie niszczonych materiałów

• zostaje pusta ziemia

• „strażnik - kret” chodzi wśród ciał

• p. l. boi się śmierci, boi się, bo czuje się współwinny jako nieobrzezany

• Słonimski Pieśń o Januszu Korczaku, Elegia miasteczek żydowskich

• Różewicz

• Żywi umierali

• Salcia sprzedająca jabłka pod murami getta

• śmierć i gnicie ogarnia wszystko, nawet sprzedawane jabłka

• Róża

• kwiat i imię martwej dziewczyny

• „pamięć żywych umarła i wiara”

• Herbert Pan Cogito pyta o radę

• Rabbi Nachman zginął w płomieniach trzymając Torę w ręku

• Pan Cogito chciał się do niego zwrócić o pomoc, bo zawiodły go książki i odkrycia naukowe

• Kamieńska Stół Mordechaja Gebirtiga

• Szymborska Jeszcze

Dzienniki:

Szlengel Co czytałem umarłym

Korczak

• pisane przez dzieci:

• Dawidek Rubinowicz Pamiętnik'60

• Janka Hescheles Oczyma dwunastoletniej'46 - we Lwowie

• Dawid Sierakowiak Dziennik - w Łodzi

• Dzieci oskarżają'47 - zbiór ustnych relacji

Relacje spisywane przez pisarzy na podstawie rozmów ze świadkami:

• M. Czapska Gwiazda Dawida'75

• H. Krall Zdążyć przed Panem Bogiem'77

• o M. Edelmanie

• K. Moczarski Rozmowy z Katem'77

• rozmowy z J. Stroopem- katem getta warszawskiego

• W. Bartoszyński i Z. Lewinówna Ten jest z ojczyzny mojej'66

• relacje Żydów, którym pomogli Polacy

A. Sandauer Zapiski z martwego miasta'62

H. Vogler Autoportret z pamięci'78-81

J. Mackiewicz Fakty, przyroda, ludzie'86 - o Wilnie

Nałkowska Medaliony

• zapis protokołowy

Andrzejewski Wielki Tydzień

Rudnicki Wielkanoc, Czysty nurt, Ginący Daniel

K. Brandys Samson'47

• analiza sytuacji społecznej, politycznej i psychologicznej Żyda w czasie okupacji

Buczkowski Czrny potok'54

• Heindl - jeden z ważniejszych bohaterów, jest jednocześnie narratorem

• rozbicie świata ukazane przez rozbicie formy powieściowej

• bardzo dużo przytoczonych opowiadań, strzępy narracji

• narrator udręczony, żyjący wśród powszechnej śmierci

• zagłada miasteczka Szabasowa

• „stukanina” - strzały karabinów - rządzi światem i wyznacza rytm narracji

• trudna lektura, wymaga skupienia ogromnego i kojarzenia faktów

lata 60te:

Buczkowski Pierwsza świetność'66

H, Grynberg Ekipa Antygona, Żydowska wojna, Zwycięstwo

Różewicz Gałąś, Tablica - w tomie opwiadań Opadły liście z drzew'55

S. Czachorowski Pejzaż Gnojnej Góry'68

R. Brandstaetter Jak św. Franciszek przyniósł chleb do getta, Anioł i Szmulik

H. Krall Portret z kulą w szcęce [w:] eadem Taniec na cudzym weselu'2001

• świadek wchodzący w rolę kata

• Marcin B. Udziela schronienia Tojwełe Blatt i jego przyjaciołom, wyzyskuje ich, a poem wydaje na śmierć

H. Grynberg Dziedzictwo

• narrator poszukuje ojca zabitego w czasie Holocaustu przez Polaków, okazuje się, że był to mord dla pieniędzy

S. Wygodzki Opowiadania zebrane'63

• śmierć 11-letniego chłopca z rękigranatowego policjanta

A.Sandauer Radio [w:] idem Śmierć liberała

• Romek po podpisaniu volkslisty zostaje strażnikiem żydowskiego komanda

• z zimną krwią zabija swojego dawnego przyjaciela

Andrzej Szczypiorski Początek

• karuzela przy murach getta

LOS ŻYDÓW W LITERATURZE POLSKIEJ 1/3