Uprawnienia Prezydenta są ściśle określone w V rozdziale Konstytucji RP. Prezydent:

• podpisuje ustawy uchwalone przez Sejm i Senat; ma prawo skierowania ich do Trybunału

• Konstytucyjnego lub z powrotem do Sejmu (tzw. weto, wtedy ustawa musi być ponownie uchwalona większością 3/5 głosów)

• ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe

• mianuje i odwołuje ambasadorów i innych przedstawicieli Polski w innych państwach oraz organizacjach międzynarodowych

• przyjmuje listy uwierzytelniające przedstawicieli innych państw i organizacji międzynarodowych a także odwołuje ich

• jest najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych, mianuje szefa sztabu generalnego i dowódców poszczególnych rodzajów sił zbrojnych

• w czasie wojny na wniosek Prezesa Rady Ministrów mianuje Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych oraz odwołuje go

• nadaje stopnie wojskowe (na wniosek ministra obrony narodowej)

• nadaje tytuły naukowe profesora oraz profesora sztuki (na wniosek Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów)

• nadaje obywatelstwo polskie

• nadaje ordery i odznaczenia państwowe

• stosuje prawo łaski

• wydaje rozporządzenia, postanowienia i zarządzenia, choć niektóre wymagają kontrasygnaty premiera

• ma prawo zwołania Rady Gabinetowej

• może zwracać się z orędziem do Sejmu, Senatu lub Zgromadzenia Narodowego

• jest z racji urzędu wielkim mistrzem Orderu Orła Białego i Orderu Odrodzenia Polski oraz ich kawalerem

• ma prawo inicjatywy ustawodawczej

• desygnuje kandydata na Prezesa Rady Ministrów

• powołuje Prezesa Rady Ministrów, a także przyjmuje jego dymisję

• na wniosek Prezesa Rady Ministrów dokonuje zmian w składzie rządu

• powołuje członków KRRiT

• ma prawo skrócenia kadencji sejmu w dwóch określonych przez konstytucję sytuacjach (gdy nie powiodą się trzy kolejne próby powołania rządu i w przypadku gdy projekt ustawy

• budżetowej nie zostanie mu przekazany do podpisania w przeciągu 4 miesięcy od złożenia go w Sejmie)

• wyznacza marszałków seniorów

• zwołuje pierwsze posiedzenie nowo wybranego Sejmu i Senatu

• zarządza wybory do Sejmu i Senatu

• za zgodą Senatu może rozpisać referendum

• powołuje sędziów

Urzędowanie Prezydenta RP kończy się wskutek upływu kadencji; tym niemniej opróżnienie urzędu może nastąpić w wyniku rezygnacji, śmierci bądź złożenia z urzędu

Prezydent może też zostać postawiony przed Trybunałem Stanu, jeżeli zdecyduje o tym Zgromadzenie Narodowe. Na czas procesu zostaje zawieszony a jego obowiązki pełni marszałek Sejmu. W wypadku usunięcia lub innych przyczyn odejścia ze stanowiska do czasu wyborów p.o. prezydenta zostaje właśnie marszałek