8. TEORIA GEOGRAFII TURYSTYKI

a) Przedmiot (Analiza form i relacji przestrzennych zjawisk turystycznych oraz związanych z nimi procesów oddziałujących na przestrzeń )

b) Cel badawczy (stworzenie podstaw teoretycznych do podejmowania właściwych decyzji w świadomym kierowaniu ruchem turyst. przy uwzględnieniu jego aspektów środowiskowych, ekonomicznych, społecznych, ekologicznych.)

c) Związki geografii turyst. z innymi dyscyplinami naukowymi (Geologia, Geodezja, Geofizyka, Geografia)

d) Kierunki badawcze:

a) Formalny -Badania obejmują krajobraz jak i widoczne w nim formy antropogeniczne

b) Funkcjonalny-Badania dotyczą współzależności zachodzących pomiędzy podmiotem ruchu, czyli turystą, a przedmiotem - przestrzenią turystyczną

c) Historyczno - genetyczny -To historyczne spojrzenie na problemy

d) Ekologiczny-Przedmiotem zainteresowania jest człowiek w jego środowisku geograficznym

ZAGOSPODAROWANIE TURYSTYCZNE-Wynik działalności człowieka mającej na celu przystosowanie przestrzeni na potrzeby ruchu turystycznego.

WALORY wypoczynkowe(zimowe walory ,walory letnie ),krajoznawcze ,specjalistyczne

ATRAKCJE- naturalne ,stworzone przez człowieka ,kulturowe ,społeczne

Sezonowość turystyczna- Sezon ogólnorekreacyjny, kąpielowy, zimowy

HIERATCHIA JEDNOSTEK PRZESTRZENNYCH W BADANIACH GEOGRAFII TURYSTYKI

Przestrzeń turystyczna - jest to część przestrzeni geograficznej (społeczno-ekonomicznej) w której zachodzą zjawiska turystyczne”

Region turystyczny

Rejon turystyczny

Miejscowość turystyczna

10. TYPY PRZESTRZENI TURYSTYCZNEJ

a) przestrzeń eksploracji turystycznej-odkrywanie nowych terenów dla potrzeb działalności turystycznej( mała skalą ruchu turystycznego. niewielką uciążliwością ekologiczną, brak stałych urządzeń)

b) Przestrzeń penetracji turystycznej

forma ruchu turystycznego o znacznej skali i rozmiarach, której motywem są cele poznawcze realizowane najczęściej, zagospodarowana jest w stopniu niewielkim i ułatwiającym turyście poznanie i krótkotrwały pobyt

c) Przestrzeń asymilacji turystycznej-Dotyczy sfery społecznej i kulturowej i wymaga bliskiego kontaktu turysty z miejscowością społeczną

d) Przestrzeń kolonizacji turystycznej-proces trwałego zajmowania i zagospodarowywana przez obiekty turystyczne nowych ziem.

e) Przestrzeń urbanizacji turystyczne-Powstaje ona z części przestrzeni kolonizacji turystycznej i jest wynikiem przenoszenia się mieszkańców miast na uprzednio skolonizowane obszary wiejskie.

KRYTERIA DELIMITACJI (WYDZIELENIE< WYRÓŻNIENIE) REGIONU TURYSTYCZNEGO

REGION TURYSTYCZNY-To obszar (cześć kraju) charakteryzujący się walorami turystycznymi oraz odpowiednimi do nich walorami recepcyjnymi do którego kieruje się ruch turystyczny

5. REGIONALIZACJA TURYSTYCZNA POLSKI

a) Wybrzeże-Pobrzeże Szczecińskie, Koszalińskie,Gdańskie

b) Pojezierze Pomorskie-Poj. Drawskie, Kaszubskie, Bory Tucholskie

c) Pojezierze Mazurskie- Poj. Brodnickie, Iławskie, Olsztyńskie, Mrągowski, Kraina Wielkich Jezior, Ełckie, Suwalskie

d) Pojezierze Wielkopolskie-Poj.Lubuskie, Międzychodzko-Sierakowskie , Leszczyńskie, Poznań i okolicePoj.Gnieźnieńskie, Włocławsko-Gostyńskie

e) Wyżyna Małopolska-Jura Krakowsko-Częstochowska, Góry Świętokrzyskie, Zagłębie Staropolskie

f) Sudety-Góry Izerskie, Kotlina Jeleniogórska i Karkonosze, Góry Kamienne i Wałbrzyskie,Sowie, Opawskie, Ziemia Kłodzka

g) Karpaty-Beskid Śląski,Żywiecki, Mały, Makowski, Sądecki ,Niski, Podhale, Orawa, Spisz, Pieniny,Tatry, Gorce, Beskid wyspowy, Bieszczady, Pogórze Karpackie

MIEJSCOWOŚĆ TURYSTYCZNA-,, jednostka osadnicza (miasto, osiedle, wieś), która ze względu na walory i zagospodarowanie turystyczne oraz dostępność transportową stanowi punkt docelowy migracji turystycznych

OŚRODEK TURYSTYCZNY-Miejsce, gdzie ludzie jeżdżą na wakacje i dla rekreacji, skąd ośrodek wakacyjny lub uzdrowiskowy, także śródlądowy i nadmorski

Ranking Kołobrzeg ,Krynica Zdrój Polanica Zdrój,Nałęczów,,Busko Zdrój ,Ciechocinek,Iwonicz Zdrój ,Inowrocław,Kudowa Zdrój ,Ustroń ,

,Międzywodzie ,Dźwirzyno,Jurata

walor krajoznawczy -obiekt materialny lub nie materialny lub przejaw kultury duchowej stanowiący przedmiot zainteresowań turystów”Funkcje:dokumentacyjno-ochronne, naukowe, poznawcze, dydaktyczno-wychowawcze, estetyczne, rekreacyjne

Flora:

Unikalność i niepopularność np. (Car-dąb) Puszcza Białowieska - Dąb Bartek w Bartkowie k/Kielc

Sekwoja - drzewo mamutowe Glinna k/Szczecina

Fauna: Wiele stanowisk żubrów w kompleksach leśnych

Ośrodki zamknięte

Skałki i grupy skał -Zbudowane ze skał owadowych np. Sudety (Góry Stołowe z Masywem Szczelińca Wielkiego i Małego oraz Błędnych Skał)||Karpaty (Pieniny)

||Jura Krakowsko-Częstochowska od Krakowa po Wieluń (Maczuga Herkulesa w Pieskowej Skale)

Wąwozy, doliny, przełomy rzeczne-Wąwóz Krakow- Dolina Kościeliska, Homde- Pieniny ,Bolechowicki- k/Krakowa, Lessowe okolic Kazimierza Dolnego, Lessowe okolic Sandomierza ,Dolina kościeliska w Tatrach Zachodnich Jar Rzeki radunia k/Babiego Dołu, Przełom rzeki Szum i SopotPrzełom Dunajca przez Pieniny

Wodospady, źródła i wywierzyska

Wodospady- Wodogrzmoty Mickiewicza na potoku Roztoka, Wielka Siklawa, Kamieńczyk, Szklarku, Wilczki(Międzygórze)

Źródła rzek- Łyny, Wywierzysko, Lodowe Kiry

Jaskinie i groty- Wielka Śnieżna w Tatrach, Jaskinia Mroźna, Jaskinia Łokietka, Jaskinia Raj, Groty Mechowskie, Grota Kryształowa

Głazy narzutowe i głazowiska

Inne obiekty geologiczne

Element natury utworzony w procesie twórczej, kompozycyjnej i artystycznej działalności

Występowanie:Park Oliwski , w Nieborowie, Arkadii,Łazienkowski ,Wilanowski ,Pałacowy w Białymstoku, Kultury i Wypoczynku w Chorzowie ,Wiejski Przelewice ,Pałacowy Pszczyna ,Pałacowy Puławy, Zamkowy w Gołuchowie ,Pałacowy w Kozłówce ,Zamkowy

Muzea:Parków Narodowych ,Oceanograficzne i Akwarium Morskie w Gdyni ,Ziemi w Warszawie

,Leśnictwa i Drzewnictwa w Krakowie ,Tatrzańskie

,Przyrodniczo - Leśne Białowieża, Przyrodnicze - Cieplice Śląskie,Przyrody Drozdowo

Ogrody Botaniczne

Pojecie antropogeniczny ( kulturowy) walor krajoznawczy jest to obiekt materialny oraz elementy ściśle związane z życiem, praca oraz działalnością człowieka i przez niego wytworzone w procesie historycznego rozwoju, stanowiące przedmiot zainteresowania turystów.

Rodzaje:

  1. Muzea i rezerwaty archeologiczne

  2. Muzea etnograficzne, skanseny i ośrodki twórczości ludowej

  3. Zabytki architektury i budownictwa

  4. Muzea sztuki i zbiory artystyczne

  5. Muzea biograficzne

  6. Muzea specjalistyczne i obiekty unikatowe

  7. Obiekty historyczno - wojskowe

  8. Miejsca i muzea martyrologii

  9. Zabytki działalności gospodarczej techniki

  10. Współczesne imprezy kulturowe

  11. Miejsca pielgrzymkowe

Miejsca pielgrzymkowe-Częstochowa, Niepokalanów, Kalwaria Zebrzydowska, Stary Licheń, Gietrzwałd - Pojezierze Mazurskie, Święta Lipka - Pojezierze Mazurskie, Międzygórze - Masyw Śnieżnika, Kodeń, Bardo Śląskie - Dolny Śląsk, Wambierzyce - Dolny Śląsk, Góra Świętej Anny - Śląsk Opolski, Piekary Śląskie - Górny Śląsk, Kalwaria Pacławska - Podkarpacie

Świat prawosławia:

Polskie pomniki historii:

  1. Rezerwat archeologiczny w Biskupinie

  2. Kopalnia soli w Bochni

  3. Zespół Klasztorów oo. Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie

  4. Zespół katedralny - Frombork

  5. Miasto Gdańsk w zasięgu obwarowań XVII

  6. katedra pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Wojciecha w Gnieźnie

  7. Kalwaria Zebrzydowska

  8. Kazimierz Dolny

  9. Historyczny zespół miasta Krakowa

  10. Krzemionki - kopalnie krzemienia z epoki neditu we wsi Sudoł

  11. Zespół zamku krzyżackiego w Malborku

  12. Wyspa Ostrów Lednicki na Jeziorze Lednickim we wsi Lednogóra

  13. Stare i Nowe miasto w Toruniu

  14. Historyczny zespół miasta z traktem królewskim w Wilanowem w Warszawie

  15. Kopalnia soli w Wieliczce

  16. Historyczne centrum Wrocławia

  17. Zamość w zasięgu obwarowań XIX wieku

Obiekty krajobrazowe Polski z listy UNESCO

  1. Stare Miasto Kraków z Wawelem i dzielnicą Kazimierza

  2. Kopalnia soli w Wieliczce

  3. Białowieski Park Narodowy

  4. Obozy zagłady Auschwitz - Birkenau

  5. Stare Miasto w Warszawie

  6. Stare Miasto w Zamościu

  7. Zespół Staromiejski w Toruniu

  8. Zamek Krzyżacki w Malborku

  9. Zespół architektoniczny i krajobrazowy w Kalwarii Zebrzydowskiej

Muzea w Polsce i ich podział

Muzea i rezerwaty archeologiczne:

Zabytki archeologiczne są udostępniane dla turystów w muzeach archeologicznych oraz w rezerwatach archeologicznych

Rezerwatem archeologicznym jest miejsce odnalezienia zabytku, odsłoniętego spod warstwy ziemi i stosowane jego wyeksponowanie

Muzea archeologiczne w Polsce-wBiskupinie, w Gdańsku, Krakowie, Pierwszych Piastów w Lednicy, Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego w Nowej Słupi,Ślężańskie w Sobótce

Rozmieszczenie rezerwatów archeologicznych w Polsce-kultury Łużyckie w Częstochowie ,w Krzemionkach Opatowskich,Kręgi Kamienne w Odrach,w Szwajcarii

Skanseny w Polsce

Ciechocinek - Podlaskie, Muzeum Rolnictwa im Krzysztofa Kluka

Chorzów - Śląskie, Górnośląski park Etnograficzny

Jurgów - Małopolskie, Skansen

Tokarnia - Świętokrzystkie , Muzeum Wsi Kieleckiej

Kluki - Pomorskie, Skansen Słowiński

Kłóbka - Kujawsko-Pomorskie, Kujawsko Dobrzyński Park Etnograficzny

Kolbuszowa - Podkarpackie, Park Etnograficzny

Lednica - Wielkopolskie, Wielkopolski Park Etnograficzny

Lipowiec - Śląskie, Nadwiślański Park Etnograficzny

Lublin - Lubelskie, Muzeum Wsi Lubelskiej

Nowy Sącz - Małopolskie, Sądecki Park Etnograficzny

Nowogród - podlaskie, Park Etnograficzny Północno-Wschodniego Mazowsza im Adama Tętnika

Olcha - Lubuskie, Zielonogórski Park Etnograficzny

Opole - Opolskie, Opolski Park Etnograficzny

Olsztynek - Warmińsko-Mazurskie, Muzeum Budownictwa Ludowego

Pszczyna - Śląskie, Zagroda wsi Pszczyńskiej

Radom - Mazowieckie, Muzeum Wsi Radomskiej

Sierpc - Mazowieckie, Muzeum Wsi Mazowieckiej

Tarnowskie Góry - Kopalnia Zabytkowa

Toruń - Kujawsko - Pomorskie, Park Etnograficzny przy Muzeum Etnograficznym

Wdzydze Kiszewskie - Pomorskie, Kaszubski Park Etnograficzny

Zubrzyca Górna - Małopolskie, Orawski park etnograficzny

Region A są to takie regiony w których lokalna twórczość służy własnemu środowisku i stanowi czynniki zwiększające aktywność turystyczna

Wymienić tu można przede wszystkim:

Region B - są to regiony o bogatych niekiedy tradycjach plastyki ludowej i twórczości ludowej, po okresie zaniku wtórnie ożywione (np. Opolszczyzna, Kaszuby, Bory Tucholskie)

Region C - są to regiony gdzie miejscowe tradycje ludowe zanikły, cechujące się funkcjonowaniem różnych wątków kulturowych, obecnie z dominacją twórczości amatorskiej pozbawionej więzi z dawną sztuką ludową (np. Dolny Śląsk, Pomorze, Warmia i Mazury)

Rzeźba ludowa ośrodki wiejskie i miejskie (np. Kutno, Zawidz, Łukowo, Kozienice)

Malarstwo np. Dąbrowa, Zalipie,malarstwo na szkle - Podhale, Kaszuby

Plastyka obrzędowa -Beskid Śląski, Żywiecki, sporadyczne na Mazowszu, Podlasie,plastyka zwyczajów zapustnych - Śląsk, Kujawy, Kraków

Stroje ludowe -wykonywane są na Podhalu, Kurpiach, Beskidzie Śląskim

Hafciarstwo i koronkarstwo -rejony hafciarstwa: Kaszuby, Kurjwy, Pałukach, Podhale, Kurpie, Opoczno-rejony koronkarstwa: Koniaków, Bobowo

Tkactwo tradycyjne -Białystok, Podhale

Garncarstwo -Łowice,Neda w Chmielnie (Kaszuby),Medynia Głogowska,Pawłów (Lubelskie),Łążek Ordynacki,Czarna Wieś Kościelna k. Białegostoku,Bolimów -

Kowalstwo -Wojcieszów

Instrumenty muzyczne -twórcy instrumentów - Podhale, guidy u Górali Ślaskich, dudy u Górali Żywieckich, kozły w Wielkopolsce, cymbały (Podgórze Gorlickie)

Wycinkarstwo -Mazowsze (Kurpie Zielone i Białe),Łowicki,Gąbiński ,Rawski,Kobielsk,Opoczyński, Kielce, Lubelski, Sieradz

Zdobnictwo ,Kurpie,Opoczno, Myślenice, Żywiecki

Zabawkarstwo -Beskid Żywiecki, Kielecczyzna

Plecionkarstwo -Mazowsze w Małopolsce

Wybrane działania Ministerstwa Kultury

  1. Beskidzkie Centrum Zabawkarstwa Ludowego

  2. Szkoła Ginących Zawodów, Folkloru w Bukowinie Tatrzańskiej

  3. Międzynarodowy Festiwal Koronki Klockowej

  4. Szkoła Ginących Zawodów w Kaszubskim Uniwersytecie Ludowym w Wieżycy

  5. Szlaki Tradycyjnego Rękodzieła

  6. Pracownie Ginących Zawodów w Węgorzewie

Gdańsk,Droga Królewska ( Długi Targ),Kościół Najświętszej Marii Panny, Św. Katarzyny, Kościół Św. Mikołaja, Miejski Ogród Zoologiczny, Pomnik Poległych Stoczniowców - Westerplatte

Kraków, Barbakan i Brama Floriańska z murami obronnymi, Kopiec Kościuszki, Kościół Mariacki, Św. Anny, Św. Katarzyny, Planty,Sukiennice - galeria Muzeum Narodowego

Lublin- KUL, Muzeum Wsi Lubelskiej w Sławiku, Obóz koncentracyjny Majdanek, Rynek Starego Miasta

Poznań-Kościół farny św. Stanisława, Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny na Ratajach, św. Jana Jerozolimskiego Muzeum Instrumentów Muzycznych, Nowe ZOO, Palmiarnia

Przemyśl-Katedra bizantyjsko - ukraińska, Kopiec Tatarski, Kościół Karmelitów św. Teresy, Muzeum Diecezjalne, Wzgórze Zamkowe, Zespół cmentarzy z I i II wojny światowej

Sandomierz, Dom Długosza - Muzeum Diecezjalne Sztuki Kościelnej, Katedra Narodzenia Najświętszej Marii Panny, Podziemna trasa turystyczna, Ratusz, Wąwóz Królowej Jadwigi

Szczecin-Brama Portowa, Cmentarz Centralny ,Jezioro Szmaragdowe, Katedra św. Jakuba, Wały Chrobrego z Muzeum Narodowym, Zamek Książąt Pomorskich

Toruń-Fort VII, Kamienica „Pod Gwiazdą”, Katedra św. Janów Chrzciciela i Ewangelisty, Kościół Najświętszej Marii Panny, Ruiny Zamku Krzyżackiego

Warszawa, Cmentarz Żydowski, Katedra św. Jana Chrzciciela, Łazienki Królewskie, Muzeum Narodow, Wojska Polskiego, Ogród Zoologiczny, Pałac Kultury i Nauki (widok z 30 piętra)

Wrocław-Kościół św. Wincentego i Jakuba ,Muzeum Archidiecezjalne, Narodowe, Ogród Botaniczny Uniwersytetu Wrocławskiego,Panorama Racławicka, Ratusz

Parki Narodowe

w Pomorzu jest Woliński i Słowiński
częsc nizinna: Bory Tucholskie, Wigierski, Drawieński, Biebrzański, Narwiański, Białowieski
częsc wyżynna: Wielkopolski, Kampinoski, Poleski, Świętokrzyski, Ojcowski, Roztoczański
pasmo górskie: Karkonoski, Gór Stołowych, Babiogórski, Gorczański, Magurski, Tatrzański, Pieniński, Bieszczadzki

1