Najstarsze zabytki piśmiennictwa polskiego.

GEOGRAF BAWARSKI

• powstał ok.. 845 r.,

• księga zawierająca informacje o plemionach słowiańskich,

• pierwszy dokument, w którym znajdują się (nieliczne) nazwy polskie, np. Wiślanie, Ślężanie, Opolanie.

ROCZNIKI JORDANA I GAUDENTEGO:

• powstał w II poł. X wieku,

• pisany w języku łacińskim,

• rocznik spisywany był w latach 970 - 1039, najpierw pod nadzorem biskupa Jordana, a potem Gaudentego,

• tekst obejmuje najważniejsze wydarzenia rozgrywające się na dworze królewskim (także przed 970 r., np. Chrzest Polski - 966).

DAGOME IUDEX:

• 990 - 992 r.

• łaciński dokument mówiący o tym, iż Mieszko I oddaje państwo polskie pod opiekę stolicy apostolskiej,

• zawiera nazwy plemion, rzek, grodów,

• oryginał nie został zachowany, współcześnie znany jest tylko łaciński skrót.

ROCZNIK RYCHEZY:

• 1013 - 1266 r.

• tekst prozatorski po łacinie,

• do Polski przywieziony został przez Rychezę (żonę Mieszka II),

• autorem prawdopodobnie był duchowny z otoczenia królowej,

• tekst wykorzystany został przez Galla Anonima przy pisaniu kroniki,

• podstawowe źródło informacji o pierwszych wydarzeniach polskich.

KRONIKA POLSKA ANONIMA ZW. GALLEM:

• dzieło powstało nie wcześniej niż w 1113 r. i nie później niż w 1116 r.

• powstała na zamówienie,

• tekst zachował się bez tytułu,

• utwór pisany zrytmizowaną prozą w jęz. łacińskim,

• kronika obejmuje wydarzenia od czasów legendarnych do 1113 r. - pokutna pielgrzymka B. Krzywoustego na Węgry,

• tekst został podzielony na trzy części, a każdą z nicg poprzedza wierszowany skrót i list,

• gatunek: gesta - czyny władców,

• dzieło poświecone B. Krzywoustemu.

BULLA GNIEŹNIEŃSKA:

• zwana także "złotą bullą języka polskiego",

• powstała w 1136 roku,

• dokument papieski pisany prozą po łacinie,

• pojawia się 410 nazw polskich - nazwy miejscowości, imiona własne.

PIEŚŃ MAURA - CARMEN MAURI:

• utwór powstał nie wcześniej niż w 1150 r. do roku 1163.,

• łaciński poemat epicki opisujący dramatyczne losy Piotra Włostowica,

• oryginał nie został zachowany; w XVI w. powstało opracowanie prozą,

• pisany heksametrem,

• autorem był prawdopodobnie mnich o imieniu Maur,

• gatunek: żywotopisarstwo.

KRONIKA POLSKA MISTRZA WINCENTEGO ZW. KADŁUBKIEM:

• dzieło powstało ok. 1190 - 1205 r.,

• spisana kunsztowną prozą w jęz. łacińskim,

• utwór dzieli się na 4 księgi.

.

KSIĘGA HENRYKOWSKA:

• powstała po 1260 roku,

• spisana po łacinie,

• zawiera pierwsze zdanie w jęz. polskim: „Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj”.

ROCZNIKI CZYLI KRONIKA KRÓLESTWA POLSKIEGO:

• dzieło powstało w latach 1455 - 1480,

• autorem był Jan Długosz,

• łaciński utwór pisany prozą,

• obejmuje dzieje królestwa polskiego od czasów bajecznych do 1480 roku,

• w swej pracy Długosz oparł się dokonaniach poprzedników,

• w kronice pojawiają się dwa zdania polskie: „Biegajcie, biegajcie” i „Gorzej nam się stało”