Spory o literaturę kobiecą w latach 90. XX wieku

,,O tak zwanej ,,kobiecości” jako konwencji literackiej” Ewa Kraskowska [w:] Krytyka feministyczna Siostra teorii i historii literatury

Wyróżnianie literatury kobiecej i męskiej wiążę się z dwoma przesłankami:

a) opozycja binarna - dwa człony warunkują swoje istnienie i nie można żadnej zniwelować, gdyż zniknie także i druga

,,Literatura jako sztuka uwodzenia” Anna Burzyńska Teksty Drugie 1999 nr 40

b) płeć autora - akcentowanie płciowości podmiotu mówiącego, ujawnianie stosunku między ciałem a tekstem

,,Metafora drożdży. Co to jest literatura/poezja kobieca?” Grażyna Borkowska Teksty Drugie 1995 nr 3/4

Podział ten został przyjęty przez mężczyzn, a,,kobiecość” jest rozumiana, jako abstrakcyjna idea, której nie sposób opisać, a jej istnienie można jedynie wyprowadzić z politycznej poprawności. Kraskowska przychyla się do zdania Borkowskiej o historyczności kategorii pisarstwa kobiecego i wskazuje, że próby udowodnienia odmienności spełzły na niczym.

G. Borkowska ,,Wyskrobać starą zaprawę z pomnika polskiej literatury O młodej prozie kobiecej” Teksty Drugie 1996 nr 5

Judith Gardiner wskazuje dwa rodzaje rozumienia kobiecości przez badaczy:

a) doświadczenia kobiet są powszechne i zasadniczo odmienne od doświadczeń mężczyzn - powtarzalne motywy i tematy (opieka na dzieckiem, motyw zamknięcia)

b) ,,świadomość kobieca” wytwarza inne style i struktury od ..umysłu męskiego”

Oba porządki są jednak zgubne, gdyż prowadzą do wyliczania cech pisarstwa kobiecego bez ich wyjaśnienia.

Kraskowska wymienia następujące cechy:

,,Piętno kobiecości” jest jednak kwestią kombinacji cech wybranych, a jej obecność ma być zauważana jedynie poprzez migotliwość.

Anna Nasiłowska widzi w ,,kobiecości” konwencję literacką - umowę między uczestnikami komunikacji literackiej, repertuar chwytów dla pisarzy obojga płci. Przez to ,,kobiecość” staje się czymś, co można parodiować i udawać.

Kraskowska uważa, że takie odniesienie zubaża pojęcie i przenosi uwagę na czytelnika - literatura kobieca to literatura dla kobiet. Nie sprowadza to jednak odbiorcy do roli amatora gatunków popularnych, ale wpisuje się w recepcje spod znaku ,,budzenia świadomości”. Takie czytanie ,,odwołuje się do poczucia wspólnoty kobiecej, kreującej płaszczyznę porozumienia na poczuciu mniejszowości i odrębności wobec mężczyzn”.

Spory o polską literaturę na podstawie P. Czapliński Powrót centrali

Początek lat 90. to odwrót od etycznych zobowiązań literatury na rzecz estetyki (próba połączenia z literaturą światową). Mniejszy jest także udział polityzacji tekstu, gdyż dochodzą do głosu interpretacje intertekstualne (powiązania, ludyczność, gra).

Spór o literaturę kobiecą toczył się na łamach dwóch gazet:

a) Kinga Dunin, A. Górnicka-Boratyńska, A. Nasiłowska - przeciwniczki uniwersalizowania kultury, o wartości literatury decyduje przedstawienie i przekraczanie płciowych uwarunkowań literatury

b) K. Varga, J. Sosnowski - kryterium płci jest przypadkowe i nieistotne, literatura jest dobra i zła (uniwersalizm)