Leki układu oddechowego

Kaszel

Kaszel ostry < 3 tygodnie

Kaszel przewlekły > 3-8 tygodni

odruch kaszlowy jest odruchem fizjologicznym i ma na

celu udrażnienie dróg oddechowych

Kaszel

W chorobach płuc, oskrzeli, opłucnej oraz w chorobach

krtani na skutek stanów zapalnych dochodzi do

drażnienia zakończeń nerwowych wywołujących kaszel.

Długotrwale utrzymujący się kaszel prowadzi do

hiperwentylacji płuc, nadmiernej utraty CO2 i do alkalozy

oddechowej

Kaszel szkodliwy w przypadku

Czynniki odpowiedzialne za nieskuteczność

kaszlu:

Gdy zawartość wody w śluzie maleje to rośnie

jego lepkość i sprężystość co prowadzi do

upośledzenia usuwania śluzu

Najczęściej zgłaszane powikłania:

- niezadowolenie ze stanu zdrowia (98%)

- wyczerpanie (57%)

- skupienie uwagi na sobie (55%)

- bezsenność (45%)

- zmiana stylu życia (45%)

- bóle mięśniowo-szkieletowe (45%)

- chrypka (43%)

- nadmierne pocenie się (42%)

- nietrzymanie moczu (39%)

kaszlu

·  Leki wyksztuśne ⇒ usunięcie wydzieliny z dróg

oddechowych

·  Leki sekretolityczne ⇒ upłynnienie, ułatwienie

usunięcia wydzieliny z dróg oddechowych

    

Inhalacje nawilżające ⇒ zmniejszenie odczynu

zapalnego

Zabiegi pielęgnacyjne ⇒ ułatwienie usunięcia

wydzieliny z dróg oddechowych

Leki przeciwkaszlowe

działające ośrodkowo

hamują odruch kaszlowy w wyniku depresyjnego

działania na ośrodek kaszlu w rdzeniu przedłużonym

oraz na inne struktury mózgu(działania niepożądane)

Opioidowe leki przeciwkaszlowe

KODEINA

budowie zbliżonej do morfiny (eter metylowy morfiny)

kaszel zwłaszcza gdy jest związany z z bólem; napady

kaszlu w krztuścu; kaszel u palaczy

Opioidowe leki przeciwkaszlowe

KODEINA

- kinetyka: łatwo wchłania się z przewodu pokarmowego,

metabolizowana w wątrobie do norkodeiny i morfiny,

nie wiąże się z białkami krwi i łatwo przenika do tkanek,

wydalana przez nerki

zwiększa się lepkość wydzieliny oddechowej (tolerancja),

senność, bóle i zawroty głowy, zwężenie źrenic, suchość

w jamie ustnej, zaparcia, wymioty, obrzęk płuc, objawy alergiczne

Opioidowe leki przeciwkaszlowe

KODEINA

Sirupus Pini compositum,

Thiocodin,

Antidol,

Solpadeine,

Ascodan

Opioidowe leki przeciwkaszlowe

DEKSTROMETORFAN

Opioidowe leki przeciwkaszlowe

DEKSTROMETORFAN

pokarmowego, wydalany z moczem w postaci częściowo niezmienionej, może uwalniać histaminę (!!)

biegunka, zaparcia, w dużych dawkach upośledza oddychanie

Opioidowe leki przeciwkaszlowe

DEKSTROMETORFAN

Argotussin,

Acodin,

Dexatussin,

Gripex

Nieopioidowe leki przeciwkaszlowe

BUTAMIRAT

Nieopioidowe leki przeciwkaszlowe

PENTOKSYWERYNA

Leki przeciwkaszlowe

działające obwodowo

przez porażenie zakończeń czuciowych w oskrzelach, płucach

lub osłaniając błonę śluzową gardła

ŚLUZY ROŚLINNE

Uwaga - odczyny alergiczne !!!

Płyn pokrywający nabłonek w stanie fizjologicznym jest

ciągle przemieszczany (dzięki ruchom rzęsek nabłonka

migawkowego i drobnymi ruchami perystaltycznymi

oskrzeli) w kierunku krtani a następnie odkrztuszany.

W stanie patologicznym zalegająca w oskrzelach wydzielina

może ulec ropieniu i hamować przepływ powietrza przez

drogi oddechowe.

Usunięcie zalegającego płynu surowiczo-śluzowego z oskrzeli

możliwe jest przez zmniejszenie jego lepkości i umożliwienie

komórkom rzęskowym przesunięcia go w kierunku krtani.

Leki wykrztuśne

Mechanizm działania: odruchowy

- drażnią błonę śluzową i zakończenia nerwu błędnego żołądka

wzmagając na drodze odruchowej wydzielanie wodnistego

śluzu oskrzelowego; odruchowo pobudzają również włókna

nerwu błędnego w obrębie płuc, zwiększają wydzielanie

gruczołów śluzowych w jamie ustnej.

GWAJAFENZYNA (Guajazyl) - przeciwwskazania: ciąża,

laktacja

SULFOGWAJAKOL POTASU (Apipulmol)

Leki wykrztuśne

- KORZEŃ WYMIOTNICY (emetyna, cefelina)

* po wchłonięciu do krwi działa kardiotoksycznie

- SAPONINY (wielkocząsteczkowe glikozydy)

* preparaty złożone zawierające korzeń pierwiosnka,

lukrecji, senegi

* przy większych dawkach działają wymiotnie,

mogą powodować krwotoczne zapalenie błony śluzowej

żołądka

Leki wykrztuśne

- BALSAMY

(kwas benzoesowy, cynamonowy oraz estry tych kwasów)

* balsam peruwiański

- BENZOESAN SODOWY

* przy przekroczeniu dawek - nudności, wymioty

* ostrożnie w chorobie wrzodowej

* dodatkowe działanie antyseptyczne

Leki wykrztuśne

Mechanizm działania: działanie bezpośrednio na gruczoły oskrzelowe;

substancje, które wydzielają się przez gruczoły śluzowe oskrzeli

zwiększają ilość wydzieliny i powodują jej upłynnienie

JODEK POTASU - obecnie rzadko stosowany

* działa silnie wykrztuśnie (rozwadnia wydzielinę)

* częste działania niepożądane - po wchłonięciu w p.p. jod

gromadzi się w gruczole tarczowym, śliniankach, gruczołach

śluzowych żołądka i układu oddechowego powiększenie tarczycy,

wysięk z nosa

  

Leki wykrztuśne

  OLEJKI ETERYCZNE

* po podaniu doustnym drażnią błonę śluzową p.p.

i mogą uszkadzać narządy miąższowe; część lotnych

substancji wydala się z krwi do powietrza wydychanego

uszkodzenie surfaktantu pęcherzyków płucnych

* działają obkurczająco

* inhalacje - olejek sosnowy, terpentynowy, miętowy,

tymiankowy

* mieszanki (napary) - tymianek, koper włoski

Leki wykrztuśne

Mechanizm działania: zmiana pH wydzieliny oskrzeli

WODOROWĘGLAN SODOWY - Sal Ems factitium, Sal Vichy

- alkalizuje wydzielinę gruczołów śluzowych dróg oddechowych,

zwiększa jej wydzielanie, ułatwia odkrztuszanie

CHLOREK AMONOWY (Apipulmol)

- także na drodze odruchowej wzmaga odruch kaszlu

- zwiększa wydzielanie gruczołów śluzowych

- działa słabo moczopędnie

- p.o. drażni błonę śluzową żołądka (przeciwwskazany w chorobie

wrzodowej)

Mukolityki

Mechanizm działania: upłynnienie wydzieliny

zapalnej w drogach oddechowych

   

Większa skuteczność przy miejscowym podawaniu

do oskrzeli i przy nawilżaniu dróg oddechowych

NIE STOSUJE SIĘ NA NOC

  

Produkty lecznicze: pochodne cysteiny; mesna: podawana

tylko miejscowo; bromheksyna,

ambroksol: w postaciach podawanych

także pozajelitowo (iv, im, sc)

Mukolityki

Pochodne cysteiny: ACETYLOCYSTEINA,

KARBOCYSTEINA

   - pochodna naturalnego aminokwasu l-cysteiny o bardzo

silnym i szybkim działaniu mukolitycznym

- dzięki wolnym grupom sulfhydrylowym ma zdolność

rozszczepiania wiązań disiarczkowych w mukoproteinach

śluzu z jednoczesnym tworzeniem kompleksów

hydrofilnych co powoduje upłynnienie i zmniejszenie

lepkości wydzieliny w drogach oddechowych

Mukolityki

- w małych stężeniach pobudza czynność rzęsek komórek

nabłonka oddechowego, podczas gdy w większych

stężeniach ją hamuje

- wskazania: ostre i przewlekłe zapalenia oskrzeli,

oskrzelików, zatok; astma oskrzelowa, mukowiscydoza;

- stosowana w zatruciu lub przedawkowaniu paracetamolu,

gdyż inaktywuje jego toksyczne metabolity oraz pozwala

na utrzymanie prawidłowego stężenia glutationu, dzięki

czemu chroni wątrobę przed uszkodzeniem

Mukolityki

- działania niepożądane: nudności, wymioty, zgaga, biegunka, reakcje alergiczne, w trakcie podawania może nastąpić atak silnego kaszlu lub odruchowy skurcz oskrzeli

- przeciwwskazania: ciąża, laktacja, noworodki

- produkty lecznicze: ACC, Tussicom

Mukolityki

MESNA

- lek syntetyczny o działaniu mukolitycznym podobnym do

acetylocysteiny, działa miejscowo mukolitycznie (około

5 min. po podaniu i działanie trwa przez około 4 godziny)

- antidotum przeciw akroleinie powstającej w wyniku

biotransformacji cyklofosfamidu i ifosfamidu (zapobieganie krwotocznemu zapaleniu pęcherza moczowego)

Mukolityki

MESNA

- 20 % roztwory - do odsysania wydzieliny przed zabiegami operacyjnymi

- działania niepożądane: po podaniu wziewnym: uczucie

pieczenia za mostkiem, kaszel, skurcz oskrzeli; po i.v.:

zaburzenia czynności p.p., bóle głowy, zmiany skórne

- produkty lecznicze: Mistabron, Mucofluid

Mukolityki

BROMHEKSYNA

- syntetyczna pochodna alkaloidu wazocyny

- działa mukolitycznie, wykrztuśnie, zwiększa ilość

wydzieliny, tłumi męczący kaszel

- działania niepożądane: nudności, wymioty, biegunka, bóle

w nadbrzuszu, odczyny skórne

- przeciwwskazania: laktacja

- produkty lecznicze: Bisolvon, Bromhexin, Bromhexin B,

Flegamina

Mukolityki

AMBROKSOL

- metabolit bromheksyny

- działa mukolitycznie, sekretolitycznie, pobudza wydzielanie surfaktantu, zwiększa częstość ruchów rzęsek i przyspiesza transport śluzowo-rzęskowy co ułatwia odkrztuszanie i oczyszczanie dróg oddechowych

Mukolityki

AMBROKSOL

- wskazania: ostre i przewlekłe choroby dróg oddechowych

przebiegające z utrudnionym odkrztuszaniem; pozajelitowo

* w celu zapobiegania powikłaniom płucnym po operacjach i w czasie sztucznej wentylacji a także jako lek uzupełniający w leczeniu zespołu zaburzeń oddychania

noworodków (RDS)

Mukolityki

AMBROKSOL

- działania niepożądane: nudności, wymioty, biegunka,

reakcje alergiczne, obrzęk twarzy

- produkty lecznicze: Ambroxol, Bronchopront, Deflegmin,

Flavamed, Mucosolvan, Mucobron

Detergenty

SURFAKTANT - Alveofact

stosowana profilaktycznie u noworodków, u których stwierdza się możliwość wystąpienia zaburzeń oddychania; u noworodków wymagających wentylacji i tlenoterapii

Nie wolno wstrząsać !!

DORNAZA ALFA (Pulmozyme)