3. Siły rządzące rozwojem języka.

1. organizacja państwowa:

• wspiera proces integracji gwar, co powoduje zacieranie się granic językowych i wytworzenie jednego dialektu ogólnego,

• feudałowie czy urzędy posługiwali się nim.

1. chrystianizacja:

• kościół dbał o kulturę i świadomość wspólnoty, także o język,

• język był wśród wpływów zachodu, które ożywiały kulturowo, krzewiły poczucie kultury polskiej,

• poszerzenie użytkowania języka wraz z poszerzeniem terenów chrześcijańskich,

• łacina była współzawodnikiem!

1. polityczne tendencje odśrodkowe:

• wystąpienia możnowładców przeciw Mieszkowi II!

• walki o odrębność dzielnicową plemion!

6. Rozwój języka polskiego w zależności od postępu technicznego.

postęp techniczny → zmiany w przemyśle → zmiany socjalne → zmiany językowe

1. do XVI w.

• wiąże się z istniejącym już wtedy prymitywnym jeszcze przemysłem,

• terminy związane z rolnictwem, wytwarzaniem żywności, a także rzemiosłem wojennym,

• licznymi w tamtym czasie wyprawami wojennymi.

2. XVI - XVIII w.

• upowszechnienie się druku,

• dodatkowym czynnikiem sprawczym tego procesu stały się pierwsze dzieła literackie pisane w języku polskim przez Mikołaja Reja i Jana Kochanowskiego. Stąd też średniowieczne propozycje ortograficzne zostają wykorzystane do utworzenia sytemu znormalizowanego,

• powoli następuje likwidacja rozdrobnienia dialektycznego, a krystalizować się zaczyna język ogólny,

• pojawiają się już tak wielkie wynalazki jak mikroskop, luneta, mechaniczne czółenko tkackie,

• słowniki terminologiczne,

• próby usystematyzowania polskiej gramatyki i opatrzenia jej stosowną terminologią.

3. XVIII - XX w.

• nowe prądy myślowe oświecenia upatrujące w nauce i technice narzędzi na drodze rozwoju ludzkiego ducha, prowadzącego do powszechnego szczęścia,

• dążenia reformatorskie, zmierzające do podźwignięcia kraju z gospodarczego upadku,

• zalążki kapitalizmu, magnateria przenosi swoje majątki z rolnictwa do fabryk i manufaktur,

• powstanie tzw. inteligencji technicznej (Towarzystwo Przyjaciół Nauk),

• fascynacja najnowszymi wynalazkami i szerokie ich propagowanie przez ówczesnych dziennikarzy,

• gwałtowny wzrost zapotrzebowania na fachową terminologię, a zwłaszcza pojawienie się nowych form rozpowszechniania języka, takich jak: prasa masowa, specjalistyczna prasa techniczna, technika dźwiękowa, a później radiofonia, kinematografia, telewizja, telefonia, czy w końcu współcześnie internet, telefonia komórkowa.