29. Kino gatunków - musical

DEFINICJA: widowiskowy film zazwyczaj o charakterze komediowym. Współtworzą go trzy elementy: muzyka, śpiew i taniec. Musical wyrósł z tradycji amerykańskiego teatru muzycznego.

Krótka historia musicalu:

• początki i krystalizacja gatunku:

1929 “Parada miłości”, “Monte Carlo” Ernest Lubitsch

“Statek komediantów” Harry Bulter

“Dusze czarnych” King Vidor

• Potem:

1933 “Ja mam temperament” R. Walsh

“Poszukiwaczki złota” Le Roy

“Ulica szaleństw” L. Bacon

• złoty okres musicalu 1930 - 1960

• reżyserzy: V. Minnelli, Gene Kelly

• aktorzy: Fred Astair, Ginger Rogers, Gene Kelly, Bing Crosby, Judy Garland, Rita Hayworth, Barbara Streisand

• musical zreformowany zaczyna się od “Amerykanina w Paryżu” (1951), “Deszczowej Piosenki” (1952)

• później:

“West side story” 1961

“Skrzypek na dachu” 1971

“Kabaret” 1972

“Cały ten zgiełk” 1979

“Hair” 1979

CECHY:

• Musical to fabularna opowiastka przerywana śpiewem i tańcem, gdzie narracja wiąże poszczególne numery

• Jako jedną z cech musicalu, Wiesław Godzic wymienia: pieniądze, gwiazdy, wysoka technika:

W latach świetności musicalu nie było jeszcze techniki komputerowej, więc trudno sobie wyobrazić jak powstały cudowne sceny „Deszczowej piosenki”. W musicalach występowały ówczesne gwiazdy najczęściej obdarzone talentem muzycznym. Na produkcję tego gatunku filmów szło mnóstwo pieniędzy, co po części widać poprzez scenografię, dobór aktorów oraz dopracowanie szczegółów.

• Widowiskowość tworzona przez bajecznie kolorowe kostiumy, tancerki, bogatą scenografię i choreografię. Na ekranie pojawiają się tańczące girls w rewiowych strojach, częste zmiany dekoracji, feeria barw, ruchu, szczegółów.

• Akcenty autotematyczne:

np. w “Deszczowej piosence” fabuła dzieje się na tle przełomu w historii kina: wprowadzenie dźwięku, triumf „Śpiewaka jazzbandu” i musicali, odejście gwiazd kina niemego. Kręcenie musicalu jest najważniejszym wątkiem autotematycznym, można powiedzieć „musicalem w musicalu”. Widz jest świadkiem jak gwiazdy filmu niemego były dubbingowane, a ich gra aktorska musiała się zmienić.

• Mieszanie gatunków:

np. komedia, romans.

• Bohaterowie są zwykle tancerzami, aktorami bądź śpiewakami

• Musical ukazuje sukces w show-bussinesie, bohater zwykle osiąga powodzenie i popularność. Wg Wiesława Godzica istnieje „system widza wewnętrznego” czyli uwidocznionego w musicalu członka widowni dziejącego się spektaklu. Na przykładzie “Deszczowej piosenki” - Pokazana została widownia i jej reakcje np. ekipa planu filmowego, publiczność podczas premiery, widownia ze wspomnień Dona, która wygwizduje jego i Cosmo. Reakcje widzów gwiżdżących i wyśmiewających się z Liny Lamont, ich rozczarowanie i ochocze przyjęcie Kathy jako nowej gwiazdy - to wszystko są zachowania, które mogły towarzyszyć rzeczywistemu widzowi „Deszczowej piosenki”.

• Godzic zauważa również, że fabuła musicalu ilustruje zjawiska psychiczne człowieka.

• Musical jest opowieścią o widzu, opowieścią, która prowadzi go poprzez sfery pozaświadome do nowego rodzaju iluzji przedstawionej na ekranie.

• Nieskomplikowana fabuła: Od początku wiadomo kto jest dobry, a kto jest czarnym charakterem.

• Przemyca treści erotyczne: Występ choreograficzny tancerek w skąpych kostiumach.

• Kamera usytuowana tak, żeby była bez wątpliwości utożsamiana z punktem widzenia widza. Realizator dąży do włączenia widza do świata filmu. Publiczność czuje się zaproszona, by wziąść udział w akcji. Widz jest jednocześnie w filmie i poza nim. Dodatkowe wrażenie filmu w filmie zachodzi, gdy widzimy publiczność na ekranie i sami stanowimy publiczność filmu.

• Musical pragnie zilustrować ludzkie marzenia. Musical tworzy iluzję ludzkich marzeń, pragnie hipnotyzować widza swą baśniowością i oderwaniem od rzeczywistości.

• W filmie tego gatunku występują sobowtórzy: np. Na przykładzie “Deszczowej piosenki” Lina, o której widownia myśli, że potrafi śpiewać i Lina o piskliwym głosiku; Don rozpoczynający swoją karierę i Don gwiazdor; Kathy jako sobowtór Liny, gdyż użycza jej swojego głosu; Kathy i jej sobowtór z marzeń Dona.

• Sceny wyobrażeń mają charakter kathartyczny: Scena fantazji Dona po porażce pierwszego filmu mówionego; solowy numer Cosmo, jego tańce i śpiew pocieszają i przywracają wiarę w siebie u Dona.

Cechy kina gatunków wg Altmana na podstawie „Deszczowej piosenki”:

1. Dualizm - Lina Lamont - Kathy Selden; praca- rozrywka; nienawiść Dona do Liny- miłość do Kathy; film niemy- film mówiony , rozśpiewany Don w strugach deszczu - poważny policjant etc.

2. Powtarzalność - taniec, śpiew, przedstawienie fantazji poprzez taniec i śpiew, nieskomplikowana fabuła.

3. Kumulacyjność - nagromadzenie powtarzalnych obrazów np. Rewie tańczących dziewcząt

4. Przewidywalność - akcja łatwa do odgadnięcia, dobro wygrywa.

5. Nostalgiczność - powrót do lat kina niemego, do momentu wprowadzenia dźwięku, do narodzin musicalu.

6. Symboliczność - symboliczny wymiar samego musicalu jako elementu amerykańskiej kultury. Symboliczna kurtyna w scenie zdemaskowania Liny Lamont - ujawnia gwiazdę i jej dublerkę.

7. Funkcjonalność - spełnienie życzeń widowni.

Musical był gatunkiem szczególnie popularnym w swojej ojczyźnie- Ameryce. Obecnie obserwuje się stopniowy powrót do niego - filmy takie jak „Chigago” (USA), „8 kobiet” (Francja), „Moulin Rouge” (Australia), „Upiór w operze” (USA).

• Odmiany musicalu:

* wodewil we Francji

* świewogra w Czechach

* operetka filmowa w Niemczech

Bibliografia:

1. Wiesław Godzic „Widz w świecie musicalu”, w: „Kino gatunków” pod redakcją Alicji Helman, nakładem Uniwersytetu Jagiellońskiego.

2. Hasło: gatunek, w:„Słownik pojęć filmowych”, tom 10; pod redakcją Alicji Helman, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

3. Marek Hendrykowski - Alfabet Kina, gatunki filmowe: musical.

1