6.NoCZ Znaczenie hormonu wzrostu, amin katecholowych, tyroksyny, trijodotyroniny.
Hormon wzrostu (GH)
wydzielany w części gruczołowej przysadki przez komórki kwasochłonne somatotropowe.Największa ilość tego hormonu wydzielana jest u dzieci przed osiągnięciem dojrzałości płciowej.Zawartość hormonu wzrostu we krwi podlega znacznym wahaniom w ciągu doby a największa jego ilość występuje w nocy w pierwszych godzinach snu.
Bierze on udział w:
syntezie białek organizmu (ułatwia wnikanie aminokwasów do komórki)
przemianie węglowodanów (zwiększa zasoby glikogenu w mięśniach szkieletowych i mięśniu sercowym)
przemianie tłuszczów (uruchamia wolne kwasy tłuszczowe)
przemianie mineralnej (zatrzymuje większość kationów i resztę kwasu fosforowego w organizmie, zwłaszcza jony wapniowe)
wzroście tkanek (m.in.wydłużają się kości)
Uwalnianie GH regulowane jest przez dwa hormony podwzgórza:
-somatokrynina - uwalnia hormon wzrostu z przysadki
-somatostatyna - hamuje uwalnianie hormonu wzrostu z przysadki
Aminy katecholowe
adrenalina 80%, noradrenalina 20%, najmniej dopamina wytwarzane są przez rdzeń kory nadnerczy.
Zwiększenie wydzielania adrenaliny i noradrenaliny odbywa się pod wpływem następujących bodźców:
-obniżenie ciśnienia tętniczego krwi na skutek utraty krwi i zmniejszenia całkowitej objętości krwi
-zmniejszenie zawartości glukozy we krwi wywołane działaniem egzogennej insuliny
-obniżenie prężności tlenu we krwi tętniczej
-obniżenie temperatury ciała
-czynniki emocjonalne
Adrenalina wydzielona do krwi wywołuje:
-rozszerzenie naczyń krwionośnych w mięśniach szkieletowych oraz zwężenie naczyń w skórze, w błonach śluzowych i w narządach jamy brzusznej
-przyspieszenie częstości skurczów serca, zwiększenie pojemności wyrzutowej serca i podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi
-rozkurcz mieśni gładkich w ścianach przewodu pokarmowego, oskrzeli i pęcherza moczowego
-zwiększenie zawartości glukozy we krwi
-przyspieszenie rozpadu trójglicerydów w tkance tłuszczowej i przechodzenie do krwi wolnych kwasów tłuszczowych
-pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, zwłaszcza ośrodków w podwzgórzu
Tyroksyna(aminokwas zawierający cztery atomy jodu w cząsteczce) i Trijodotyronina(aminokwas zawierający 3 atomy jodu w cząteczce)
Wydzielane są przez gruczoł tarczowy (tarczycę).Tyroksyna jest głownym hormonem wydzielanym przez tarczycę natomiast trijodotyronina wydzielana jest w mniejszych ilościach.
Czynność gruczołu tarczowego wiąże się z :
-wychwytywanie z krwi krążącej jodu nieorganicznego i aminokwasu tyrozyny przez komórki nabłonka pęcherzyków tarczycy
-syntezą tyroksyny i trijodotyroniny wewnątrz komórek nabłonka pęcherzyków tarczycy
-magazynowaniem hormonów tarczycy wewnątrz pęcherzyków tarczycy w postaci zwanej tyreoglobuliną
-uwalnianiem do krwi hormonów tarczycy przez ich odczepianie od tyreoglobuliny w kom.pęcherzyków tarczycy
Wydzielanie T3 i T4 przez gruczoł tarczowy jest regulowane bezpośrednio i pośrednio.
Do czynników zwiększających wydzielanie hormonów tarczycy należą:
-hormon tyreotropowy - Tsh z części gruczołowej przysadki.Wzmaga on wychwytywanie jodu przez tarczycę i wiązanie jodu z białkiem.Przyspiesza uwalnianie do krwi T3 i T4.
-podwzgórzowy hormon uwalniający hormon tyreotropowy z przysadki -TRH.Działa na tarczycę pośrednio poprzez TSH.
-zimno - nieznaczne obniżenie temperatury krwi dopływającej do podwzgórza pobudza termodetektory w ośrodku termoregulacji.termodetektory pobudzają podwzgórze do wydzielania TRH które z kolei pobudza wydzielanie TSH.
-wazopresyna, adrenalina i inne hormony oddziałujące na naczynia krwionośne uwalniają z tarczycy T3 i T4.Mają dwufazowy wpływ.W pierwszej fazie zwiększają wydzielanie T3 i T4, natomiast wolne T3 i T4 we krwi hamują tworzenie TSH i w ten sposób pośrednio hamują czynność tarczycy.
-długo działający czynnik pobudzający tarczycę -LATS
Czynniki hamujące wydzielanie hormonów przez gruczoł tarczowy:
-długotrwały wzrost średniej temeratury otoczenia i nieznaczny wzrost temperatury krwi dopływającej do podwzgórza
-wzrost zawartości we krwi T3 i T4 - hamowanie wydzielania TSH
-jod nieorganiczny
-niedobór jodu nieorganicznego
-inne aniony jednowartościowe takie jak chlorany i azotany, które wypierają aniony jodowe wychwytywane przez hormony tarczowe z krwi.
-związki egzogenne blokujące wiązanie jodu z tyrozyną
Wolne T3 i T4 po wniknięciu do wnętrza komórek w całym organizmie pobudzają syntezę białek komórkowych, w tym również białek enzymatycznych.
T3 i T4 powodują:
-zwiększenie zapotrzebowania na tlen
-przyspieszenie spalania wewnątrzkomórkowego z czym wiąże się wytwarzanie ciepła i wzmożona podstawowa przemiana materii
-zwiększenie wydzielania hormonu wzrostu w wyniku bezpośredniego działania na część gruczołową przysadki
-wzmożoną syntezę białek (nadmiar T3 i T4 przyspiesza rozpad białek )
-wzmożoną resorpcję węglowodanów w jelitach, w komórkach natomiast przyspieszenie glikogenolizy
-wzmożoną syntezę i rozpad cholesterolu w komórkach atroby oraz jego wychwytywaniem z krwi.
-zwiększoną przemianę wodno-mineralną.T3 i T4 przyspieszają wydalanie z organizmu wody i soli mineralnych.