Rozwój koncertu w epoce baroku i klasycyzmu

1. Wprowadzenie

• Definicja koncertu,

• Gatunki i formy wstępne koncertu (wokalno-instrumentalne utwory koncertujące, canzona i sonata),

2. Koncert barokowy

• Rozwój stylu koncertującego - concertato i concerto;

• Typy koncertu barokowego (podział ze względu na rodzaj i wielkość grup instrumentów koncertujących):

• Concerto grosso (definicja; wprowadzenie terminów: tutti-concertino)

• Corelli - 12 Concerti grossi op.6 jako wzór formy concerto grosso (budowa, obsada, koncert bożonarodzeniowy),

• Inni przedstawiciele barokowego concerto grosso: Pietro Antonio Locatelli (12 concerti grossi), J.S.Bach (Koncerty brandenburskie), J.F.Handel (12 concerti grossi op.6).

• Koncert solowy (definicja)

• ewolucja gatunku koncertu solowego,

• budowa koncertu solowego (3 części: szybka-wolna-szybka),

• ritornelowe kształtowanie I części koncertu,

• przedstawiciele barokowego koncertu solowego (omówienie najwybitniejszych dzieł):

Koncerty skrzypcowe: Pietro Antonio Loccatelli, Giuseppe Torelli, Antonio Vivaldi

Koncerty klawesynowe: Bach

Koncerty organowe: Haendel

Koncerty fletowe: Johann Joachim Quantz

• Concerto ripieno (definicja).

3. Koncert klasyczny

1. Dalszy rozwój koncertu:

• wirtuozostwo:

• dominacja koncertu solowego,

• wprowadzenie kadencji solowej na koniec I części koncertu.

• powstanie orkiestry symfonicznej.

• rozbudowa rozmiarów koncertu (Beethoven).

2. Koncert w twórczości klasyków wiedeńskich:

• Józef Haydn:

• dorobek: koncerty fortepianowe (ponad 20), skrzypcowe, wiolonczelowe, koncert na trąbkę - wiele dzieł zaginęło;

• koncerty trzyczęściowe o typowej budowie,

• poziom trudności: przeciętny.

• Wolfgang Amadeusz Mozart:

• dorobek: koncerty fortepianowe (ponad 20), skrzypcowe, na flet, obój, klarnet, fagot, róg; symfonia koncertująca na skrzypce i altówkę.

• budowa trzyczęściowa, podwójna ekspozycja w I części utworu.

• kadencja wirtuozowska pod koniec I części.

• wpływ opery na koncert - śpiewność tematów w wolnych częściach koncertów i powiązania materiałowe wybranych koncertów i oper.

• pierwszy w historii muzyki koncert na klarnet A-dur KV 622!

• Ludwig van Beethoven:

• dorobek: 5 koncertów fortepianowych, jeden skrzypcowy i jeden potrójny,

• koncert trzyczęściowy z rozbudowaną kadencją wirtuozowską,

• wzrost znaczenia partii orkiestrowej - symfonizacja koncertu (IV i V koncert fortepianowy),

• wyeliminowanie podwójnej ekspozycji (IV i V koncert fortepianowy),

• powiększenie rozmiaru koncertów,

• ostatnie koncerty fortepianowe jako wzorzec formy koncertu dla kompozytorów XIX wieku.

4. Podsumowanie

• koncert jednym z najpopularniejszych gatunków muzyki barokowej i klasycznej,

• walory edukacyjne koncertów barokowych i klasycznych,

• obecność koncertów barokowych i klasycznych w repertuarze dzisiejszych koncertujących artystów.

Przygotowała Monika Kwiatkowska 2010; spr. J.Krzyżak