DROGA NIEMCÓW DO PONOWNEGO ZJEDNOCZENIA PAŃSTWA 1949-1990, POZNAŃ 1991

Środkiem pobudzania zainteresowania państw socjalistycznych tymi koncepcjami rozwiązania problemu niemieckiego miały być ofiary tery­torialne i materialne. Pierwsza z nich opierała się na założeniu, że problem przyszłej wspólnej granicy polsko-niemieckie będzie można zała­twić dopiero na drodze kompromisu terytorialnego, tzn. jedynie częściowe­go przywrócenia przedwojennych granic Niemiec. Idea ofiar materialnych miała aa celu stworzenie (materialnego zainteresowania państw socjali­stycznych dla procesu normalizacji stosunków z RFN na warunkach ko­rzystnych dla strony zachodnioniemieckiej.

Precyzując cele tej taktyki G. Schröder stwierdzał w 1965 r., że jego nadzieje wiążą się z możliwością rozpoczęcia przez poszczególne państwa socjalistyczne „włączania do swoich rozważań i uwzględniania przy de­cyzjach w dziedzinie (polityki zagranicznej i wewnętrznej odrębności in­teresów również wówczas, kiedy „odbiegałyby one lub całkowicie koli­dowały z interesami innych krajów socjalistycznych”. Na inny aspekt celów tej taktyki zwracał uwagę ekspert CDU/CSU w dziedzinie polityki zagranicznej E. Majondca, pisząc, że polityka umacniania niezależności państw Europy Środkowej i Wschodniej musi być skierowana przeciwko Moskwie, jako centrum światowego ruchu komunistycznego. Innymi słowy chodziło nie tylko o pobudzenie egoizmów narodowych państw so­cjalistycznych, ale także o rozluźnienie ich więzów ze Związkiem Radzieckim. Toteż, jak pisze E. Dylawerski, podjęto w ten sposób próbę stwo­rzenia w polityce zagranicznej RFN iunctim między realizacją zachodnioniemieckich roszczeń terytorialnych a „wolnością" w krajach socjalistycz­nych Europy wschodniej, „wolnością" od komunizmu.

Wyrazem tej polityki, obliczonej nie tylko na reakcję ze strony państw socjalistycznych, ale również na redukcję wrażenia grumkjącego się w opinii międzynarodowej, że RFN jest jedynym krajem stanowiącym przeszkodę na drodze do odprężenia europejskiego, (była m.in. tzw. nota pokojowa RFN z 25 marca 1966 r., skierowana do ponad stu państw na świecie. W nocie tej rząd zachodnioniemiecki, wysuwając propozycję na­wiązania stosunków dyplomatycznych z państwami socjalistycznymi (z wyjątkiem NRD), zaznaczył jednocześnie jakoby pod względem formalno-prawnym obowiązywały granice Niemiec według stanu z 31 gru-

34

I.4.3