28.02.2011

Wykład 2

Związki psychologii rozwojowej z innymi dyscyplinami psychologii i innymi naukami.

- psychologia rozwojowa człowieka czerpie z psychologii ogólnej podstawowe pojęcia, służące do opisywania oraz analizowania zjawisk psychicznych i zachowań

- psychologia społeczna - rozwój psychiczny jednostki ludzkiej dokonuje się w procesie interakcji i stosunków, w które jednostka wchodzi w stosunkach z innymi ludźmi

- psychologia różnic indywidualnych - różnice indywidualne pod względem tempa i rytmu zmian rozwojowych

- psychologia kliniczna - badanie zaburzeń w funkcjonowaniu psychiki człowika pozwala lepiej poznać rolę poszczególnych procesów psychicznych w jego rozwoju i funkcjonowaniu

- psychologia wychowawcza - najpełniej można poznać i zrozumieć dane zjawisko wtedy, gdy w sposób celowy się je wywołuje i zmienia procesami nauczania i wychowywania

Różne dziedziny psychologi stosowanej:

• psychologia pracy i organizacji

• psychoprofilaktyka

• psychoterapia

• psychologia sportu

• nauki biologiczne i medyczne - pozwalają ustalić biologiczne warunki zmian rozwojowych psychiki i zachowania się jednostki

• nauki społeczne i humanistyczne - badają społeczeństwo, jego język i kulturę(socjologia, antropologia kulturowa, etnologia, pedagogika, językoznawstwo, historia, kulturoznawstwo, nauki o literaturze i sztuce)

Psychologia rozwojowa syntezuje dorobek różnych dziedzin nauk biologicznych i humanistyczno-społecznych, ponieważ ujmuje ona człowieka w procesie zmian rozwojowych w kontekście całokształtu uwarunkowań społeczno-kulturowych i w toku aktywności, dzięki której powstają wspólnoty ludzkie i wytwory kultury materialnej i duchowej.

Podstawowe problemy współczesnej psychologii rozwoju człowieka

1. Co się zmienia? - jakie cechy i funkcje psychiczne ulegają zmianie

2. Czym jest zmiana? - jak można określić i opisać zmiany? jaki charakter mają zmiany rozwojowe psychiki i zachowania się człowieka?

3. Jakie czynniki poprzedzają pojawienie się zmian? - jaka jest rola tych czynników w powstawaniu zmian, ich przebieg i/lub następstwa

- czy proces rozwoju psychicznego ma charakter konstruowania nowych jakości w psychice i zachowaniu się człowieka, czy też polega on na realizacji wewnętrznie zakodowanego programu

- czy w życiu człowieka występują okresy o szczególnym znaczeniu dla danego rozwoju lub okresy szczególnej podatności na zmiany rozwojowe w ogóle lub zmiany rozwojowe danego rodzaju

- jaką rolę w rozwoju psychicznym człowieka odgrywają różne zdarzenia życiowe i sposoby radzenia sobie z nimi

- czy rozwój polega tylko na nowych osiągnięciach (ma charakter progresywny) czy raczej ma charakter mieszany (progresywny i regresywny jednocześnie)

- czy zmiany rozwojowe w psychice i zachowaniu się człowieka po osiągnięciu dojrzałości mają takie same cechy i dokonują się według tych samych zasad jak zmiany rozwojowe w okresie dzieciństwa i dorastania

- czy i w jaki sposób człowiek może wpływać na swój rozwój

- czy rozwój jest procesem celowym, a jeśli tak to, jaki jest cel rozwoju psychicznego człowieka

- czy możliwa jest interwencja w proces rozwoju? na jakich zasadach może być ona skutecznie przeprowadzona?

Podstawowe zadania współczesnej psychologii rozwojowej człowieka

1. Zadanie poznawcze - zrozumienie i wyjaśnienie rozwoju psychicznego człowieka

2. Zadania praktyczne - opracowanie metod nauczania zespołowo-problemowego

Na podstawie piagetowskiej opracowanie programów wyrównuwania braków edukacyjnych dzieci, programów terapeutycznych i profilaktycznych

Pojęcie rozwoju i zmiany rozwojowej

Rozwój

- pojęcie wprowadził Arystoteles

- zmiana celowa, polegająca na przechodzeniu od form niższych do wyższych

- w filozofii współczenej rozwój oznacza wszelki długotrwały proces kierunkowych zmian, w którym można wyróżnić prawidłowo po sobie następujące etapy przemian (fazy rozwojowe) danego obiektu (układu) wykazujące obiektywnie stwierdzalne różnicowanie się tego obiektu(układu) pod określonym względem.

- pojęcie rozwoju zawsze dotyczy zmian i często bywa utożsamiane z jednym rodzajem zmian - ze zmianami o charakterze progresywnym, wartościowane pozytywnie.

- pojęcie rozwoju i postępu nie są tożsame

- postęp - zmiany prowadzące od stanów prostszych, niższych, mniej doskonałych do stanów wyższych, bardziej złożonych, doskonalonych pod określonym względem

- obiektem podlegającym procesowi rozwoju jest psychika ludzka, czyli całokształt procesów psychicznych, które regulują nasze zachowanie, regulują relacje z rzeczywistością

Proces rozwoju ma charakter progresywny; nie wyklucza się możliwości występowania momentów kryzysowych, procesów zahamowania, a nawet regresji

- rozwój jest procesem długotrwałym, dokonującym się przez całe życie człowieka

- istotne znaczenie dla procesu rozwoju psychicznego człowieka mają zjawiska różnicowania się funkcji procesów psychicznych