Funkcje parlamentu

Ustrojodawcza

Funkcja uslrojodowczo parlamentu to prowo do zmiany ustroju politycznego, społecznego i gospo­darczego poprzez zmianę konstytucji. Procedura zmiony konstytucji:

• Projekt ustawy o zmianie konstytucji moża wnieść co najmniej 1/5 posłów, sono! ¡ub prezy­dent.

• Zmiana następuje, gdy ustavza zosteje uchwala no w jednakowym brzmieniu przez sejm i senat

• Sejm podejmuje decyzje większości« 2/3 gło­sów w obecności co nojmniej połowy posłów, a ser.ot większością bezwzględną vz obecności co najmniej połowy senatorów,

• Jeśli zmiana konstytucji dotyczy rozdzio łów I, II lub XII. to !/5 posłów, senat lub prezy­dent n;ogq zażądać przeprowadzenia referen- duin zatwierdzającego.

• Po ¿«kończeniu tych procedur ustawa Itcria do podpisu do prezydenta.

Ustawodawcza

Funkcjo ustawodawczo parfamentu polega no two­rzeniu akrów prcwnych rangi ustawowej. Parla­ment jest najważniejszym organem prawotwór­czym w poństwie, co v/ynika z systemu trójpodziału władz. Ustawy mogą regulować wszystkie sprawy w państwie. Etapy prac nad ustawa (/ob. 73). W wypadku ustawy budżetowej:

• Rade Ministrów posioda wyłączność inicjatywy ustawodawczej;

• senat nie ma możJivzości odrzucenia ustawy budże­towej;

• prezydent nie dysponuje prowem y/eto. Kreacyjna

l-unkcjc kreacyjno przejawia się wyborem innych

organów państwowych.

Sejm:

• powołuje lub odwołuje Radę Ministrów;

• -wybiera sędziów Trybunału Konstytucyjnego

• Trybunału Sto nu;

• powołuje na wniosek prezydenta prezesa Naro­dowego Banku Polskiego.

Sejm wspólnie z senatem powołuje:

• członków Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (2 członków sejm, I członka senat);

• członków Krajowej Redy Sądownictwo (4 - sejm,

• - senat);

• członków Rady Polityki Pieniężnej (po 3 człon­ków sejm i senat};

• prezesa Najwyższej Izby Kontroli, Rzecznika Prav/ Obywatelskich, Rzecznika Prav/ Dziecka, Generalnego Inspektora Ochrony Danych Oso­bowych.

Kontrolna

Funkcjo kontrolna przysługuje tylka sejmowi, który

mc prawo kontrolować i zad i inne organy państwa.

Instrumenty kontroli:

• Absolutorium ta zarv/ierdzenie dziołalr.o?>.-.i fi­nansowej izadu. Jego udzielenie oznccza, że rzgd nie naruszył ustawy budżetowej. Nieudzie­lanie obsolutorium jest równoznaczne ze sty/ier- dzeniem, ze >zqc naruszył ustawę budżetowa. Może się to zakończyć dymisją rządu lub pociąg­nięciem ministróvz do odpowiedzialności kon­stytucyjnej.

• Zapytania i interpelacje stanowią sposób zwrcconia się posłów do członkóvz rządu z prośbą o udzielenie informacji. Mają one formę pisemną i mogą dotyczyć Sprovz o cha­rakterze jecnostkowm (zcpy7ania) lub zasadni­czym {interpelacje). Posłowie mogą tokże za- dować pytania wsprawech bieżących. Adresaci zapyteń " interpelacji rnają obowiązek udziele­nia informacji.

• Komisje śledcze sa powoływane prze? sejm. aby wyjaśnić jakąś spray/ę. Mają prawo prze­słuchiwania osób przed nie wezwanych na za­sadach określonych w kodeksie karnym.

• Pociągnięcie do odpowiedzialności konsty­tucyjnej to proy/o do stoy/iania przed Trybuna fen", Stanu najy/yższych urzędników państwowych w wypadku naruszenia przez nich konstytucji lub usłavz.

• Wotum zaufania to uchwała sejmu wyrażają­ca poparcie dla polityki rządu

• Wotum nieufności to uchy.ołc sejmu wyraża­jąca brak poparcia d-'a polityki rządu lub mini­stra. Jest ono uchwalone większością ustav/o- yzuj liczby posłóy/ (231). W wypadku wotum nieufności dlc rządu wiąże się ono z wyborem nowego premiero (konstruktywne wotum nie­ufności).

Współtworzenie kierunków polityki państwa

Współtvzorzenie kierunków polityki państwo poie-

go -ia podejmowaniu decyzji w niektórych dziedzi-

•rcch poiityki yzewnętiznej i międzynarodovzei.

• Sejm podejmuje ucńwałę o stanie wojennym w wypadku napaści lub gdy wymagają lego podpisane umowy (np. sojusze wojskowej.

• Sejm i senct wyrażają zgodę na ratyfikowanie umów rniędzynaradov/ych dotyczących pokoju, sojuszy wojskowych, członkostwa w organiza­cjach międzynarodowych, v.-oiności i prow oby- y/atelskich.

• Sejm ma prawo zarządzić referendum w spro- wach o szczególnym znaczeniu clo państwa,

• Senat sprawuje opiekę naa Polakami i Polonią za granicą.