Teoria poezji Tadeusza Peipera

System estetyczny:

• Przeciwstawienie kultury i natury jako program:

Kultura - rezultat celowej działalności człowieka, przeciwstawia się chaosowi natury, wnosi porządek; w ujęciu synchronicznym opozycje: cywilizacja techniczna a stan naturalny, miasto a wieś, inteligencja a lud, życie świadome człowieka a podświadomość.

• Koncepcja historii:

Oparcie na XIX-wiecznym ewolucjonizmie (wiara w ciągły postęp) i na przeciwstawieniu ewolucji, jako rezultatu świadomej działalności - i rewolucji; modelowa wizja współczesnego społeczeństwa: 3 składniki - MIASTO, MASA, MASZYNA. Zauważa: uzależnienie się od siebie jednostek, bezpośrednie relacje zastąpione pośrednimi, wzrost demokratyzacji społeczeństw, zwiększenie szybkości we wszystkich dziedzinach życia; związki między sztuką a życiem społecznym objaśnione 1) genetycznie: zakorzenienie w pozytywistycznym myśleniu o sztuce jako wytworze warunków społecznych, nowość - stało się to programem.2) funkcjonalnie: nie tylko opisywać sztukę, wiara w społeczną doniosłość, przekształcająca moc sztuki.

• Problem społecznej genezy i funkcji literatury:

Formy literackie są społecznie uwarunkowane, nowa rzeczywistość powołuje do życia nowe właściwości sztuki; kultura - porządkowanie a sztuka ma stać się intelektualna, zorganizowana, potępienie - spontanicznej, żywiołowej i niekontrolowanej. Antyrealizm - rozwój poezji polega na tym , że słowny ekwiwalent oddala się od imienia rzeczy. Przedmiot ataku - tworzenie romantyczne i modernizm (utożsamiany przez Peipera z impresjonizmem) - nadrzędność f. ekspresywnej prowadziła do naruszenia językowo-artystycznej autonomii dzieła.

• Współczesność:

Główne cechy: „najściślejsza zależność funkcjonalna - organiczność, całościowa jedność i wzajemne uzależnienie od siebie odległych składników; „inwazja czynnika ekonomicznego” - eliminacja, tego co zbędne, większa szybkość komunikowania się ze światem i ludźmi. Właściwości nowej sztuki powinny być analogiczne do cech nowej rzeczywistości.

Teoria poezji:

• Tworzywem literatury jest słowo:

wnioski negatywne Peipera: nie naśladuje muzyki poprzez pogoń za dźwięcznością, nie naśladuje malarstwa poprzez opis.

Wnioski pozytywne: zasady konstrukcyjne literatury mają mieć językowy charakter. Obrona składni - obrona konstrukcji przed chaosem, wyrazem pragnienia, aby dzieło stanowiło akt porządkowania świata. „poezja jest to pisanie pięknych zdań” - piękne zdanie to piękny związek pojęć, piękne wiązanie widzeń, którym w świecie realnym nic nie odpowiada.

• Koncepcja pseudonimów i ekwiwalentów:

„proza nazywa, poezja pseudonimuje. Poezja podnosi rzeczywistość w odrębny świat zdania, stwarzając słowne ekwiwalenty rzeczy”: pseudonim - grupa wyrazów zastępująca właściwą nazwę przedmiotu, wielowyrazowy synonim. Ekwiwalent - napięcie między nazwą, a tym, co ją zastępuję, uwidoczniony jest emocjonalny stosunek autora do przedmiotu. „poezja stwarza ekwiwalenty uczuć”.

Postulat budowy - pragnienie przekształcenia rzeczywistości poprzez sztukę, z aktywną koncepcją osobowości i roli pisarza w procesie twórczym. „wola twórcza” - miejsce bierności, miejsce niekontrolowanego przekazywania przeżyć.

Postulat konstrukcji - rezygnacja z jedności tematyczno-zdarzeniowej; zmiana pojęcia tematu. Zdania związane nie spójnością tematu, ale spójnością rezultatu uczuciowego. Pojęciu konstrukcji po stronie pisarza odpowiadało pojęcie rekonstrukcji po stronie odbiorcy. Postulaty czysto formalne:

• Układ rozkwitania - utwór rozwija się w kilku fazach, z których już pierwsza przynosi w zarysie całość jakiegoś zdarzenia lub problemu.

• Obrona rymu regularnego.

• Układ wersyfikacyjny powinien wynikać z rozczłonkowania składniowego.

• Współczesna postać metafory - szybkość, antyrealizm i oszczędność środków.

• Nowatorstwo formalne - „narzucać wyobraźniom nowe następstwa myśli, kłaść w wyobraźniach nowe tory”; idea dwustopniowości sztuki:

• Nowa sztuka wymaga przygotowania, krąg potencjalnych odbiorców jest ograniczony; do szerszych mas dzieło dociera po pewnym czasie, gdy dorosną do jego poziomu, albo za pośrednictwem pisarzy - „karmiciele karmicieli”.

Poeta:

Charakterystyka dorobku:

• Tylko 4 tomiki wydane w latach 1924-1931:

• Pierwsza faza - opozycja do dziedzictwa młodopolskiego, spór z futuryzmem

• A 1924 - utwory pisane w latach 1914-1923

• Żywe linie 1924 - utwory pisane w lipcu i sierpniu 1924

• Druga faza - problematyka społeczna, związane z nią przemiany poezji

• Raz 1929

• Poemat Na przykład 1931

• Ogłoszony po śmierci cykl poetycki (poezja popularna dla żołnierzy) Wierszyki z dróg wojennych

• Poematy 1935

• Sam autor dowodził pierwszeństwa poezji w swojej twórczości; artykuły o poezji pełniły funkcję służebną.

Pierwszy okres twórczości:

• Tomik A - wiersze programowe, podmiot liryczny często przywódcą i mentorem zbiorowości.

• Tomik Żywe linie - utwory opisowe, niektóre pisane koncepcją tzw. układu rozkwitania.

• Poezja Peipera tego okresu: programowy aktywizm i chęć zmiany rzeczywistości a urzeczenie zmysłowym pięknem i bogactwem świata - opozycja między poetyką apelu a opisu; przeciwstawienie 2 wzorców poezji: zaangażowania a intymności, forma dyskursu a pseudonimowania.

• Pierwszy z tych nurtów: podmiot liryczny - powołanie, w imię którego apeluje

do słuchacza, pragnie wciągnąć go do współdziałania; rola przywódcy-organizatora; wiersz-odezwa(1 os. l. mn.); motyw rusztowania - program budowy nowej ojczyzny, budowa, cegły przeciwstawione krwi, czołgom, nożowi (Powojenne wezwanie). Zawartość programowa wierszy - tendencje Polski do odbudowy gospodarki kraju. Z górnego Śląska - hymn o wydobyciu węgla (napisany w kilka m-cy po przyłączeniu Górnego Śląska do Polski), podjęcie problemu polskiej gospodarki. inne wiersze - charakter obrazków miejskich: człowiek nie przyswajający ale tworzący, bohater pozytywny, związany z konkretnym programem działania (Rano).

Pochód robotniczy - użycie formy „liryki roli”, stylizacja religijno- biblijna, tonacja patetyczna. Nad idącymi narrator pragnie rozwiesić „modlitewnik ze zwierciadeł” - odbity w zwierciadle, sam dla siebie byłby tłum drzewem wiadomości dobrego i złego, posiadłby świadomość swojego losu.

Chorał robotników - wypowiedz bezpośredni, 1 os. l. p.

Oba wiersze niejasne i trudne do przełożenia na język dyskursywny.

Odezwa - wezwanie do budowy domu - utwór ogólnikowy i enigmatyczny.

Zwycięzca - rozterka wewnętrzna.

Oba wiersze z tomiku Żywe linie.

Erotyka - kobieta - miejsce podrzędne, przeszkoda w realizacji celów przez mężczyznę; akt płciowy - upadek mężczyzny, poddanie się ciału, zdrada powołania; najgorsza stabilizacja życiowa, małżeństwo (Ja, ty). Erotyczna fascynacja wyobraźni dokonuję się pomimo sprzeciwu podmiotu, fascynacja wyłącznie zmysłowa (Zaproszenie, Dzieło wina). Wiersze nie będące erotykami - tematyka zmysłowej strony świata: zabiegi animizacyjna i personifikacyjne (Football).

Wątek autotematyczny - działalność twórcza jest wzorem aktywności zmierzającej do przekształcenia świata (Wróżba, Książka); Wróżba - gwałtowny, profetyczny ton przypomina przepowiednie ze Starego Testamentu: potępieni zostaną ci, którzy stali się wyznawcami „cudzych” bogów - tu: skazani czciciele fałszywych bogów poezji i ich proroków; dosadny język - charakter przepowiedni.

Poezja miasta:

Warstwa tematyczna utworów - związek z życiem miasta, sposób jego przedstawienia. Miasto to nie tylko nowy temat; naturalne środowisko życia ludzi; brak kategorii wyboru. Poezja młodopolska - miasto zdemonizowane, jako nowoczesny moloch, przestrzeń nieograniczona.

Nowa generacja poetycka - Tuwim, Wierzyński: miejsce akcji lirycznej - ulica; bohater indywidualistyczny, czuje za siebie.

Peiper - poeta miasta, z wyobraźnią przez nie ukształtowaną. Obraz przyrody tworzony z elem. zaczerpniętych z miejskiego życia. (Wyjazd niedzielny)

Postawa druga - urzeczenie światem:

Football - przykład fascynacji rzeczywistością; porządek nadaje mu „opozycja nazwy przedmiotu i całej serii jego peryfrastycznych przezwań”; wielopoziomowość: oś to porównanie piłki do ptaka, wyliczenie warunków, które miałby spełniać ptak, aby aby porównanie stało się uzasadnione. Rozwiązanie zagadki- słowo piłka- pojawia się na końcu wiersza. dopiero teraz możemy odczytać na nowo wiersz, dokonać ponownej interpretacji. Wg Sławińskiego „ wiązania niby-fabularne” spełniają funkcję ramy kompozycyjnej.

Fabularność jest cechą nie tylko kompozycyjną- ma uzasadnienie zewnętrzne w świecie przedmiotów - opowieść o locie kopniętej piłki, uwydatniająca powtarzalność, możliwość podjęcia działania na nowo. Od poziomu zdarzeń przechodzi się na poziom ogólnych prawidłowości.

„Poezja wiedziana”:

Krytyka - np. Przyboś: oschłość, niewyobrażalność. Poezja Peipera - skrótowy przekaz jakiejś informacji, która dała by się sformułować inaczej, językiem zwykłej wypowiedzi. Właściwy sens można odszyfrować gdy wyrazy ujmiemy w znaczeniu symbolicznym desygnatów. Słowo uwalnia się od obrazu, przyjmuje stałe znaczenie, jest znakiem określonych wartości emocjonalno-pojęciowych.

• Dyskurs prowadzony za pomocą obrazów a pseudonimowanie: przykładem Powojenne wezwanie - metafor nie można traktować konkretnie; czynności - niewyobrażalne, niewykonalne; brak całości obrazowej, ani działań o charakterze konkretnym; możliwość przełożenia na język dyskursywny ; najczęściej takie rozwiązania w liryce programowej. Kojarzenie ze sobą wyrazów z dwóch lub więcej pól znaczeniowych.

• Pseudonimowanie - całe szeregi metafor grupowane są wokół jednego przedmiotu, ukazując go wciąż z nowej strony, podsuwając wciąż nowe właściwości; najczęściej wiersze o dużym stopniu wizualności; wyraźny opis (Martwa natura).

Szczególna rola składni w obu przypadkach: metaforyczne elem. umieszczane na szkielecie składniowym, który nadaje spójność formalną.

Drugi okres twórczości. - „Raz” i „ Na przykład”:

Kwiat ulicy i Chwila ze złota - przykłady na zbieżność z późniejszą poezją; jedna właściwość - zastosowanie układu rozkwitania; Chwila ze złota - szczególne szczęśliwe wcielenie idei: układ rozkwitania prowadzi do parokrotnego przedstawiania tych samych węzłowych elem. sytuacji przy pomocy coraz to nowych zespołów słownych; skrótowość pociąga za sobą eliptyczność, a to osłabia więź tekstu z przedmiotowym i sytuacyjnym uzasadnieniem.

• Ewolucja - od przemówienia i opisu ku epice; od ukazania tego co prawidłowe i powtarzalne, stałe i niezmienne, do tego co jednorazowe, co stanowi zmianę istniejącego stanu rzeczy. Ukazując chaos rzeczywistości autor pragnie przeciwstawić własny porządek, opanowac ją. Układ rozkwitania stanowił próbę zapanowania nad żywiołem fabuły.

• Kronika dnia i Na przykład - poematy jako rezultat dążenia do syntezy, do ułożenia całości z fragmentów; próby ogarnięcia i zrozumienia aktualności społecznej

• Raz - przy okazji spraw społecznych powraca pytanie o sens właśnej poezji, o rolę, jaką powinna spełniać.

• Peiper nazywał się poetą-słowiarzem; taka koncepcja poezji nie jest zdolna udźwignąć ciężaru aktualności. Akt pokory: prawdziwa wielkość kryję się w tym, co dzieje się naprawdę.

Kronika dnia:

Kronika dnia - montaż dziennikarskich faktów i przemówienia „młodzieńca”, stanowiącego porte-parole autora. Składa się z 15 fragmentów: 2 pierwsze - wstęp; ostatni - zakończenie. 12 wycinków surowej rzeczywistości. W polskiej literaturze pierwsza próba tego rodzaju; koncepcja literatury faktu; w założeniu faktomontaż; materiału dostarczyły autentyczne notatki prasowe, Peiper czerpał z nich wydarzenia, dokonując skrótów, przekształceń i uzupełnień. Poemat bije na alarm - dotyczy warunków ekonomicznego bytowania mas pracujących .

Na przykład - sprawa brzeska; rozbudowanie fikcji; oś konstrukcji - postać Antoniego, młodego socjalisty; jego refleksje podaje monolog wewnętrzny, w części końcowej, nieuporządkowany, zmieszany z urywkami wrażeń, doznawanych podczes wędrówki ulicami miasta; pytania - o drogę, jaką trzeba wybrać w kraju zagrożonym rewolucją; często retoryczne; charakter ostrzeżenia.

Uwznioślenie:

Uwznioślenie idzie w parze z uproszczeniem; jest ono w nowym systemie poetyckim Peipera środkiem, dzięki któremu ujawnia się istnienie wyższego porządku moralnego; charakter absolutny i przeciwstawia się przypadkowości zdarzeń. (Na plaży)

T. Peiper: Pisma wybrane. Oprac. S. Jaworski. Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1979. BN I, 235.

T. Peiper:

• ur. 3.05.1891 w Krakowie (Podgórze), bogata rodzina (do 1903),

• wydział filozoficzny UJ, w 1911 prawo, potem - Uniwersytet Berliński,

• w I wojnie światowej - Paryż, 1915 - 1920 Madryt, 1921 - wraca do Polski,

• 1922 - zaczyna wydawać „Zwrotnicę” (l. 1922 - 1923 i 1926 - 1927, w sumie 12 numerów) - tu wiersze drukuje pod pseudonimem Jana Aldena i Jana Badyńskiego,

• 1924 - zbiory poezji A, Żywe linie, 1925 dramat Szósta! Szósta!,

• 1929 - tom poezji Raz,

• 1935 - zbiór poezji już wydawanej - Poematy, 1936 - powieść Ma lat 22,

• listopad 1939 - przechodzi przez granicę na Sanie, ucieka przed prześladowaniami,

• koniec lat 40. - Warszawa. Recenzent teatralny i filmowy,

• 1949 - powieść Krzysztof Kolumb odkrywca, od 1957 milczenie,

• zmarł 10.11.1969 na zapalenie płuc,

• debiut literacki w kraju - artykuł Nowa poezja hiszpańska w „Nowej Sztuce” 1922,

• tło awangardy: 3 problemy - 1) zadania sztuki w warunkach niepodległości, 2) stosunek do przemian cywilizacyjnych, 3) stosunek do zjawisk kultury masowej. W poezji - zwrot do konkretu, pochwała rzeczywistości,

Teoretyk awangardy:

• u Peipera kultura to to, co jest rezultatem celowej działalności człowieka, wnosi w chaos natury porządek, jest antytezą bezładu żywiołów. Współczesne społeczeństwo - 3M. Sztuka ma moc przekształcającą. Nowa rzeczywistość rodzi nowe właściwości sztuki. Antynaturalizm. Atakuje modernizm (impresjonizm) za nadrzędność funkcji ekspresywnej. Między życiem a sztuką - analogia strukturalna,

• teoria poezji - nie ma ona naśladować muzyki ani malarstwa, obrona składni, koncepcja pseudonimów (to zadanie poezji. Proza nazywa. Pseudonim to grupa wyrazów zastępujących właściwą nazwę przedmiotu) i ekwiwalentów (pseudonim w odniesieniu do twórcy to ekwiwalent),

• postulat budowy - chce przekształcać rzeczywistość przez sztukę,

• postulat konstrukcji - rezygnacja z jedności tematyczno-zdarzeniowej, zmiana pojęcia tematu,

• wzorcowy łańcuch pseudonimów - Kwadrans radości,

• układ rozkwitania - utwór ma się rozwijać w fazach, pierwsza faza ma zawierać zarys zdarzenia, reszta precyzuje,

• broni rymu regularnego,

• układ wersyfikacyjny - oparty na rozczłonkowaniu składniowym,

• metafora ma zastępować długie określenia,

• dwustopniowość sztuki - pierwszy krąg odbiorców powinien być ograniczony,

• w plastyce - troska o ścisłość konstrukcji i logikę budowy, w filmie - kształtowanie się języka znaków filmowych,

• w latach 30. - teoria widzeń urywkowych - przy tworzeniu i odbiorze poezji pojawiają się widzenia wewnętrzne, zastępowane przez nowe widzenia,

• odbiór poezji powinien być nie analizą intelektualną, a pracą wyobraźni,

• w programie społecznym - stosunek do cywilizacji współczesnej i miasta, przekonania na temat funkcji społecznej sztuki; w poglądach na poezję - przeciwstawienie poezji prozie, uwydatnienie problemów językowych dzieła, sposób widzenia zjawisk. Program społeczny - z pozytywizmu, ideologia pracy S. Brzozowskiego, XX-wieczne nurty awangardowe. Symbolizm - różnice między poezją a prozą,

• twórczość poetycka - 4 tomiki - 1924 A, 1924 Żywe linie, 1929 Raz i 1931 poemat Na przykład. Do 1925 - pierwsza faza - opozycja wobec Młodej Polski i futuryzmu. Druga faza - problematyka społeczna.

• pierwszy okres twórczości:

• A - wiersze programowe, podmiot liryczny - przywódca i mentor,

• Żywe linie - utwory opisowe,

• dwa nurty poezji - programowy aktywizm + chęć zmiany rzeczywistości i urzeczenie zmysłowym pięknem i bogactwem świata,

• tematyka robotnicza. W wierszach programowych - podrzędnie miejsce kobiety. Dużo erotyki i wątku autotematycznego,

• miasto - nie demonizowane (jak w Młodej Polsce), a normalne, obraz przyrody budowany z elementów miejskich,

• fascynacja rzeczywistością,

• poezja trudna, niewyobrażalna, intelektualistyczna, metafor nie można traktować konkretnie. S. XLI Peiper kojarzy ze sobą, bez żadnych przejść, wyrazy z dwóch lub więcej pól znaczeniowych,

• poezja - między przemówieniem a obrazkiem

• drugi okres twórczości:

• układ rozkwitający, ukazuje chaos rzeczywistości, próbuje nad nim zapanować; epickość - fabuła i sytuacja mają przewagę nad czynnikiem lirycznym,

• stosuje uwznioślenie - dzięki niemu ukazuje istnienie wyższego porządku moralnego,

• twórczość dramatyczna - rozbijanie iluzji rzeczywistości,

• proza - Ma lat 22 - bohater - Juliusz Ewski, szuka wielkiej sprawy, by być użytecznym społeczeństwu,

• milczenie po 1957 - nie chcą go drukować, rozwlekłe teksty,

• związki z Peiperem - u Stanisława Barańczaka i Ryszarda Krynickiego

T. Peiper: Poeci bez idei poetyckiej (tekst z J. Zacharska: Skamander. Wyd. Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa, br.)

• rozwój poetycki musi się łączyć z rozwojem sposobów poetyckich,

• niepodległą Polskę skamandryci powitali tupnięciem, po paru latach nie umieli się odnaleźć w rzeczywistości powojennej,

• brak nowej idei poetyckiej - stanowisko czy niemoc twórcza? Peiper uważa, że pismo tworzone przez poetów może fałszować rzeczywistość literacką,

• nowatorstwo zagraniczne - jest otaczane uwagą, nowatorstwo polskie - jest popierane w nieliterackich dziedzinach sztuki, zbywane milczeniem,

• s. 181 nowość pociąga ich, lecz nie stać ich na nowość własną (…) chcą dostać się w świat nowości chyłkiem, by w ten sposób uzyskać przynajmniej wygląd nowoczesności

• s. 182 talent jest to zdolność stworzenia doskonałego dzieła. Nie ma innej miary talentu. Skamandryci nie mają idei poetyckiej, więc nie powinni oceniać współczesnej poezji,

• największym talentem poetyckim dla Peipera jest Grydzewski, bo nie pisze wierszu, a poeci Skamandra wszystko mu zawdzięczają,

• s. 184 tylko duchy płytkie wyobrażają sobie, że idea poetycka jest jedynie sprawą zawodu poetyckiego; znalezienie własnej myśli poetyckiej, samo przez się ustawia poetę wobec zagadnień życiowych

T. Peiper: Myśli o poezji. WL, Kraków 1974.

MYŚLI O POEZJI

• sztuka musi iść z duchem czasu,

• s. 43 odnoszę się do każdego ze słów jak do świata: kocham je w jego teraźniejszości, biorę je takim jakim je zastaję, i myślę tylko o tym, co z niego zrobię i jak,

• samozdrady - należą do treści utworu, zdradzamy się przez wybranie słowa spośród wielu słów,

• słowa dźwięczniejsze - pierwotnie - dużo samogłosek, albo dużo spółgłosek, które są dłuższe niż zwyczajne spółgłoski (r, l, s),

• zdanie powinno być początkowym zamiarem tworzenia poetyckiego,

• nie może gramatyka ograniczać myśli poetyckiej,

• proza nazywa, poezja pseudonimuje,

• mowa metaforyczna jest prawdziwsza niż niemetaforyczna, bo można jednym słowem metaforycznym przekazać myśl,

• poezja nie powinna nazywać uczuć, a dawać ich odpowiedniki, bo nazwanie uczucia fałszuje je,

• s. 57 jak wino kielichem, tak poezję pije się poematami,

• by powstał poemat z mowy poetyckiej potrzebny jest rym i rytm,

• forma jest także treścią,

• przedmiot najpierw poznajemy w całości, potem coraz więcej szczegółów dostrzegamy - stąd układ rozkwitania,

• rytm ma spełniać funkcję literacką, nie muzyczną,

• symetria sylab daje nudę,

• rym - nadaje kolejność wersów,

• rymy regularne - jak talerze orkiestry wojskowej , trzeba rymy bliskie oddalić przez wydłużenie wersów, zwiększenie odległości między rymującymi się wersami albo zmniejszenie podobieństw brzmieniowych przez asonans,

ZAPISKI O PRAWACH POEZJI:

• pisarze nie mówią o ideach pisarskich, bo czytelnik wtedy się doszukuje idei, których autor nie wymyślił,

• definicje sugestyjne - umożliwiają szybkie rozumienie się,

• porównanie ma nie ujmować podobieństwa, a wzbogacać utwór,

• s. 98 poecie nie obdarzonemu rozumem wydaje się, ze żyje tylko uczuciem. Ale z tego, że się nie ma rozumu, nie wynika, że się ma uczucie,

• s. 98 kto myśleć nie umie, nazywa tego co myśli mózgowcem,

• różnica między romantykami a awangardą - 1) romantykom epoka narzuca pewne przeżycia, 2) romantycy stworzyli własną legendę o pisarskim tworzeniu, 3) niektóre granice romantycy respektowali, awangarda je przekracza,

• s. 100 gdy w dziele jest 30% nowości, krytycy widzą w nim jedynie 70% starości. Gdy w innym dziele jest 70% nowości, wołają: sztuczna pogoń za oryginalnością,

• s. 100 człowiek twórczy znalazłszy u dwóch ludzi „tę samą” ideę, nie zastanawia się nad tym, czy jeden drugiego okradł, lecz czy jeden drugiego wzbogacił

WŚRÓD POETYCKICH MOŻLIWOŚCI:

• mowa o autentyzmie St. Czernika: najgłębsze warstwy uczuciowe propagatora autentyzmu mieszczą w sobie tęsknotę za samorodnością poetycką. Autentyzm albo nie znaczy nic, albo bardzo dużo,

• arcypolskość Czernika - w poecie najbardziej autentyczne jest to, co narodowe,

• arcypolskość łączy się z chłopskością, to chłopskość powinna być najbardziej autentyczna (tak to rozumie Peiper) w tworzeniu. Ale: s. 161 reportaż powstaje z podróży w obce środowisko,

• s. 162 duch naszej epoki powinien nas skłaniać do szukania podniet we wschodach słońca, a nie w ich zachodach. To są drogi Awangardy.

Peiper Tadeusz Główny teoretyk i animator tzw. Awangardy Krakowskiej, wpływał na ruch awangardowy również w in. ośrodkach kraju. Po wybuchu wojny 1939 znalazł się we Lwowie, 1940 aresztowany przez władze radzieckie, po zwolnieniu przebywał w Kujbyszewie i Moskwie. Był członkiem Związku Patriotów Polskich i współpracownikiem Nowych Widnokręgów. Do kraju wrócił 1944. Zbiór szkiców, recenzji i artykułów teoretycznych opublikował w Tędy (1930).

Reprezentował cywilizacyjny optymizm, wierząc w sukces nauki, wiedzy i techniki. Interesował się żywo filmem. W szkicu Nowe usta (1925) propagował nowe formy poetyckie: "pseudonimowanie", które oznacza wyrażanie uczuć nie bezpośrednio, lecz za pomocą "ekwiwalentów" posługujących się peryfrazą, a także "układ rozkwitania".

Jako poeta opublikował zbiory awangardowych wierszy: A (1924), Żywe linie (1924), Raz (1929), skonfiskowany przez cenzurę poemat nawiązujący do tzw. sprawy brzeskiej (uwięzienie znanych polityków bez wyroków sądowych) pt. Na przykład (1931). Wybór poezji Poematy (1935).

W koncepcji jego indywidualna ekspresja miała być zastąpiona konstruktywistycznym rzemiosłem literackim. Język literacki przeciwstawiony został językowi prozy, cechować go miały silna metaforyczność, eliptyczność i wykorzystanie wieloznaczności słowa. Odbiór poezji był możliwy jednocześnie na poziomie emocjonalnym i intelektualnym, poprzez rozszyfrowanie peryfrastycznych metafor oraz kontemplację ekonomii i precyzji użycia słów, a także przemyślanej, za każdym razem oryginalnej kompozycji utworu.

Początkowa jego twórczość ilustrowała te założenia, później wyszła poza nie, ku formom dłuższym, opisowym, wzbogaconym elementami retorycznymi.

8