Ideał człowieka i obywatela oświecenia w wybranych utworach epoki


Ideał człowieka i obywatela oświecenia w wybranych utworach epoki.

0x01 graphic

W przeciwieństwie do epoki renesansu ("Żywot człowieka poćciwego", "Dworzanin polski") w epoce oświecenia brak jest utworów, które bezpośrednio wskazywałyby ideał człowieka i obywatela. Cechy wzorowego Polaka oswieceniowi twórcy wskazywali głównie poprzez krytykę wad i przywar oraz utwory dydaktyczne, z których samemu należało wysnuć odpowiednie wnioski. Cechy jakimi powinien się charakteryzować idealny człowiek i obywatel epoki oświecenia zawarli w swych dziełach:

Stanisław Staszic "Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego", "Przestrogi dla Polski" - obywatel:

- powinien otrzymać staranne wykształcenie - "takie będą Rzeczpospolite, jakie ich młodzieży chowanie",

- musi myśleć postępowo i rozumieć potrzebę zmiany niektórych praw. Powinien postulować: zniesienie liberum veto, zastąpienie tronem dziedzicznym obieralność królów, otoczenie opieką rolników, zrównanie obywateli wobec prawa, "tępienie" narodowych wad, które doprowadziły do upadku kraju,

Ignacy Krasicki chce nauczyć myślenia obywatelskiego oraz krytycyzmu wobec siebie. W swoich utworach piętnuje on wady ogólnoludzkie i typowo polskie. Jednocześnie oczekuje on odbiorcy myślącego, który będzie potrafił odczytać zawarte w jego dziełach nauki. Jego ideał:

- nie powinien nadużywać alkoholu, unikać kłótni, czczego gadulstwa i bezmyślności - satyra "Pijaństwo",

- nie charakteryzować się zarozumialstwem i pychą - satyra "Do króla", bajka "Szczur i kot",

- nie charakteryzować się zawiścią, zaślepieniem, nieuctwem, ograniczeniem umysłowym i za wysokim mniemaniem o własnej osobie - satyra "Do króla",

- powinien wykazywać krytyczny stosunek do mody i obyczajów - satyra "Żona modna",

- nie powinien popadać w dewocję - bajka "Dewotka",

- nie powinien pozostawać biernym wobec najeźdźcy - bajka "Ptaszki w klatce",

- powinien być tolerancyjnym - bajka "Filozof",

- powinien charakteryzować się poczuciem własnej godności - bajka "Kotka i chart",

- powinien być ostrożny i potrafić umiejętnie korzystać z doświadczeń innych ludzi - bajka "Kulawy i ślepy",

- duchowni nie powinni charakteryzować się: rozpustą, zawziętością, hardością, lenistwem, sybarytyzmem, pijaństwem, żądzą władzy nad środowiskiem, awanturnictwem, brakiem prawdziwej pobożności, ciemnotą umysłową i nieuctwem - poemat heroikomiczny "Monachomachia",

- powinien starać wprowadzić reformę rolną (uwłaszczenie), otoczyć opieką chłopów, objąć ich edukacją i poprawić warunki socjalne - (utopijne wizje) - pierwsza polska powieść "Mikołaja Doświadczynskiego przypadki",

Julian Ursyn Niemcewicz - "Powrót posła" - wzorem człowieka i obywatela jest Walery - poseł na sejm, jest on patriotą i należy do obozu reformatorów, z miłości rezygnuje z posagu Teresy, gospodarowanie zaczyna od uwłaszczenia chłopów.



Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
polski-kandyd ideal czlowieka obywatela , IDEAŁ CZŁOWIEKA I OBYWATELA OŚWIECENIA W WYBRANYCH UTWORAC
Ideał człowieka i obywatela oświecenia w wybranych utworach epok1
263.Ideał człowieka i obywatela w literaturze staropolskiej, A-Z wypracowania
Ideał człowieka i obywatela w literaturze staropolskiej, zamiawiane przez chomików
Ideał człowieka i obywatela w literaturze staropolskiej, matura, matura ustna
Ideał człowieka i obywatela w literaturze staropolskiej
Ideał człowieka i obywatela w literaturze staropolskiej
Człowiek wobec śmierci w wybranych utworach doby sentymentalizmu i romantyzmu
ideal czlowieka i obywatela w l Nieznany
IDEAŁ CZŁOWIEKA I OBYWATELA W LITERATURZE STAROPOLSKIEJ, Szkoła, Język polski, Wypracowania
Ideał człowieka i obywatela w literaturze staropolskiej, wypracowania
263.Ideał człowieka i obywatela w literaturze staropolskiej, A-Z wypracowania
Echa romantyzmu w wybranych utworach; przedstaw sposób rozprawienia się z ideologią epoki minionejx
Oceń przestrzeganie praw człowieka i obywatela w Polsce Uzasadnij przykładami
Prawa człowieka i obywatela

więcej podobnych podstron