Sadowski 4:

Międzyosobnicze stosunki przestrzenne - zachowanie ochronne:

• Dystans osobniczy - po zbliżeniu się zaczyna osobnik walczyć.

• Dystans ucieczki - po jego przekroczeniu zwierze ucieka, charakterystyczne dla gatunku.

• Dystans krytyczny - bezwzględnej obrony.

Dystans osobniczy:

• Dystans: wzrokowy, słuchowy i węchowy.

Terytorializm:

• Typowe dla danego gatunku, przywiązanie do określonego obszaru środowiska.

• Terytorium/rewir - jakikolwiek obszar chroniony przez zwierzę, może mieć charakter stały lub tymczasowy/przejściowy.

Ochrona przed niebezpieczeństwem:

• Międzygatunkowe czynności ochronne: czynne i bierne, kierują nim 3 popędy: ból, strach i wściekłość.

• Mimikra/batesowska - naśladowanie zwierząt jadowitych lub niejadalnych dla innych gatunków.

• Mimetyzm/mimezja - upodobnienie się organizmu kształtem i barwą do martwego przedmiotu, tła lub rośliny.

• Znieruchomienie - u owadów nazywana tanatozą.

• Autotomia - odrzucanie ogona przez jaszczurki.

• Ochrona czynna: defensywna/strach czynny - wycofywanie się z zagrożonego miejsca i ofensywna - obrona oparta na popędzie wściekłości.

Agresja:

• Zachowanie ograniczające swobodę 2go osobnika, skierowane przeciw jego zdrowiu lub życiu.

• Zachowania agonistyczne: zachowanie agresywne, wraz z ucieczką, znieruchomieniem i odpowiednimi pozami w obliczu przeciwnika.

• Atak spokojny - kot chodzi koło szczura, dopada go i zabija - J. F. Flyann.

• Atak afektywny - przeniesienie agresji na dowolny przedmiot.

• Teoria popędowo-instynktowna - Z. Freuda, rozwinięta przez K. Lorenza - istnienie dziedzicznej tendencji do zachowania agresywnego, agresja - wyzwalana jest przez adekwatne wyzwalacze lub bodźce kluczowe.

• II teoria agresji - wywoływaniu zachowania agresywnego decydującą rolę odgrywają czynniki nabyte.

• III teoria agresji/frustracyjna - tendencje agresywne są wynikiem niedostatecznego zaspokajania potrzeb we wczesnym dzieciństwie i wynikającej z tego frustracji.

• Wzmacnia agresję: okolica przedczołowa, nakrywka śródmózgowia, twór siatkowaty, jądro grzbietowe przyśrodkowe wzgórza, ciało migdałowate wewnętrzne, zakręt hipokampalny.

• Osłabia agresję: zewnętrzne ciało migdałowate, zakręt obręczy, przegroda, zakręt hipokampalny.

• Ciało migdałowate - ma szczególną rolę w sterowaniu agresją.

Ból:

• Bodźce nocyceptywne - bodźce o rzeczywistym lub potencjalnym szkodliwym działaniu na tkanki są jednocześnie źródłem sygnałów informujących układ nerwowy o zaistnieniu zagrożenia dla całego organizmu lub jego części.

• Ośrodkowy układ nerwowy może w dość dużym zakresie sterować dopływem informacji z nocyceptorów = regulowanie intensywności odczuwania bólu: układ bramkujący zlokalizowany w rogach tylnych rdzenia kręgowego, część układu limnicznego sterująca popędami awersyjnymi i ośrodkowy system hamujący ból.

• Bóle talamiczne - zespoły bólowe u pacjentów z procesami chorobowymi.

• Główną rolę w odczuwaniu bólu - jądro siatkowate, jądro śródblaszkowe, blaszka czworacza.

• Bóle fantomowe - bóle w nodze, która została amputowana.

• Ośrodkowy system hamujący ból: jądra szwu, istota szara śródmózgowia, przegroda i pole przedwzrokowe - struktury o serotonergicznym charakterze transmisji synaptycznej.