B. Leśmian

• urodzony w Warszawie, 22.01. 1877 (lub 1878), właściwe nazwisko - Lesman,

• rodzice - inteligencja pochodzenia żydowskiego, brat Kazimierz, siostra Aleksandra,

• poezja Leśmiana obfituje w elementy biograficzne,

• w Kijowie ukończył wydział prawa na Uniwersytecie Świętego Włodzimierza,

• poezja jego jest programowo pozahistoryczna i pozageograficzna,

• należy do poetów polskich szkoły ukraińskiej (w romantyzmie byli tu: Antoni Malczewski, Seweryn Goszczyński, Bohdan Zaleski, Juliusz Słowacki, w XX wieku Iwaszkiewicz),

• od 1897 podpisuje się jako Leśmian,

• 1901 - przebywa w Warszawie,

• 1903 - podróż przez Niemcy do Francji, do 1906 roku przebywa w Paryżu, żeni się z malarką Zofią Chylińską, ma z nią dwie córki,

• pisze do pisma Miriama - „Chimera”

• 1912 - Sad rozstajny - pierwszy zbiór poezji, odejście od „Chimery”,

• 1911 - reżyser i współzałożyciel Teatru Artystycznego w Warszawie,

• 1913 - Klechdy sezamowe, Przygody Sindbada Żeglarza, przekład Opowieści nadzwyczajnych Poego,

• 1912 - 1914 - pisze Klechdy polskie, wydane w 1956,

• w czasie wojny mieszka w Łodzi. 1918 - 1922 - Hrubieszów, potem Zamość,

• 1920 Łąka, 1936 Napój cienisty. Tuwim go ceni, ale nie chcą Leśmiana w Skamandrze,

• w latach 30. Kazimierz Wierzyński drukuje go w „Kulturze”, zaczyna się zainteresowanie nim,

• adresatką cyklu W malinowym chruśniaku może być Dora Lebenthal,

• umiera na serce w Warszawie, 7.11.1937. Nie umiał odeprzeć ataków związanych z pochodzeniem,

• 1938 wydana pośmiertnie Dziejba leśna,

Poezja:

• według Leśmiana człowiek pierwotny posiadał cechy jednostki twórczej i wybitnej,

• poezję buduje Leśmian na mitach, wierzeniach kulturowych, baśniach, fantastyce ludowej. Próba połączenia motywów pierwotności z mitem powrotu do natury,

• całkowita łączność z naturą prowadzi do odhumanizowania, śmierci świadomości - stąd przerażenie naturą,

Ludowość (głównie Łąka):

• są nawiązania do motywów ludowych innych kultur i mitologii,

• świat twórczości ludowej jest wolny od problematyki narodowo-patriotycznej,

• ludowość to przejaw zainteresowania symbolizmem,

• nie ma związku z chłopomanią,

• spadkobierca romantyków i ich ludowych ballad. Wyka nazwał ballady Leśmiana balladami filozoficznymi, bo przekształca motywy ludowe, by ukazać filozoficzne problemy dwudziestowiecznego poety,

• jest ludowy bohater, motywy, stylizacja językowa, realia ludowego życia i świata, narrator ludowy (tu: gaduła, gawędziarz, bajarz ludowy, śpiewak, pleciuga),

• stylizacja językowa - 1) dialektyzmy, 2) zabiegi stylizacyjne - a) porównania przeczące, b) annominacje - tautologie „roztopolić topolę, niewolą niewolić”, c) trychotomia - powtarzanie po 3 razy pewnych czynności, dzielenie akcji na trzy, d) powtarzanie - refrenowość, regularny rytm, anafora, e) rytm i wersyfikacja, f) bylejakość - „da dana”,

• świat ludowy - koło rodzinne, brak imion, postacie charakterystyczne - dziad, szewczyk, kościelny; postacie jako typy. Miejsce akcji - typowe - na łące, w lesie, przy płocie, na drodze, w ogrodzie. Są typowe drzewa - dąb, brzoza, wierzba, jawor, kalina, topola, wiśnia. Zwierzęta: wół, koń, pszczoły,

• świat - ludowy kosmos - już wyłoniony z natury, a jeszcze z nią związany,

• motyw tańców śmierci - by ukazać jedyność i niepowtarzalność życia,

• kalectwo - pogłos okrucieństw drugiej wojny światowej,

• ludowy humor - ma opanować obraz śmierci, ale i wyolbrzymić go

• po Łące - motywy elegijne, przeciwstawienie człowieka i Boga, świata i zaświata,

• wątek antropologiczny w nurcie religijnym - wiara w Boga - kult przodków,

• poeta kreuje demony - mitotwórstwo spełnia rolę poznawczą, mity pojawiają się na pewien czas i znikają. Według Leśmiana to jest baśń,

• egzystencjalizm, problematyka absurdu, sensu życia i humanizmu,

• nicość, pustka i próżnia są przeciwstawione bytowi,

• sens życia - objawia się w heroicznej postawie dążenia do sensu (s. XXXV)

• pierwiastek ludzki stawia opór przeciwko zniknięciu,

• ludzie żyjący na marginesie społecznym mają funkcję jak człowiek pierwotny. Wartościowanie człowieka marginesu (w poezji trubadurów, w powieści łotrzykowskiej). Postać artysty jest też przeciwstawiona formom społecznym - jest on nędzarzem, wyklętym,

• człowiek z nizin nie jest typowy, z robotnika czyni robota (protest przeciwko dehumanizacji stosunków społecznych),

• liryka osobista - ton pamiętnika. Utracony raj jednostkowy - dzieciństwo. Humanizm Leśmiana jest pesymistyczny, tragiczny,

• motyw miłości - miłość jest głęboką postawą duchową, miłość współnego życia, doli i niedoli, jest sensualna. Erotyzm jest żywiołowy i sublimowany. Rubaszny - tylko w fantastycznych balladach,

• miłość franciszkańska - pokorna, obejmująca człowieka i naturę. Platońska - do najwyższej zasady miłości kieruje. W zestawieniu z Biblią, wątek Tristana i Izoldy i Don Juana,

• przy motywie miłości duchowej nie ma przeciwstawienia ducha ciału. Często umarli spotykają się za grobem, filozoficzna „nekrofilia”,

Poezja:

• jako zwierciadło, w którym odbija się obraz życia,

• poznanie nie bywa odbijaniem. Leśmian uważa, że metafora ma wyznaczać nieistniejące w życiu codziennym powinowactwa,

• rola poezji - życiotwórcza i poznająca rola mitu (dziś: mit niesie prawdę życiową),

• poezja powinna przekazać trwanie w czasie, jest dynamiczną strukturą poznającą,

• poezja - poszukiwanie tajemnicy życia - zdolności powtarzania i źródła młodości,

• rozważania o istnieniu kończą się obrazem śmierci,

• czas to słowo - klucz, cecha trwania, możliwa do zrozumienia intuicyjnego,

• sztuka symboliczna, awersja do realizmu. Symbolem u Leśmiana rządzą mity,

• kult konkretu, symbol daje konkretowi wymiar,

• różnica poezji i prozy - muzyczność wiersza, teoria rytmu,

• istnieją symbole puste, nieobjawiające żadnych tajemnic. Za symbolem kryją się formy egzystencji ludzkiej,

• z Leśmiana jest symbolista egzystencjalny z jednej strony, a z drugiej - realista poetycki i metafizyczny,

• s. LX sztuka Leśmiana łączy systemowo przeciwieństwa