ROMANTYZM	POZYTYWIZM
Miejsce jednostki w społeczeństwie	Ludzie ponad przeciętność, jednostka wyobcowana, skłócona ze społ., niezrozumiana, wyalienowana.	Doceniana, wszyscy tworzą jedną całość-organizm(teoria Darwina), jednostka jest użyteczna, jeden z elementów społeczeństwa.
Cechy bohatera	Samotny, wyobcowany, niezrozumiany przez społ., skłócony ze światem, indywidualizm, bohater tragiczny, nieszczęśliwie zakochany, rezygnuje z życia co prowadzi do samobójstwa,	Człowiek pracowity, kocha naukę, użyteczny, potrzebny społeczeństwu, przedsiębiorczy, zaradny, ma jasno sprecyzowany cel do którego dąży.
Metody walki z zaborcom	Walka zbrojna przeciwko zaborcy, spiski, podstępy, walka indywidualna, poświęcenie jednostki za ogół.	Nie uznawano walki zbrojnej, do wszystkiego chciano dojść pokojowo.
Wizerunek kobiety	Muza, natchnienie dla poety, przedstawiana jako istota idealna.	Emancypacja kobiet czyli wyzwolenie, kobieta jest pełnoprawnym członkiem społ., zna swoje prawa.
Rola literatury	Ukazuje duszę, przeżycia bohatera, ma pobudzać, wzruszać, pełni funkcję tyrtejską czyli nawołuje do walki.	Odzwierciedla rzeczywistość prawdopodobną, pełni funkcję użyteczną.
Pogląd na rzeczywistość	Rzeczywistość duchowa, materialna.	Rzeczywistość jednorodna, składają się na nią fakty formułowane dzięki nauce.
Pogląd na wieś i chłopa	WIEŚ: miejsce odpoczynku, spokoju, inspiracji twórczej, zapomnienia. CHŁOPI są klasą nieskażoną (Karusia)	WIEŚ: miejsce konfliktu między chłopem a zwierzchnikiem. CHŁOPI: Chłop istota prymitywna nie umiejąca czytać i pisać, nie znająca swoich praw.