Rośliny drobnocebulowe i bulwiaste

Cechy roślin drobnocebulowych:

-wczesna pora kwitnienia

-krótki okres wegetacji

-spoczynek w okresie letnim

-nadają się do pędzenia

-mają zbliżona budowę morfologiczną

CHIONODOXA-śnieżnik, wiosnówka

Rodzina HYACINTHACEAE- Hiacyntowate

Łac. Nazwa tej rośliny pochodzi od gr.słów chion-śnieg, doxa-duma, sława; podobnie jak nazwa polska wskazuje na bardzo wczesny termin kwitnienia. Pochodzi z Azji Mniejszej. Do najczęściej uprawianych gat.należą:

Ch.gigantea- śnieżnik olbrzymi

-dorasta do 20cm

-tworzy 2-4 równowąskie liście

-1 pęd kwiatostanowy, z 5-8 szeroko otwartymi kwiatami, 04-5cm, barwy szafirowo niebieskiej z białym oczkiem (odm.'Alba' ma kwiaty białe)

-cebula nieco wydłużona, gruszkowata o obw.6cm, okryta cienką, suchą łuską okrywającą

Ch.luciliae- śnieżnik lśniący

-roślina niższa, krępa (wys.15 cm)

-tworzy kilkanaście drobnych (1,5cm) kwiatów w kwiatostanie, barwy niebieskiej z białym oczkiem lub w innych kolorach np.: `Pink Giant'-lilaróżowe, `Rosea'-purpuroworóżowe, `Alba'-czysto białe,

-cebula pod względem wielkości podobna do cebuli poprzedniego gatunku, ale bardziej kulista

Ch.sardensis-śnieżnik sardeński

-jest to gatunek mniej znany

-rośnie słabiej (wys.ok.15cm)

-kwitnie bardzo obficie, tworzy drobne (2,5cm) błękitne kwiaty, osadzone baldachowato na wierzchołku pędu po kilka, kilkanaście

-cebula podobna jest do cebul ś.lśniącego

Kwitnienie: CHionodoxa gigantea kwitnie III-IV, a 6-10 dni później dwa pozostałe gatunki

Sadzenie cebul: poł. IX, co 8-7cm, na gł. 5-7cm. Na 100m2 potrzeba 25 kg cebul o obw.4-5cm lub 20kg o obw.2-4cm.

Zbiór cebul: IV, coroczny na plantacjach lub co 2-3lata w ogrodach. Do czasu sadzenia jesienią przechowuje się cebule w przewiewnym, suchym pomieszczeniu, najlepiej bez dostępu światła, umieszczone w ażurowych skrzynkach, w temp. 17-20 C. W wyższej temp.cebule łatwo się kurczą i wysychają, co znacznie utrudnia ukorzenienie po posadzeiu do gleby, a nawet może powodować zamieranie roślin.

Rozmnażanie: polega na oddzieleniu cebul przybyszowych, które dość łatwo się tworzą przy piętce cebuli matecznej. Poza tym można je rozmnażać z nasion, których potrzeba 2,5 1/100m2; wysiew w pierwszej dek.IX. NA tym samym miejscu pozostają przez 2-3lata tj. do kwitnienia. Potem przesadza się je na nowe, starannie przygotowane miejsce.

Zastosowanie: Nadają się na rabaty bylinowe niskie, do ogródków skalnych (zwłaszcza ś.serdeński), w grupach na trawnikach, w pobliżu drzew i krzewów, doskonale nadają się na obwódki i uprawiane jako rośliny doniczkowe. Kwiaty można ścinać do wazonów (trwałość ich 3-4tyg.).

MUSCARI- szafirek

Rodzina HYACINTHACEAE- Hiacyntowate

Greckie słowo moschos, od, którego wywodzi się Nazwa łac. Szafirków ozn.piżmo. Nadano ją ze względu na specyficzny zapach kwiatów. Ojczyzną są okolice Morza Śródziemnego i Azja Zachodnia. Najczęściej uprawia się:

Muscari armeniacum- szafirek armeński

-dorasta do 18-20cm

-tworzy 6-8 bardzo wąskich, rynienkowato zgiętych liści, które u roślin rosnących bez wykopywania na lato pojawiają się już jesienią

-z dużych cebul wyrasta kilka pędów kwiatostanowych, na których osadzone są drobne (dł.0,5cm) kubkowate, niebieskie z białym brzegiem kwiaty, skupione w gęste grona.

-cebule kuliste lub lekko spłaszczone o obw.nawet powyżej 10cm, pokryta kilkoma bardzo cienkimi łuskami barwy szaro beżowej

-jest to najczęściej stosowany gatunek do pędzenia zimą w szklarni

-popularne odmiany:

*'Blue Spike'-ciemnoszaforwe, pełne kwiaty, osadzone bardzo gęsto na rozgałęzionych pędach

*'Early Giant'-bardzo okazałe grona i sztywne pędy

*'Cantab'-niski wzorst i późniejszy termin kwitnienia od innych odmian

*'Haevenly Blue'-jasnoniebieskie, gęsto osadzone kwiaty i gorszy przyrost cebul niż u innych odmian, pędzona jest mało atrakcyjna

Muscari botryoides-szafirek groniasty

-rzadziej uprawiany, nieco słabiej rośnie niż poprzedni gatunek-liście pojawiają się wiosną bez względu na termin sadzenia-cebula osiąga obw.6-7cm

-uprawia się przede wszystkim odmianę `Album' o kwiatach białych, ale istnieje także `Coeruleum' o ciemnoniebieskich kwiatach z wyraźnym białym brzegiem, prawie nie spotykana w Polsce.

Muscari latifolium-szafirek szerokolistny

-z cebuli wyrasta 1liśc i pęd dł.12-15cm, z kilkunastoma drobnymi kwiatami

Muscari comosum-szafirek miękkolistny

-wys.nawet 40cm

-tworzy liście szer.2,5cm

-pędy są rozgałęzione z licznymi kwiatami osadzonymi na bardzo długich szypułkach

-odm.'Plumosum' ma duże, pierzaste, fioletowo niebieskie kwiaty, które sprawiają, że roślina nie przypomina „prawdziwego” szafirka.

Kwitnienie: przypada w 2 poł.IV/p.V. M.comosum kwitnie nieco później

Sadzenie cebul: IX/X (sadzenie cebul M.armeniacum można opóźnić nawet do 15-20 X, aby liście nie wyrosły przed zimą), co 8-10cm, gł.6-8cm. Przeciętnie na pow.100m2 sadzi się następujące ilości cebul M.armeniacum: o obw.9-10 85kg, o obw.8cm 65kg, o obw.5-6cm 55kg, poniżej 5cm 40kg.

Zbiór cebul: VI/VII. Przechowuje się w różnych temp. W zależności od przeznaczenia. Materiał do dalszej reprodukcji magazynuje się w temp.23 C(w lipcu) i 20 C(VIII-XI). Materiał do sprzedaży przechowuje się w temp.23 C(lipiec), 20 C(VIII-Ix), 15-17 C(X-XI)

Rozmnażanie: cebule przybyszowe

Zastosowanie: na obwódki, brzegi rabat kwiatowych, do ogródków skalnych, na kwiat cięty oraz do ogrodów naturalistycznych.

PUSCHKINIA-puszkinia

Rodzina HYACINTHACEAE- Hiacyntowate

Nazwa tej mało znanej rośliny pochodzi od nazwiska rosyjskiego chemika i botanika. Ojczyzną jest Azja Mniejsza i Kaukaz. Uprawia się następujący gatunek:

Puschkinia scilliodes var libanotica-puszkinia cebulicowata

-wys. 15-20cm

-liście I kwiaty pojawiają się wiosną są równowąskie, dł. 10-15cm

-pęd kwiatostanowy zakończony jest gęstym gronem, złozonym z 6-13 dzwonkowatych kwiatów, lekko pochylonych, barwy porcelanowo białej, , pośrodku z ciemnoniebieskim prążkiem, u podstawy kwiaty są zrośnięte w mała rurkę

-odmiana `Alba' o kwiatach czysto białych

-cebule małe, o obw. 6-8cm, pokryte szarą i delikatną tunikę

-roślina całkowicie mrozoodporna

Kwitnienie: IV

Sadzenie cebul: poł. IX, między cebulami nie powinno być mniej niż 10-15cm, gł. 6-8cm

Zbiór cebul: VI

Rozmnażanie: oddzielanie cebul potomnych

Zastosowanie: do sadzenia w małych grupach, pod drzewami i krzewami, na rabatach, do ogródków skalnych

SCILLA-cebulica, scilla

Rodzina HYACINTHACEAE- Hiacyntowate

Łac.nazwa wywodzi się od gr.słowa skilla-nazwy nadanej w starożytności cebuli morskiej (s.maritima). Pochodzi z Europy, Azji i Afryki Płd.

Scilla sibirica-cebulica syberyjska

-pochodzi z Płw.Bałkańskiego

-gatunek najczęściej uprawiany i pędzony

-tworzy 3-4liście dł. 15-20cm i pędy w liczbie 1-3 z kilkoma dzwonkowatymi kwiatami, u których nasada płatków jest zrośnięta

-cebula jest wieloletnia, kulista, o obw. 10-11cm, pokryta purpurową błyszczącą łuską

-odmiany:

*'Spring Beauty'- duże szafirowo niebieskie kwiaty, kwitnie długo

*'Alba'- o kwiatach białych, mniej popularna

Scilla mischtschenkoana-cebulica Miszczenki, perska /syn.S.tubergeniania-c.Tubergena/

-pochodzi z Iranu

-tworzy 3-4liście, kilka pędów kwiatostanowych w zwartym gronie od 3-5kwiatów bladoniebieskich z ciemniejszą smugą wzdłuż każdego płatka

-cebula wieloletnia, kulista, o obw. 8-10cm, okryta białą łuską

-odmiana `Zwanenburg'-intensywnie niebieska

Scilla campanulata-cebulica dzwonkowata /syn.S.Hispanica, Endymion hispanicus/

-pochodzi z Hiszpanii i Portugalii

-liście wyrastają rozetowato po kilka z cebuli

-tworzy kilka kwiatostanów z 10-15 dzwonkowatymi kwiatami

-cebula jest wydłużona, bez łuski okrywającej, o obw.10-12 cm

-odmiany:

*'Blue Giant' o kwiatach niebieskich

*'Queen of the Pinks' o kwiatach różowych

Scilla peruwiana-cebulica peruwiańska

-pochodzi z Hiszpanii i Portugalii

-liście tworzą rozetę dł. 40-60cm

-kwiatostan dł. 50cm-baldach złożony z licznych niebieskich, granatowych lub fioletowych kwiatów, w naszych warunkach przemarza w gruncie, uprawia się jako roślinę doniczkową

Kwitnienie: Dwa pierwsze gatunki kwitną III-IV, natomiast cebulica dzwonkowata w k.V/p.VI

Sadzenie cebul:IX-X

Zbiór cebul:VI-VII

Rozmnażanie: z cebul przybyszowych, które tworzą się przy piętce cebuli matecznej lub z nasion, zbieranych w V,VI i wysiewanych jesienią. Wiosną następnego roku pojawiają się „szczypiorkowa te” liście, które szybko zamierają. Dopiero po roku wykopuje się cebule i przesadza w nowe miejsca. Rośliny kwitną dopiero po 3-4latach.

GALANTHUS- przebiśnieg, śnieżyczka

Rodzina AMARYLLIDACEAE-Amarylkowate

W języku greckim oznacza gala-mleko, anthos-kwiat, od tych słów pochodzi łacińska nazwa. W środowisku naturalnym można ją spotkać w Europie i Azji. W Polsce, zwłaszcza na Podkarpaciu, występuje:

Galanthus nivalis-przebiśnieg pospolity

-bardzo wczesna wegetacja, określany jest zwiastunem wiosny-tworzy 2-4 równowąskich, rynienkowatych liści, silnie rosnących dopiero po kwitnieniu

-kwiaty pojedyncze, na łodygach dł. 10-12cm, białe zwisające, wewnętrzne działki okwiatu są krótsze z zielonkawą plamką na wierzchołku-cebula przypomina orzechy laskowe, tunika łatwo odpada. W Holandii na większą skalę uprawia się jego odmiany:

`Maximus'

`Tlanus' oraz grupy France i Hollandse.

Ciekawa jest także odmiana o kwiatach pełnych- `Flora Pleno'.

Kwitnienie: II-III

Sadzenie cebul: X, co 8-10cm, na gł. 6-8cm

Zbiór cebul: VI

Rozmnażanie: cebule przybyszowe, z nasion nie jest trudne, ale rzadko stosowane, bo kwitnące rośliny otrzymuje się dopiero po kilku latach uprawy, a pielęgnowanie siewek jest bardzo pracochłonne.

LEUCOJUM- śnieżyca

Rodzina AMARYLLIDACEAE- Amarylkowate

Nazwa łacińska pochodzi od gr.słów leucos-biały i ion-fiołek, bo białe kwiaty mają delikatny, fiołkowy zapach. Dziko rosną w Polsce. W ogrodach uprawia się:

Leucojum vernum-śnieżycę wiosenną

-dorasta do 20cm

-tworzy 3-4 intensywnie zielone liście

-Pędy kwiatowe są dłuższe od liści, zakończone 1-2dzwonkowatymi pochylonymi w dół kwiatami, zawsze barwy białej, a ich działki odznaczają się żółtozieloną plamką na wierzchołku

-Cebula jest wieloletnia, kulista, o obw. 6-8cm, okryta jasną i dość mocną łuską okrywającą

-Kwitnienie: III-IV

Leucojum aestivum- śnieżyca letnia

Występuje naturalnie w południowej i środkowej Europie dorasta do 30-40cm, z cebuli o średnicy 3cm wyrasta 4-7liści i pęd kwiatostanowy na którym kwitnie do 8 dzwonkowatych kwiatów.

Termin kwitnienia: IV-V

Sadzenie cebul: poł. IX, co 25-30x8-10cm, gł. 6-7cm

Zbiór cebul: V-VI

Zastosowanie: grupy pod koronami drzew, na trawnikach, obwódki ocienione miejsca w ogrodach skalnych, w sąsiedztwie oczek wodnych

CROCUS-szafran, krokus

Rodzina IRIDACEAE-Kosaćcowate

Pochodzi z Europy Płd. I Azji Mniejszej. W Polsce na halach i polanach tatrzańskich, wczesną wiosną kwitnie liliowo gatunek o nazwie szafran spiski (Crocus scepusiensie), a na połoninach bieszczadzkich szafran Heuffela (C.heuffelianus).

Krokusy to rośliny buwiaste, o liściach bardzo wąskich, rynienkowato wygiętych.

U gatunków kwitnących wiosną wydłużają się dopiero po kwitnieniu. Silnie rosną na wiosnę, w IV i V. w ogrodach najczęściej uprawia się krokusy zw. Wielkokwiatowymi, wywodzące się od:

Crocus vernus-krokusa wiosennego

-wysokość roślin wynosi 10-15cm- tworzy kwiaty lila, białe z owłosioną gardzielą

-bulwa jest kulista lub spłaszczona, duża-średnicy 2,5cm, pokryta siateczkowatymi, suchymi łuskami

Odmiany:

`Grand Maitre' srebrzysto fioletowa

`Tellów Gianf' żółta

`Remembrance' srebrno-purpurowo-fioletowa

`Jeanne d'Arc' biała

`Purpureus Grandiflorus' ciemnofioletowa

Ten bogaty asortyment uzupełniają odmiany wywodzące się od:

Crocus chrysanthus-krokusa złotego-który tworzy kwiaty duże, pucharowe, pomarańczowe, po kilka z bulw-bulwa kształtu walcowatego. Średnicy 1,5cm.

Odmiana `Cream Beauty' o kwiatach jasno żółtych

Kwitnienie: II-III

Sadzenie bulw: IX-X

Zbiór bulw jednorocznych: VI, co roku na plantacjach produkcyjnych, co 3-4lata w ogrodach

Bulwy są jednoroczne tzn. zamierają po jednym sezonie uprawy. Materiały zapasowe zgromadzone w bulwach zużywają rośliny na wytworzenie korzeni, liści i kwiatów. Na miejsce bulwy matecznej powstają bulwy potomne, ich liczba odpowiada liczbie pąków, jakie wytwarzają się na bulwie matecznej.

Rozmnażanie: oddzielanie bulw potomnych.

Krokusy kwitnące jesienią są mało znane, ale warto się nimi zainteresować. Do nich należą następujące gatunki:

-Crocus speciosus-szafran okazały

Odmiany:

`Artabir'; `Cassiope' o kwiatach niebieskich

`Albus' o kwiatach białych

-Crocus Donatus

-Crocus sativus

Cechy roślin:

Kwitnienie: IX-X

Sadzenie bulw: VIII

Zbiór bulw: VI

Zastosowanie: koronę cesarską stosuje się na rabaty kwiatowe, w grupach lub uprawia na kwiat cięty. Z kolei szachownicę kostkowatą wykorzystuje się na rabaty w ogrodach skalnych, w założeniach naturalistycznych, można je łączyć z roślinami cebulowymi.

Krokusy kwitnące jesienią:

Crocus nudiflorus

Crocus ochroleucus

Crocus sativus

Crocus speciosus-krokus okazały

ORNITHOGALUM-śniedek

Rodzina LILIACEAE-Liliowate

Ojczyzną rośliny jest Europa, Azja, Afryka Płd. W uprawie są dwa gatunki zimotrwałe i jeden nie zimujący w gruncie.

Gatunki zimotrwałe:

Ornithogalum nutans- śniedek zwisły

-pochodzi z płd-wsch. Europy, Azji

-rośliny dorastają do 30-40cm wys.

-tworzy liście bardzo wąskie, wiotkie i szarozielone

-kwiaty dzwonkowate (2,5cm), zebrane po kilka w luźne grona

-cebule o obw. 9-10cm, kulista lub lekko wydłużona, okryta delikatną białą łuską

Ornithogalum umbellatum-śniedek baldaszkowaty

-pochodzi z Europy

-wysokość roślin 30cm

-liście trawiaste, rynienkowato zagięte, z białym pasem pośrodku

-kwiaty białe z zielonym pasem na grzbiecie płatków, zebrane na wierzchołku łodygi

-cebula okryta żółtą łuską, kulista, a w miejscu wyrastania cebul przybyszowych wokół piętki spłaszczona

Kwitnienie: V

Sadzenie cebul: IX

Zbiór cebul: VII

Rozmnażanie: cebule przybyszowe

Gatunki nie zimujące w gruncie:

Ornithogalum thyrsoides- śniedek wiechowaty

Pochodzenie Afryka Płd

-wys.roślin 30-40cm

-liście mięsiste, szerokości ok.4cm

-kwiaty białe z oliwkowozieloną plamą, szeroko otwierające się, skupione po 15-40 w gęste kwiatostany, cebula bardzo duża, o obw.15cm

Kwitnienie: VII-VIII

Rozmnażanie: cebule przybyszowe

Sadzenie cebul: IV

Zbiór cebul: X

Zastosowanie: do pędzenia, na kwiat cięty i jako roślina doniczkowa

Ornithogalum dubium- śniedek pomarańczowy

Kwiaty na dłuższych szypułkach podobnie jak u pozostałych gatunków, zebrane są w grona. Odmiany mają kwiaty żółte, pomarańczowe i czerwone.

W doniczkach uprawia się śniedek wiechowaty (Ornithogalum thyrsoides) `Stam 90' i `Eloff' oraz O.dubium. którego najpopularniejszą odmianą to `Cape Star'.

Cebule śniedków przechowuje się w temp.25-30 C. Na 3 tyg. Przed sadzeniem cebule śniedka wiechowatego poddaje się działaniu temp. 17 C. Dla Ornithogalum dubium powinna być ona obniżona do 13 C przez 3-5tyg. Termin sadzenia to, dla pierwszego gatunku, okres od połowy stycznia do początku maja, a dla drugiego-od połowy grudnia do połowy maja. Zalecana wielkość cebul wynosi w przypadku O.thyrsoides 3-4cm dla odmiany `Stam 90' i 5-6 lub >5cm dla odmiany `Eloff'. Przedział dla cebul O.dubium może być większy- od 2-3 do >6cm. Z jednej cebuli śniedka uzyskuje się 1-3 kwiatostanów. Uprawa tych roślin w szklarni jest znacznie dłuższa niż innych drobnocebulowych. W zależności od planowanego terminu kwitnienia, trwa 12-20tyg.

CAMASSIA- Kamasia

Rodzina LILIACEAE-Liliowate

Pochodzenie Ameryka Płn i Płd.

Camasia cusickii-kamasia Kusika

Cebula wydłużona śr. 10cm

Liście pofalowane dł. 30cm

Pęd kwiatostanowy 80-100cm, złożony z 30-100 jasnoniebieskich kwiatów śr. 3-4cm

Kwiaty niebieskie, białe i jasnofioletowe

Kwitnie w maju.

Camassia leichtlinii- kamasia Leitchlina

Wys. 120cm

Kwiaty niebieskie lub fioletowe

Kwitnie koniec maja.

Camassia quamash- kamasia jadalna

Wys. 80cm

Cebule kuliste śr. 5cm

Kwiaty:niebieskie fioletowe i białe

Kwitnie połowa maja

Sadzenie cebul: początek IX, stanowisko słoneczne.

Wykopywanie: lipiec po zaschnięciu liści.

FRITILLARIA- szachownica

Rodzina LILIACEAE-Liliowate

Pochodzenie Azja, Ameryka Płn.

Fritillaria imperiatis- szachownica cesarska, korona cesarska

-wysokość roś. 80-120cm, pędy grube, sztywne

-kwiaty: kubkowatego kształtu, długość kwiatów 6-7cm

-kwitnienie: IV-V

-trujący alkaloid-imperialina (we wszystkich częściach rośliny)

-cebula-obw. 15-20cm; żółta, bez łuski okrywającej

-gleba-odczyn obojętny

Odmiany:

`Lutea', Maxinia Lutea'-żółta

`Aurora'-pomarańczowoczerwona

`Maxima'-brązowo-czerwona

Fritillaria meleagris-szachownica kostkowata

-wys.roslin: 30-50cm

-1-3 zwisających kwiatów

-cebula wieloletnia o obw. 6-8cm

-gleba: odczyn kwaśny

Odmiany:

`Aphrodite' biała

`Charon' ciemnopurpurowa

`Pomona' biała z fioletowymi plamkami

Zbiór cebul: k. VI-p. VII

Sadzenie: k. VIII-p. IX

Kwitnienie: IV-V

Rozmnażanie:

-oddzielanie cebul przybyszowych

-nacinanie piętki (VIII)

-z sadzonek łuskowych (VIII)