2 Ustrój demokratyczny
podręcznik ( żółty) str. 90-96
1. Pojęcie demokracji - ustrój, w którym władza zwierzchnia należy do obywateli. Sprawują ją bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli, którzy są mianowani lub wybierani.
a. demokracja ateńska ( V w.p.n.e.)- demos+kratos władza ludu:
- przykład demokracji bezpośredniej ( udział wszystkich Ateńczyków w życiu politycznym)
- Zgromadzenia ludowe wszystkich Ateńczyków na agorze ( rynku)
- równe prawo głosu, sprawowania urzędów ( losowanie), sąd skorupkowy ( ostracyzm) dla osób zagrażających demokracji
b. formy demokracji:
demokracja bezpośrednia demokracja pośrednia ( przedstawicielska)
referendum- powszechne głosowanie obywateli - wybory organów państwa- parlament, prezydent, samorząd
z czynnym prawem wyborczym ( np. konstytucyjne, terytorialny
wstąpienie do UE)
inicjatywa ludowa- prawo zgłoszenia projektu ustawy - przynależność do organizacji społecznych i politycznych
w Polsce 100 tys. obywateli ( partie, stowarzyszenia)
weto ludowe- odmiana inicjatywy ludowej, - inicjatywy obywatelskie, np. komitet budowy pomnika
sprzeciw wobec ustawie
zgromadzenie ludowe- zgromadzenie obywateli, decydujących - zgromadzenia i manifestacje
o swoim regionie ( np. kantony w Szwajcarii) - listy otwarte i petycje- poparcie lub sprzeciw wobec władzy
c. podstawowe zasady demokracji:
zasada suwerenności narodu- najwyższa władza w państwie należy do narodu
zasada reprezentacji- naród sprawuje władzę za pośrednictwem swoich reprezentantów ( radny, poseł, europoseł)- demokracja przedstawicielska
zasada zachowania praw mniejszości
zasada podziału i równowagi władz- trójpodział władzy Karol Monteskiusz ( władza wykonawcza- rząd i głowa państwa- prezydent, władza ustawodawcza - parlament, władza sądownicza- niezależne sądy) ; wzajemna kontrola i równoważenie się władz- tekst str. 95
zasada konstytucjonalizmu i praworządności- ustrój opiera się na konstytucji
zasada pluralizmu - poszanowanie i swoboda wyrażania różnych poglądów
d. „czwarta władza”- prasa i środki masowego przekazu ( radio, telewizja, Internet) śledzą na bieżąco poczynania polityków, administracji, zwracają uwagę opinii publicznej na negatywne zjawiska i ważne problemy.
e. „piąta władza”- blogi ?
