1. Historia spisów w niepodległej Polsce

Pierwszy spis powszechny (powiązany ze spisem rolnym): 1921, nast. 1931

spisy po 2 WŚ: 1946; 1950; 1960; 1970; 1978; 1988; 1995 - mikrospis

2. Przesłanki do realizacji NSP 2002

1. międzynarodowe zalecenia ONZ

zalecenia dot. spisów około roku 2000 (przełom XX i XXI wieku)

dot. metodologii spisów, ustalania tematyki głównej i dodatkowej, definicji i klasyfikacji tematów, program podst. zestawień tabelarycznych;

2. zobowiązania akcesyjne Polski dotyczące przygotowań do wstąpienia do UE;

3. potrzeba oceny zmiany sytuacji w okresie transformacji.

*o spisie decyduje ustawa sejmu (+załączniki do ustaw „spisowych” - formularze spisowe)

*kalendarium spisowe - wersja wstępna opubl. VII 2002

3. Wyróżniki spisu

• spis z natury określonych cech ludności;

• metodologia i org. spisów została opracowana q ciągu ostatnich 22 lat, gł. w krajach europejskich, dla administracyjnych potrzeb informacyjnych państwa;

• spisy powszech. ludności i mieszkań są badaniami publ., przeprowadzanymi pod pełną profesjonalną kontrolą;

• rozstrzygnięcia przyjmowane w spisach mają charakter ostatecznej decyzji parlamentu ustalonej aktem prawnym o randze ustawy; zmiana tych rozstrzygnięć to kolejna decyzja ustawowa;

• wyniki spisowe zawsze odnoszą spis do danych zbiorczych, oprac. na podstawie jednostkowych zapisów w dokumentach spisowych, relatywnie rzadko zdarza się błąd w samym badaniu.

Spis podlega kontroli od początku (formularze pyt.) do końca (rejestracja i publ. wyników)

Co w NSP było pod kontrolą?

Tematyka spisu

Def. klasyfikacyjne i pojęcia

Organizacja i realizacja spisu

Ochrona i kompletność danych

Program oprac. i publikacji wyników

GDZIE BŁĄD?

Błąd wykonawców ograniczony przez szkolenia rachmistrzów, ciągły nadzór i kontrolę, ewent. wymianę personelu (organ wykonawczy: gminne biura spisowe).

Błąd osób spisywanych

Najpoważniejszy problem wiarygodności spisu

środki zapobiegania: odpowiednia konstrukcja kwestionariuszy i zestaw pytań kontrolnych

gł. świadome błędy interpretacyjne/demonstracyjne (np. „narodowość gejowska”)

Błąd wyliczeniowców

Nieczytelność, problemy z korzystaniem z oprogramowania

Skorygowane przez SPIS KONTROLNY w czerwcu 2002 na losowej próbie 900 obwodów spisowych (ok.260 tys.ludności)

Ograniczenia i wady spisu:

• Brak danych dot. pewnych aspektów struktury społ. polskiego, m.in.

• przemiany struktury społeczno-zawodowej 1988-2000

• informacje o i korelacje statusu ekonomicznego poziomu wykształcenia rodziców a poziomu kształcenia ich dzieci

• klasowo-warstwowa struktura społeczeństwa

• zróżnicowanie materialne

• Kwestia badania bezrobocia

bezrobocie oficjalnie zarejestrowane ≠ bezrobocie faktyczne

(różnica rzędu 6 pkt. proc.)

niejasność kryteriów statystycznych

zawyżona struktura bezrobocia związana z dominującym podejściem socjalnym (z drugiej jednak strony: nierejstrowane bezrobocie wiejskie)

• Późny czas upublicznienia

a zawierał informacje ważne, ale pokazywał niepopularne trendy

Dobre strony spisu 2002:

• przeprowadzony w sposób rzetelny i wiarygodny

• dane ze spisów nie są uszeregowane w sposób zacierający ważne dysproporcje i ważne trendy zjawisk (jak to może mieć miejsce w przypadku danych urzędowych po ich interpretacji)

Maria Jarosz „Narodowy Spis Powszechny 2002. Zalety i wady”