Rola religii w stymulowaniu terroryzmu:

• idea narodu wybranego;

• pojęcie świętej wojny i wojny sprawiedliwej;

• musimy odejść w górę;

Strukturalna przemoc implikowana przez religię:

• poganie jako przedmiot uzasadnionej eksploatacji i nawracania;

• system kastowy, państwo Izrael jako odtworzenie biblijnego Izraela;

Typu religii:

• albo-albo; zbawienie dostępne jest tylko w ramach jednej religii, stąd można walczyć z niewiernymi;

• jedno i drugie; dopuszczają istnienie innych systemów religijnych;

Wymiary religii szczególnie zaangażowane w tworzenie konfliktu:

• singularyzm – tylko moja religia jest prawdziwa;

• partykularyzm – jestem wybrańcem;

• uniwersalizm – tylko jedna religia ma prawo istnienia dla całego świata;

Rola religii w przebiegu kofliktu:

• przywódcy religijni jako występujący przeciw prześladowaniom w imieniu ofiar;

• prorcotwa religijne jako system "wczesnego ostrzegania";

• religijne schronienia eksterytorialne;

• organizacje religijne jako mediatorzy oferujący dobre usułgi w oparciu o zaufanie obu stron;

Sposoby religijne opanowania kofliktu:

• mobilizacja w sytuacji kryzysowej;

• wysycenie działaniami religijnymi;

• mediator i nauczyciel;

Prawo religijne i prawo zwyczajowe – przykład psychologicznych mechanizmów funkcjonowania współczesnej formy vendetty.

Rodzaje prawa w Albanii:

• prawo objawione Szariat;

• świeckie, administracyjne regulacje prawne wydawane przez sułtanów (quanun);

• Turcy prawo lokalne w Albanii nazwali Quanun;

Prawo zwyczajowe jest tam szeroko rozpowszechnione, można zakupić je w dowolnym sklepie. Jest zatem znane każdemu mieszkańcowi Albanii. Prawo to usankcjonowało różne kodeksy plemion górskich. Quanun zawiera zarówno kodeks cywilny, jak i karny. Zajmuję się więc sprawami wewnątrzrodzinnymi, relacjami społecznymi, zasady kierujące funkcjonowaniem całej społeczności (np. jak powinien być zbudowany dom), miejsce kościoła i duchownych w życiu społeczności, kwestie dotyczące zasad zachowania honoru i okoliczności w których może zostać on splamiony, sposób rozstrzygania kwestii spornych. System prawny działał do czasu przejęcia władzy przez Envera Hodżę. Po upadku rządów Hodży prawo to powróciło.

Quanun nadaję się idealnie do rozstrzygnięcia dawnych porachunków, które były niemożliwe do rozwikłania za czasów komunizmu. Policja i władza centralna nie ma możliwości przeciwdziałania, gdyż są to również członkowie rodów. Dodatkowo sprawcy nie są skutecznie karani, gdyż mogą ukrywać się w górach. Po 1997 broń stała się olbrzymie powszechnym ekwipunkiem w każdym domu.

Gjakmarrja i hakmarrja;

• gjakmarrja – zemsta krwi za kogoś z rodziny; odpłata za śmierć może być tylko śmierć;

• hakmarrja – odpłata za kradzież, polega na wyrównaniu rachunków;

• w przeszłości stosowano gjakmarrję z powodu zgwałcenia kobiety, kradzieży broni i pogwałcenia prawa gościnności (który zajmował ważniejszą pozycję w domu, niż gospodarz);

Quanun mówi, że obraza honoru jest niewybaczalna. Zabójstwo członka rodziny jest obrazą honoru dla niej całej. Rodzina musi więc podjąć kroki mające na celu odzyskanie honoru.

Przyczyny gjakmarrji obecnie:

• dostęp do kanałów irygacyjnych;

• niesprawiedliwy podział ziemi w procesie reprywatyzacji gruntów po upadku Hodży;

• zmuszanie kobiet do prostytucji;

• brak reakcji policji na przestępstwa drogowe popełniane po pijanemu;

• kłótnie kierowców na drodze;

• publiczna obraza;

• zarzucenie kłamstwa;

• pogwałcenie prawa do pastwiska;

• zabójstwo krewnego;

• zabójstwo gościa;

• próba uprowadzenia narzeczonej;

• odmowa wcześniej obiecanego małżeństwa;