Planowanie procesu dydaktycznego, Wykład 4, 27.10.2010 dr Ewa Adamczyk

Wspomnienia z okresu stanu wojennego (rozmowa wykład ) 9XI

podstawy programowe dla przedszkoli i szkół podstawowych klas 1-3 i zerówki 17XI

• zasady kształcenia

• metody pracy z dziećmi młodszymi

• Okoń – o podręcznikach - analiza

Obserwacja – osobliwy sposób postrzegana, gromadzenia i interpretowania poznawanych danych w naturalnym ich przebiegu i pozostających w bezpośrednim zasięgu widzenia i słyszenia obserwatora.

Obserwacja odbywa się w sposób celowy, planowy i selektywny oraz wymagający aktywnej postawy umysłu.

Cechy obserwacji

1. celowość – jasno uświadomiony cel ( ściśle sprecyzowany, nie może być zbyt ogólny )

2. planowość ( wg ściśle określonego planu ) tj.

   a.) czas trwania i obserwacji i poszczególne jej etapy

   b.) sposoby obserwowania, np. przy pomocy obserwatorów lub technicznych środków

   c.) sposoby nadzorowania wyników obserwacji, np.: przez notowanie spostrzeżeń bezpośrednio po dokładnych obserwacjach

   d.) wpływ warunków, w jakich odbywa się obserwacja na jej wyniki ( np., wpływ obecności hospitującego lekcję dyrektora szkoły na zachowanie się uczniów ).

   e.) sposoby zagwarantowania uczniom codziennych warunków życia, aby wykluczyć z obserwacji sytuacje nienaturalne

3. selektywność – wybiórczość obserwowalnych zjawisk, ścisłe postrzeganie przygotowanego uprzednio rejestru kategorii zachowania się uczniów, selekcja dotyczy również doboru osób badanych; wiek, płeć, zdolności, zainteresowania, poziom umysłowy, poziom osiągnięć szkolnych itp.

4. dokładność – postrzegania tj. odnotowywanie i interpretacja zaobserwowanych zjawisk. Obserwacja musi być wierna, wyczerpująca i wnikliwa.

5. Obiektywność – postrzeganie i rejestrowanie tego, co jest przedmiotem obserwacji, niezależnie od osobistych doświadczeń, subiektywnych postaw lub oczekiwań obserwatora. Należy rozgraniczyć przeżycia od ich interpretacji.

Przedmiot obserwacji – to warunki, sytuacje, reakcje:

• warunki – w których aktualnie przebywają osoby obserwowane i z którymi pozostają najczęściej w kontakcie. Warunki to np. wyposażenie klasy ( sprzęty, pomoce, oświetlenie ), otoczenie ( ulica, boisko, sąsiedztwo ), osobowy skład klasy ( wiek, płeć, pochodzenie, poziom umysłowy ).

• sytuacje – w których uczestniczą w charakterze czynnych lub biernych członków.

  Sytuacje – zorganizowane, niezorganizowane w których uczestniczy przedmiot obserwacji.

• Reakcje – obserwowanych osób na owe warunki i sytuacje, łącznie z powiązaniami i zależnościami, w tym również z ich treścią psychologiczną. Reakcje na sygnalizowane warunki i sytuacje życia szkolnego ( przejawy reakcji – procesy poznawcze, cechy osobowości )

Obserwacje:

• otwarta swobodna – o obiekcie zdobywa się wiedzę ogólną, jest to podstawa do sformułowania hipotezy roboczej

• systematyczna – bezpośrednia – sam badacz prowadzi obserwację i rejestruje zjawiska ; - pośrednia – obserwację prowadzi więcej obserwatorów wg przygotowanego narzędzia

• uczestnicząca

  → jawna

  → ukryta

  → uczestnicząca częściowo

Pośrednia Bezpośrednia

SCHEMAT OBSERWACJI

BIERNA NARZĘDZIA UCZESTNICZĄCA

1.próbek zdarzeń ← arkusz obserwacji → 1. dorywcza

2. próbek fotograficznych ← dziennik obserwacji → 2. dziennik obserwacji

3. próbek czasowych ← scheduła obserwacyjna → 3. kategoryzowana