Fizjologia wykład 23.05.2012r.

Zmiany fizjologiczne w treningu sportowym

Trening jest to proces adaptacji do wysiłku fizycznego polegający na systematycznym wykonywaniu ćwiczeń fizycznych

Wynikiem procesy treningu jest podwyższenie poziomu pokonywanych obciążeń fizycznych i zmniejszenia kosztu fizjologicznego pracy (zjawisko superkompensacji)

• w toku treningu rozwijają się zmiany przystosowawcze w ukł ruchowym, oddechowym, krążenia, hormonalnym, nerwowym i narządach

• rodzaj i zakres tych zmiana zależą od charakteru treningu, czasu jego trwania i intensywność stosowanych wysiłków

• istotą treningu jest więc powtarzanie wysiłków fizycznych a u podłoża stanu wytrenowania leżą zmiany w strukturach komórek ( zmiany biochemiczne, morfologiczne i czynnościowe)

Progresywne obciążenie wysiłkowe – narastające obciążenia zależne od możliwości adaptacyjnej organizmu

Objętość treningu – czas trwania i częstotliwość

Intensywność treningu – siła skurczu mięśni oraz obciążenie układu sercowo-naczyniowego

Przerwy wypoczynkowe (tzw restytucja) – zabezpieczają przed przetrenowaniem i wyczerpaniem organizmu

Zmiany przystosowawcze w treningu sportowym:

• Usprawnienie mechanizmów nerwowych:

• zwiększenie precyzji i szybkości ruchów

• doskonalenie techniki ruchu

• zwiększenie siły uzyskiwanej podczas maksymalnego dowolnego skurczu mięśnia

• zwiększenie maksymalnej siły mięśni:

• przerost włókien mięśniowych (hipertrofia)

• zwiększenie liczby jednocześnie aktywowanych jednostek motorycznych danego mięśnia

• zwiększenie masy włókien FT

• zwiększenie obrotu metabolicznego białka

• zwiększenie zawartości RNA w komórkach mięśni trenowanych

• zwiększenie wydzielania hormonów o działaniu anabolicznym (GH, I, T3, T4)

Zmiany potencjału metabolicznego:

• wzrost potencjału beztlenowego:

• zwiększenie aktywności enzymów przemian anaerobowych

• zwiększenie stężenia ATP i PCr

• przerost włókien FT

• zwiększenie pojemności buforowej krwi

• wzrost potencjału tlenowego mięśni

• zwiększenie liczby i objętości mitochondriów

• zwiększenie aktywności enzymów przemian aerobowych

• zwiększenie stężenia PCr

• przerost włókien ST i FTa

• zwiększenie pojemności buforowego komórek

• zmniejszenie deficytu tlenowego

• zwiększenie liczby naczyń włosowatych

• zwiększenie dostępności substratów energetycznych

Trening wytrzymałościowy

• wywołuje zmiany adaptacyjne które ułatwiają przenoszenie tlenu do pracujących mięśni

• wzrasta również zawartość mioglobiny a także zwiększa się zdolność do gromadzenia glikogenu i fosfokreatyny przez mięśnie oraz zdolność wykorzystywania WKT w procesach energetycznych

• w wyniku adaptacji zmienia się również stopień wykorzystania VO2max

Próg anaerobowych – wskaźnik treningu wytrzymałościowego – wielkość obciążenia wysiłku o stopniowo wzrastającej intensywności podczas którego procesy tlenowe zaczynają być wspomagane przez procesy beztlenowe, obciążenie progowe jest związane z nieliniowym wzrostem stężenia mleczanu we krwi oraz wentylacji minutowej płuc

Trening siłowy

• wzrost siły mięśniowej

• wzrost fosfagenów i glikogenu oraz zwiększenie aktywności enzymów glikolitycznych takich jak fosfofruktokinazy (PFK) dehydrogenazy mleczanowej (LDH) oraz heksokinazy i fosforylazy mięśniowej

• przyrost objętości mięśnia a także wzbogacenie sieci naczyń włosowatych i jego zapasów energetycznych (ATP i PCr)

• podwyższa się maksymalna moc anaerobowa wyrażona większą ilością energii wyzwolonej w jednostce czasu

Trening szybkościowy

• polegający na powtarzaniu krótkich wysiłków o przewadze anaerobowych. Powoduje zwiększenie maksymalnej mocy i wydolności beztlenowej

• jest to związane z usprawnianiem szybkości jednostek motorycznych (złożonych z włókien FTb i Fta) i zwiększenie siły

• stwierdzono ponadto podczas treningu szybkościowego zwiększenie aktywności enzymów katalizujących procesy beztlenowe niewielkie zwiększenia aktywności enzymów pobudzających procesy tlenowe transformację części włókien FTa a FTb

• zwiększenie tzw pojemności buforowej mięśni. Oznacza to zdolność zmniejszania zakwaszenia środowiska wewnętrznego komórki przez wiązania jonów wodorowych przez aniony występujące w tych komórkach

Trening fizyczne dzieci młodzieży i dorosłych

W każdym okresie rozwoju a szczególnie w okresie dojrzewania istnieje duża zmienność osobnicza wydolności fizycznej. Zależy ona od kilku czynników:

• genetyczne różnice w budowie ciała

• tempa wzrastania i dojrzewania

• aktywności ruchowej

Powyższe różnice w adaptacji dziecka i osoby dorosłej do wysiłku fizycznego decydują o mniejszych wartościach tolerowanych obciążeń wysiłkowych

Mniejsza masa ciała oraz mniejszy udział mięśni w tej masie powoduje ograniczenia możliwości mechanicznego obciążenia aparatu ruchu

Pełna wydolność fizyczna osiągana jest po zakończeniu procesu dojrzewania biologicznego kiedy zarówno układ nerwowy, mięśniowy jak i układ wegetatywny osiągają pełną sprawność

W okresie rozwoju progresywnego występuje duża współzależność pomiędzy wskaźnikami wielu funkcji organizmu a jego cechami morfologicznymi

główne znaczenie w kształtowaniu reakcji na wysiłek fizyczny ma wielkość masy mięśniowej oraz stosunek masy tkanki tłuszczowej do beztłuszczowej masy ciała

Dynamika rozwojowa wskaźników układu krążenia i oddychania:

• różnice w adaptacji dziecka i osoby dorosłej do wysiłku fizycznego decydują o mniejszych wartościach tolerowanych obciążeń wysiłkowych

• w adaptacji czynnościowej do wysiłku fizycznego istotną rolę pełni zwiększenie wymiarów serca i poprawą funkcji skurczowej lewej komory oraz zwiększenie wydolności układu oddechowego

• dynamika rozwojowa wskaźników układu krążenia i oddychania decyduje o progresywnym zwiększeniu się wraz z wiekiem wydolności fizycznej dzieci i młodzieży

• istotna jest adaptacja układu krążenia która u dzieci zależna jest od znacznego przyspieszenia częstości skurczów serca przy mniejszej wielkości objętości wyrzutowej serca

• obserwujemy większy przepływ mięśniowy krwi określany w odniesieniu do masy mięśni aktywnych co ciekawe odmienne u osób dorosłych bez zmniejszenia przepływu przez trzewny obszar naczyniowy

Cele i zasady treningu:

1. systematyczne wykonywanie wysiłku

2. dostosowanie obciążeń do możliwości

3. kształtowanie właściwych nawyków ruchowych