Układ człowiek – praca

Przedstawiony na rysunku układ, jest typowym układem cybernetycznym. Jego zadaniem jest wykonanie jakiejś pracy, przy czym względna wartość obu stron tego układu (człowieka i maszyny) może być bardzo różna.

Rysunek pozwala zorientować się w zakresie problematyki ergonomicznej. Możemy w nim wyróżnić cztery grupy zagadnień

• odbiór informacji od maszyny do człowieka

• oddziaływanie człowieka na maszynę przez urządzenia sterujące

• czynniki materialnego środowiska pracy

• czynnik antropotechniczny i organizatorski na stanowisku roboczym.

Bezpośrednie powiązanie między maszyną a człowiekiem dotyczy jedynie dwóch pierwszych grup zagadnień. Proces pracy charakteryzuje się tutaj występowaniem trzech faz:

- fazy percepcji, określonej również mianem „wejścia w układ”. Polega ona na uzyskaniu przez pracownika informacji (bezpośrednia obserwacja procesu produkcyjnego, odbiór informacji z urządzeń sygnalizacyjnych, kontrolnych, pomiarowych). Uzyskiwane za pomocą receptorów informacje przekazywane są do centralnego układu nerwowego

- faza pracy układu, w której dokonuje się transformacja uzyskanych informacji w centralnym układzie nerwowym (CUN) – ich przetwarzanie prowadzące następnie do podjęcia decyzji. CUN jest układem o wielu wejściach zewnętrznych oraz wewnętrznych (pamięć, spostrzeżenia, odczucia, stresy itp.)

- faza sterowania – oddziaływania na urządzenia sterujące

W przedstawionym układnie występuje sprzężenie zwrotne między maszyną a człowiekiem. Treścią powiązań człowieka i maszyny w procesie pracy są procesy informacyjne oraz procesy sterowania.

W dowolnym procesie pracy problem ergonomiczny sprowadza się do optymalnego skojarzenia czynnika ludzkiego z maszyną. Ergonomia podejmuje się rozwiązywać kompleksowo systemy: człowiek – maszyna, człowiek - praca.