MATERIAŁ NA KOLOKWIUM Z PSYCHOLOGI – ĆWICZENIA

Portret człowieka wg

Koncepcja Humanistyczna – inaczej psychologia „ja”

Przedstawiciel – Abraham Maslow – amerykański psycholog

Psychologia humanistyczna skupia się na człowieku, który obserwuje, planuje, wnioskuje.

Psychologowie humanistyczni największą wagę przywiązują do badań aktualnego doświadczenia.

Założenia koncepcji humanistycznej :

• człowiek to unikatowa całość składa się z 2 podsystemów „ja” i „organizm”

• człowiek z natury jest dobry

• ludzkie zachowanie uwarunkowane jest przez teraźniejszość, aktualne przeżycia, doświadczenia

• człowiek dąży do samorealizacji

Wady i zalety koncepcji humanistycznej

• zalety

- rozszerzenie wiedzy na temat dążeń człowieka

- podkreślenie pozytywnych przeżyć

• wady

- zastrzeżenie budzi pogląd, ze człowiek jest z natury dobry – fakty dowodzą, że dopiero wpływ środowiska i własne przekonania decydują o tym czy człowiek zostanie dobry czy zły

- humaniści nie odkryli wcale ludzkiej natury, pokazali raczej jaki człowiek powinien być

Koncepcja Behawiorystyczna

Przedstawiciele kładli nacisk na obserwacje zachowania ludzkiego, oraz na zmiany w zachowaniu u ludzi i zwierząt pojawiające się na skutek pewnych sytuacji.

Przedstawiciel Iwan Pawłow – rosyjski filozof

Założenia koncepcji behawiorystycznej :

• system kar i nagród decyduje o tym czego człowiek unika i do czego dąży

• procesy psychiczne w żaden sposób nie wpływają na człowieka

Człowiek wg behawiorystów działa w myśl S=R bodziec = reakcja

Zachowanie człowieka kierowane jest przez system kar i nagród (wzmocnień pozytywnych i negatywnych)

• wzmocnienia pozytywne (nagrody) – doprowadzają do pożądanego i korzystnego zachowania mogą nimi być : pokarm, wynagrodzenie, uznanie społeczne, awans, podziw

• wzmocnienia negatywne (kary) – to bodźce awersyjne takie jak : złe stopnie, kary pieniężne, pozbawienie pokarmu

Behawioryzm cechują dwa podstawowe pojęcia :

• warunkowanie klasyczne – dotyczy procesów dzięki którym uczymy się kojarzyć pewne zdarzenia z innymi zdarzeniami. Eksperyment Pawłowa – na psach, które śliniły się na widok pokarmu, Pawłow zaczął podawać im pokarm wcześniej (0,5 s) dzwoniąc dzwonkiem. Po kilkakrotnym powtórzeniu psy się śliniły tylko jak dzwonił dzwonek, nie potrzeba było już pokarmu.

• Warunkowanie instrumentalne – skupia się na tym, co reaganizmy robią w swoim środowisku. Eksperyment Skinner – głodny szczur umieszczony w skrzynce, biega i przypadkowo naciska dźwigienkę – wysypuje się pokarm. Po wielu próbach szczur uczy się że naciśnięcie dźwigienki powoduje pojawienie się pokarmu

Wady i zalety koncepcji behawiorystycznej :

• zalety

- dzięki metodzie behawioralnej można leczyć fobie i lęki

- behawioryści ukazują jak ważny jest odpowiedni dobór kar i nagród

• wady

- traktowanie człowieka przedmiotowo

- większość badań była przeprowadzona na zwierzętach

Psychoanaliza wg Freuda

Przedstawiciel – Zygmunt Freud – uważał, że zachowaniem ludzkim kierują dwa popędy

Id – w obszarze nieświadomości, kierowane zasadą przyjemności tj. wymaga natychmiastowego zaspokojenia, działa na zasadzie impulsu

Superego – jest utożsamiane z ludzkim sumieniem, dokonuje cenzury ludzkiego postępowania, kierowane zasadą moralności – czyli czynienie tego co właściwe

Ego – kierowane zasadą realizmu (rzeczywistości) jest to „ja” realne, jest strażnikiem między Id a Superego

Mechanizmy obronne - nieświadome strategie umysłowe pozwalające człowiekowi zachować korzystny wizerunek własnej osoby w oczach innych.

Przykłady mechanizmów obronnych :

• identyfikacja – duże aspiracje, możliwości dużo mniejsze

• kompensacja – polega na dążeniu do uzyskania w jakiejś dziedzinie wyrównania niepowodzeń na innym polu

• racjonalizacja – polega na dobieraniu racjonalnego wytłumaczenia dla własnego postępowania np. nauka języka obcego bez powodzenia

• regresja – jest to ucieczka przed problemem

• fantazjowanie – przeżywanie w myślach sukcesów których nie osiągnęliśmy

• wyparcie – usunięcie ze świadomości niepotrzebnych myśli i pragnień

• sublimacja – umożliwia częściowe, zastępcze zaspokojenie dążenia, które nie jest aprobowane społecznie

Wady i zalety psychoanalizy :

• zalety

- zwrócenie uwagi na rolę wczesnego dzieciństwa w rozwoju człowieka

- zwrócenie uwagi na ludzką seksualność

• wady

- terapia długotrwała i droga

- bada pacjentów chorych, a traktuje o prawidłowym rozwoju