background image

Leki stosowane 

w chorobach 

tarczycy

Prof. dr hab. med. Ivan Kocić

Katedra i Zakład Farmakologii

background image

Choroby tarczycy

Nadczynność

Niedoczynność

background image

Thyroid anatomy continued

background image

Date of download:  3/11/2014

Copyright © 2012 McGraw-Hill Medical. All rights reserved.

The hypothalamic-pituitary-thyroid axis. Acute psychosis or prolonged exposure to cold may activate the axis. 
Hypothalamic thyroid-releasing hormone (TRH) stimulates pituitary thyroid-stimulating hormone (TSH) release, 
while somatostatin and dopamine inhibit it. TSH stimulates T4 and T3 synthesis and release from the thyroid, and 
they in turn inhibit both TRH and TSH synthesis and release. Small amounts of iodide are necessary for hormone 
production, but large amounts inhibit T3 and T4 production and release. Solid arrows, stimulatory influence; dashed 
arrows, inhibitory influence. H, hypothalamus; AP, anterior pituitary.

Legend

:

From: Chapter 38. Thyroid & Antithyroid Drugs

Basic & Clinical Pharmacology, 12e,  2012

From: Chapter 38. Thyroid & Antithyroid Drugs

Basic & Clinical Pharmacology, 12e,  2012

background image

HORMONY TARCZYCY

1.Tyroksyna- T

4

 

(3,5,3’,5’-tetrajodotyronina)
2.

Trijodotyronina-T

3

(3,5,3’-trijodotyronina)
1,2- aminokwasy zawierające jod, 
(wpływ na przemianę materii)
3.

Kalcytonina

- hormon peptydowy

(gospodarka wapniowo-fosforanowa)

background image

HORMONY TARCZYCY

TYROKSYNA- T

4

- prohormon, 

syntetyzowany w tarczycy

TRIJODOTYRONINA- T

– biologicznie 

aktywny hormon- głównie powstający 

w tkankach obwodowych w wyniku 

konwersji T

4

 do T

3

T

3

 i T

4

 są niezbędne do prawidłowego 

rozwoju płodu, zwłaszcza rozwoju 

mózgu i kości

background image

1.

Iodide
trapping

2.

Synthesis of 

Polypeptide chains of TG

3.

Transport of TG to

Cell surface in vesicles

4.  Iodination of TG and coupling of iodotyrosyl precursors

5.

Retrieval of TG by

Micropinocytosis into
Vesicles.

6.

Fusion of lysosomes

Proteolysis of TG release
Of T3 and T4 into blood

7.

Entrance of T3 and T4

Into bloodstream

8.

Deiodination of MIT and DIT to re-circulate

Iodide.

background image

Thyroid hormone chemistry:

background image

Deiodinases I, II

background image

Niedoczynność tarczycy

Często występuje u kobiet

PRZYCZYNY?

background image

Diagnosis

Etiology

Thyroid gland

TSH

Antibodie
s

Outcome/
treatment

Hashimot
os
Thyroidit
us

Mediated 
by IgG to 
TPO

Enlarged 
initially; then 
becomes atrophic

Elevated

TPO-
positive

Permanent; 
some small 
%may 
reverse

Postablati
ve
Therapy

After 
radiodine 
or surgical 
trt.

Usually absent

Elevated

Negative

Permanent

Congenita
l  
hypothyro
id-
Ism; 
sporadic 
cretinism

Thyroid 
agenesis.  
Defect in 
TG  
synthesis, 
iodine TP 
or 
organificati
on

Usually absent

High

Negative

Permanent; 
may be 
reversible 
with 
maternal 
TSH 
receptor 
blocking 
atb.

Central 
hypothyro
id-
Ism

Pituitary or 
hypothalam
ic 
dysfunction
, TSH B 
gene defect

Atrophic

Low 
bioactivity 
can be low 
normal 
immunoac
tive

Negative

Depends on 
reversibility 
of 
hypothalam
ic/
Pituitary 
defect

Lymphocy
tic
Thyroidit
us

Immune 
mediated; 
post-
Partum

Slightly enlarged

Low then 
elevated 
during 
hypothyroi
d phase

TPO-
positive

Usually 
reverts to 
normal 
permanent 
in 5 % of 
cases: 
recurrs in 
post partum 
cases

Pit-1-
deficiency

Defect in 
pit-1
TF gene

Atrophic

Low

Negative

Permanent

background image

Niedoczynność tarczycy-Hormony tarczycy:

background image

T3 i T4 -farmakokinetyka

1.

THYROXINE-T4[4-
11microg/dl,t1/2=7days]

2.

TRIIODOTHYRONINE-T3 [60-
180ng/dl,t1/2=1day

I-1-2 microg/kg B.W. /day

TSH powinno być < 20 mU/L 

(<4mU/L)

background image

Structure of thyroid 
hormones

background image

Thyroid receptors

background image

T3 and T4

I (from food) + tyrosine= MIT or DIT

MIT + DIT = T3

DIT + DIT = T4

T4+

T3

TBG

T3-receptors  and -DNA-RNA:
1.Na/K ATP-ase 2.proteins 
3.enzymes

Deiodinases

background image

DZIAŁANIE HORMONÓW 

TARCZYCY

I. Wpływ na przemianę materii

1.Zwiększenie podstawowej 

przemiany materii

2.Synteza i wykorzystanie 

wysokoenergetycznych związków

3.Przyspieszenie procesów spalania

4.Zwiększenie komórkowego zużycia 

tlenu i temperatury ciała 

background image

DZIAŁANIE HORMONÓW 

TARCZYCY

II.Wzrost, dojrzewanie, 
różnicowanie komórek

1.przyspieszenie podziałów 
komórkowych, wzrostu, różnicowania i 
dojrzewania komórek

background image

DZIAŁANIE HORMONÓW 

TARCZYCY

III. SERCE

1.dodatnie działanie inotropowe

2.dodatnie działanie chronotropowe

3.zwiększenie liczby receptorów beta-

adrenergicznych

4.zmniejszenie liczby receptorów alfa-

adrenergicznych

5.nasilenie poreceptorowego działania 

amin katecholowych

background image

DZIAŁANIE HORMONÓW 

TARCZYCY

IV. Układ pokarmowy

1.Nasilają motorykę przewodu pokarmowego

V.Układ kostny

1.Nasilają resorpcję kości

VI.Układ nerwowy

1.Pobudzająco na OUN
2.Zwiększają szybkość przewodzenia bodźców

background image

DZIAŁANIE HORMONÓW 

TARCZYCY

VII.Procesy metaboliczne:

1.Nasilona glukoneogeneza i 

glikogenoliza w wątrobie, zwiększone 

wchłanianie glukozy

2.Zmniejszenie cholesterolu we krwi 

poprzez zwiększenie liczby 

receptorów LDL w wątrobie

3.Zwiększona lipoliza, wzrost WKT

background image

DZIAŁANIE HORMONÓW 

TARCZYCY

VIII. Inne hormony

Wytwarzanie innych hormonów (T

3

regulator transkrypcji mRNA dla 

hormonu wzrostu)

Wpływ na ekspresję innych hormonów 

(wpływ T

3

 na receptory adrenergiczne)

T3 zwiększa metabolizm innych 

hormonów np. kortyzolu

background image

DZIAŁANIE HORMONÓW 

TARCZYCY

IX.Nerki

Zwiększenie przesączania 
kłębuszkowego i diurezy, przy 
zmniejszonym wydalaniu substancji 
mineralnych: sodu, potasu, wapnia, 
fosforanów

background image

Porównanie T

4

 i T

3

T

3

T

4

Miejsce biosyntezy

głównie konwersja T

4

 do T

3

 w 

tkankach obwodowych, w 

mniejszym stopniu w tarczycy

tarczyca

Wchłanianie z 

przewodu 

pokarmowego

ok.100%

80%

Powinowactwo do 

receptorów jądrowych

10x silniejsze niż T4

Szybkość i siła 

działania

szybciej i silniej

Powinowactwo do 

białek nośnikowych 
T

1/2

 w eutyreozie

słabsze

24-48h

Silniejsze

3-7 dni

background image

BIOSYNTEZA I UWALNIANIE 

JODOTYRONIN Z TARCZYCY

T

4

 wytwarzana jest wyłącznie w 

tarczycy (120 nmol/dobę)

T

3

 powstaje głównie pozatarczycowo 

w procesie monodejodynacji T

4

zachodzącym w każdej komórce.

background image

JODOTYRONINY WE KRWI

ok.0,03% T

4

 i ok.. 0,3% T

3

 występuje 

w stanie wolnym w surowicy.

Tylko wolne, nie związane z białkami 
jodotyroniny mogą przenikać do 
wnętrza komórki i wywoływać tam 
działanie biologiczne.

background image

Wskazania

1.Substytucyjne leczenie 

każdej 

niedoczynności tarczycy z wyjątkiem 

przejściowej niedoczynności tarczycy 

podczas jej podostrego zapalenia

2.Leczenie wola nietoksycznego

3.Leczenie supresyjne w odniesieniu do 

TSH w zróżnicowanych rakach tarczycy

z wyjątkiem raka rdzeniastego

4.Profilaktyka nawrotu wola po leczeniu 

operacyjnym

5.Stosowanienie towarzyszące 

długoteminowemu leczeniu 

tyreostatycznemu

-leczenie wspomagające 

rozpoczyna się po uzyskaniu  eutyreozy, 

stosuje się w celu zapobieżenia 

wolotwórczemu działaniu tyreostatyków

background image

Schemat leczenia

L-tyroksynę podaje się w jednej dawce 

porannej na czczo.

Dawka wstępna 0,05 mg/d; u osób 

starszych, u pacjentów z chorobą 

wieńcową dawka wstępna 0,0125mg/d

Docelową dawkę określa się na 

podstawie wartości TSH 

(norma 0,48-3,6 mU/L)

W leczeniu niedoczynności idealne 

TSH-1-2 mU/L 

u osób starszych 4-5 mU/L 

background image

PRZECIWWSKAZANIA

1.Nadczynność tarczycy

2.Świeży zawał serca

3.Choroba niedokrwienna serca-
bardzo ostrożnie

4.Zapalenie mięśnia sercowego

5.Zaburzenia rytmu serca

6.Niewydolność serca

background image

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

1.kołatania serca

2.dławica piersiowa

3.bóle mięśniowe

4.ból głowy

5.migotanie przedsionków

6.tachykardia

7.biegunka

8.zwiększona pobudliwość

9.osłabienie

background image

PREPARATY HORMONÓW 

TARCZYCY

L-tyroksyna-odpowiednik T

4

Preparaty: 

Eltroxin- tabl. 0,05mg; 0,1mg

Euthyrox 25; Letrox 25- tabl. 0,025mg

Euthyrox 50- tabl. 0,05mg

Euthyrox 75-tabl. 0,075mg

Euthyrox 100; Letrox 100-tabl. 0,1mg

Euthyrox 125-tabl. O,125 mg

Euthyrox 150; Letrox 150- tabl.0,15 mg

Euthyrox 175- tabl.0,175 mg

Euthyrox 200- tabl. 0,2 mg

Levoroxin – tabl. 0,1 mg

background image

PREPARATY HORMONÓW 

TARCZYCY

Liotyronina- 

syntetyczny odpowiednik T

3

Preparaty:

Novothyral tabl.

1 tabl. zawiera 0,1 mg lewotyroksyny i

 0,02 mg liotyroniny

Nowothyral 75

1 tabl zawiera 0,075 mg lewotyroksyny i 

0,015mg liotyroniny 

background image

Czynniki hamujące aktywność 
enzymu de-I-inaza I

Choroby ostre i przewlekłe

Glykokortikoidy

-blokery (propranolol)

Amiodaron

PTU

Niedobór selenu

background image

Nadczynność tarczycy

Częste schorzenie u kobiet 
(5razy więcej niż u mężczyzn) 

PRZYCZYNY?

background image

Diagno
sis

Etiology

Thyroid 
gland

TSH

Antibodie
s

Outcome/
treatment

Graves’ 
disease

Circulating 
antibodies that 
stimulate the 
TSH receptor

Usually 
symmetrica
lly enlarged

Suppress
ed

TSI-
Positive

Characterized by 
exacerbations 
and remissions, 
rarely resolves 
without 
treatment

Neonat
al 
Graves

Usually the 
result of 
transplacental 
transfer  of 
maternal
TSI

 enlarged

Suppress
ed

Maternal 
TSI 
crosses 
placenta

May require in 
some cases anti-
thyroid 
treatment

Toxic 
nodule

Hormone 
production in 
nodules; 
constitutive 
mutations of 
TSH receptor

Focal 
nodular
Enlargeme
nt

Suppress
ed

Negative

Hormone 
production
Relative to size; 
trt. With 
medicine, radio-
Iodine, or 
surgery

Toxic 
goiter

Areas of 
autonomy 
throughout 
thyroid

Diffuse 
regular 
enlargemen
t

Suppress
ed

Negative

Progress slowly; 
trt. With 
medications, 
surgery or radio-
iodine

TSH 
secreti
ng 
pituitar

adenom
a

Excess TSH 
unresponsive to 
T4/T3 negative 
feedback

Diffusely 
enlarged

Inapprop
-
priately 
normal 
or 
elevated

Negative

Resection of 
pituitary
Adenoma; may 
require 
thyroidectomy

Resista
nce
To T4

TRbeta receptor 
mutations

Usually 
enlarged

Inapprop
-
Priately 
normal 
or

Negative

Not progressive; 
may
Recommend t4 
trt

background image

Graves Disease:  Eg. Of orbitopathy before and after
Decompression surgery.

background image

Leczenie nadczynności

Farmakologiczne

Chirurgiczne

I

131

(radioaktywny Iod) 

background image

Action of antithyroid compounds:

Inhibited step see 

previous figure

Compounds

Step 1 iodine 
concentration

Complex anions: ClO4, 
SCN-

Step 4 iodination

Thiourylenes, SCN-

Step 4 coupling

Thiourylenes

Step 6 hormone release

Iodide, lithium salts, 

ClO4

Step 8 deiodination

propylthiouracil

Peripheral action

Adrenal steroids, beta-

adrenergic
blockers

ClO4- Perchlorates; SCN- thiocynides

background image

Synthesis of thyroid 
hormones

background image

Metabolizm        Inhibitor

I-transport                         ClO

4

-

, SCN

-

Iodination                           PTU, MMI

Coupling                            PTU, MMI

Deiodination of T4              PTU

background image

Tyreostatyki

Są to leki , które hamują biosyntezę T

4

 

i T

3

 w tarczycy

Zalicza się do nich:

1.Pochodne tiomocznika

(metylotiouracyl, propylotiouracyl)

2.Pochodne imidazolu

(tiamazol)

background image

Leki przeciwtarczycowe

I. Leki hamujące syntezę  T3 i T4

1. Karbimazol

2. Metimazol

3. Propylotiouracyl

background image

Tarczycy -antagonisty

background image

TYREOSTATYKI-MECHANIZM 

DZIAŁANIA

1.Hamowanie utleniania jodków, jodu 

aktywnego

2.Blokowanie wbudowywania jodu do reszt 

tyrozylowych tyreoglobuliny

3.Hamowanie reakcji sprzęgania jodotyrozyn 

do jodotyronin

4.Imidazol dodatkowo wykazuje działanie 

immunosupresyjne

5.Propylotiouracyl hamuje aktywność 

5’dejodynazy 

6.Wpływają na peroksydazę tarczycową i 

prawdopodobnie na układ generujący H

2

O

2

 w 

tarczycy 

background image

Pochodne tiomocznika

Metylotiouracil

Methylthiouracilum – drag. 0,1 g

Propylotiouracil

Propycil- tabl. 0,05g

Thyrosan- tabl. 0,05g

background image

Pochodne tiomocznika

1.szybko wchłaniają się w początkowym 
odcinku jelita cienkiego 

2.max stężenie w surowicy po 2 h od 
momentu podania

3.szybki metabolizm, wydalane przez 
nerki

4.podawane w 3-4 dawkach na dobę

Propylotiouracyl 100mg co 8h

Metylotiouracyl 100mg 4-6 razy na dobę

background image

Pochodne imidazolu

Wolniej wchłaniają się z przewodu 
pokarmowego, w

Wchłanianie w jelicie cienkim

Max stężenie w surowicy po 6-8h od 
zażycia

Czas działania 20-24 h, mogą być 
stosowane raz lub 2 razy na dobę

background image

POCHODNE IMIDAZOLU-

preparaty

Tiamazol

Metizol tabl. 0,005g

Thyrozol 5 tabl. 0,005g

Thyrozol 10 tabl. 0,01

Thyrozol 20 tabl. 0,02g

Dawka dobowa początkowa 

40-60 mg/d

background image

Działania niepożądane-

łagodne

1.swędzenie skóry

2.pokrzywka

3.mdłości

4.bóle głowy

5.bóle stawowe

Objawy te występują u 10% leczonych 

metylotiouracylem, 3% leczonych 

propulotiouracylem, 7% leczonych 

tiamazolem. 

background image

Swędzenie, pokrzywka

Krótkotrwałe zmniejszenie dawki 
tyreostatyków

Leki przeciwhistaminowe

GKS

background image

Działania niepożądane-

poważne

1.Leukopenia, agranulocytoza-

Agranulotoza- 

zagrożenie życia,

natychmiastowe przerwanie podawania\
tyreostatyków
U 1,2% leczonych metylotiouracylem, 0,3% 

leczonych

tiamazolem  i propylotiouracylem

2.małopłytkowość, skaza 

krwotoczna,niedokrwistość 

aplastyczna
3.Toczeń polekowy
4.Uszkodzenia naczyń-vasculitis
5.Uszkodzenia wątroby

background image

AGRANULOCYTOZA

Całkowita liczba granulocytów < 500/ml

Niemal zawsze rozwija się w ciągu 
pierwszych 90 dni leczenia

Zaleca się monitorowanie liczby krwinek 
białych- I badanie po 5-7 dniach leczenia

Leczenie agranulocytozy-natychmiastowe 
odstawienie tyreostatyków, hospitalizacja, 
antybiotyki o szerokim spektrum działania

background image

Zapalenie naczyń

U chorych, szczególnie pochodzenia 
azjatyckiego, leczonych 
propylotiouracylem obserwowano 
zapalenie naczyń związane z 
występowaniem we krwi przeciwciał 
przeciwko cytoplazmie neutrofilów.

background image

Uszkodzenia wątroby

Tiamazol

Zaburzenia czynności wątroby 
związane z cholestazą

Propylotiouracyl

Uszkodzenie komórki wątrobowej

background image

Ciąża a tyreostatyki

Przenikają przez łożysko, do mleka

Stosowanie dużych dawek w trakcie ciąży może 

spowodować 

upośledzenie rozwoju i czynność tarczycy  w wieku 

płodowym

Tarczyca płodu rozpoczyna syntetyzowanie hormonów 

między

10-12 tygodniem. Oznacza to, że w tym okresie 

stosowanie leku

jest względnie bezpieczne.

Lekiem z wyboru w ciąży jest propylotiouracyl

który nie przenika tak łatwo przez łożysko

I trymestr ciąży – dawka bezpieczna do 200mg/d

II,III trymestr ciąży- tylko w przypadku ciężkiej 

toksycznej hipertyreozie, która jest zagrożeniem dla 

ciąży.

background image

Preparaty

    1.Methylthiouracil (drag 100mg)

        Propycil (tab.50mg); Thyrosan  
        (tab.50mg);
        2. Tiamazol: Metizol (5 mg), Thyrozol(5- 
        20 mg)
        3. Perchlorats: Irenat-krople doustne
        4. Iodides: Iodox(200g), Iodostin 

background image

Pharmacokinetic Parameters of all thyroid drugs together:

Drugs

Administrat
ion

Absorptio
n

T 1/2

Disposition

Plasma 
protein 
bound (%)

Thyroxine t4

Oral, IV

Fair (50-
75)

5 days

M (to T3) E

99.97

Triiodothronin
e

Oral

Good

2 days


(conjugated
)

99.7

Thioureylenes
Propylthioura
cil

Oral

Good

2 hr

M (oxidized 
and 
conjugated

82

Methimazole

Oral

Good

13-18 hr

M (oxidized 
and 
conjugated

8

Carbimazole*

------

-------

-------

M (to 
methimazol
e)

-------

M=metabolized E=enterohepatic circulation
*not available in US


Document Outline