Neurony i ich
komunikacja
Jak działają dopalacze?
Neurony i ich
komunikacja
Jak działają dopalacze?
2
Komórki układu
nerwowego
Neurony
Komórki glejowe
Oligodendrocyty
Astrocyty
Mikroglej
Złożoność układu
Neurony - około 100 miliardów
Każdy około 1000 połączeń
100 0000 000 000
Ile możliwych kombinacji połączeń?
Rozwój jako ciągła interakcja
geny X środowisko
GENY
ŚRODOWISKO
PRUNING
SYNAPTOGENEZA
NEUROGENEZA
Przewodzenie impulsu
nerwowego
Dendryty i aksony – transport
błonowy
Depolaryzacja – napływ jonów do
komórki
Repolaryacja – aktywny transport
10
Synapsa – elementy
składowe
Neuron presynaptyczny
Pęcherzyki synaptyczne
Neuroprzekaźnik
Transporter (białko nośnikowe)
Neuron postsynaptyczny
Receptory
Przewodzenie sygnału w
synapsie
EPSP – glutaminian i inne
neuroprzekaźniki
IPSP – GABA i inne neuroprzekaźniki
13
14
Układy
neuroprzekaźnikowe
Mechanizm działania różnych
leków przeciwdepresyjnych
Dopamina
Uwaga
Motywacja
Przyjemność
Nagroda
Dopamina
Uwaga
Motywacja
Przyjemność
Nagroda
Noradrenalina
Czujność
Energia
Noradrenalina
Czujność
Energia
Serotonina
Obsesje
Kompulsje
Serotonina
Obsesje
Kompulsje
Lęk
Lęk
Nastrój
Nastrój
Zainte-
resowanie
Zainte-
resowanie
Stahl SM. Essential Psychopharmacology. 2000.
Foote SL, Aston-Jones GS. Psychopharmacology. 1995: 335-345
Nutt DJ et al., J Psychopharmacol 2007,
Shelton AJ, Tomarken RC, Psychiatric Services 2000; 52 (11):1469–1478
Stahl SM J Clin Psychiatry 2003;64:1145-1146
SNRI
Wenlafaksyna
NDRI
Bupropion
SSRI
Citalopram
Neurony układu nagrody
Synapsa dopaminergiczna
Rodzaje substancji
psychoaktywnych
Alkohol i benzodiazepiny – dz.
hamujące na OUN
Psychostymulanty – kokaina,
amfetamina, kofeina, nikotyna
Halucynogeny – LSD,
metamfetamina, meskalina,
marihuana (?)
Mechanizm działania
psychostymulantów
Pośredni agonizm dopaminergiczny
Antagoniści receptorów
adenozynowych – kofeina
Agoniści receptorów nikotynowych -
nikotyna
Historia
psychostymulantów
Liście koki w grobowcach Indian –
5000 p.n.e.
Doświadczenia Freuda
Koller i zastosowanie w okulistyce
Historia
psychostymulantów
Vin Mariani – połowa XIX wieku
John Pemberton – Coca-Cola (kokaina
+ alkohol, potem kokaina + wyciąg z
orzechów kola) – 1892 Coca-Cola
Company
Ustawa Harrisona 1914 –
delegalizacja kokainy
Czym są dopalacze?
Substancje posiadające niewielkie
modyfikacje chemiczne w stosunku
do uprzednio dostępnych i
zakazanych
Cały czas powstają nowe – o nie do
końca poznanym mechanizmie
działania
Występują 3 zasadnicze grupy
Syntetyczne analogi
kanabinoidów
9-tetrahydrokanabinol – działa na
receptor kanabinoidowy w mózgu
Endogenny ligand – anandamid
Syntetyczne substancje –
potencjalnie mają mocniejsze lub
bardziej długotrwałe działanie
Pochodne
halucynogenów
Oddziałują na receptor
serotoninergiczny
Endogenny ligand – serotonina
Pochodne substancji
psychostymulujących (amfetamin)
Efedron
Endogenny ligand dopamina
Działają na przekaźnictow
dopaminergiczne w układzie nagrody
Podsumowanie
Mózg stanowi niezwykle złożoną sieć
zbudowaną z neuronów
Wszystkie czynności psychiczne
oparte są o działanie tej sieci
Komunikowanie neuronów polega na
przekazywaniu sygnału w sposób
elektryczny – w obrębie neuronu
oraz drogą chemiczną – w obrębie
synapsy
Podsumowanie cd.
Niektóre substancje chemiczne mogą
zmieniać/ zaburzać komunikację
międzyneuronalną
Należą do nich tradycyjne substancje
psychoaktywne i nowopowstające
„dopalacze”
Działanie substancji psychoaktywnych
stanowi jeden z dowodów na
neurobiologiczne uwarunkowanie
naszych czynności psychicznych