Ewolucja systemów
bezpieczeństwa
międzynarodowego.
Ewolucja systemów
bezpieczeństwa
międzynarodowego.
1
w y k .
A n n a K r a j e w s k a
E w e l i n a K o t l i c k a
A l e k s a n d r a K o w a l i k
N a t a l i a K r a w c z a k
A n e t a K r u p a
M a g d a l e n a M u c h a
George Madelski definiował system międzynarodowy
jako system społeczny mający strukturalne i funkcjonalne
wymagania. Systemy między narodowe składają się jego
zdaniem, ze zbiorów podmiotów,
wraz ze stosunkami między tymi podmiotami i między ich
atrybutami. Systemy międzynarodowe zawierają wzorce
działania i wzajemnego oddziaływania między zbiorowaściami
i między jednostkami działającymi w ich imieniu.
2
Pojęcie systemu
bezpieczeństwa międzynarodowego
Patrząc z perspektywy badawczej można
stwierdzić, że historycznie ukształtowały się
dominujące modele bezpieczeństwa
międzynarodowego takie jak :
3
SUBORDYNACYJNY- zdecydowania dominacja jednego
państwa;
KOORDYNACYJNY- kooperacja, zakłada wzajemne
równoważenie się potencjałów militarnych oraz
sprzecznych sił i interesów;
RÓWNOWAGI SIŁ- zakłada utrzymanie bezpieczeństwa
poprzez zrównoważenie potęg sił między państwami
lub ugrupowaniami państw w celu wzajemnej
neutralizacji;
ODSTRASZANIA-polega na utrzymywaniu
bezpieczeństwa poprzez odstraszanie potencjalnego
przeciwnika od ewentualnego użycia siły;
Historyczne systemy
bezpieczeństwa
międzynarodowego
4
Klasyczny system równowagi (1648- 1789) - stan stosunków
międzynarodowych, w którym żadne państwo nie może
zapanować nad innymi ani narzucić im swoich praw.
Kiedy jakieś państwo (dążące do dominacji) zaczyna osiągać
zagrażającą innym przewagę, to państwa sąsiednie zawiązują
koalicję dla własnego interesu - blokują ambicje najsilniejszych.
Przykład: Wiek XVIII upłynął Anglii na działaniach zapobiegających
dominacji Francji w Europie. W tym celu Anglia gotowa była na
zawarcie układu z każdym państwem. Każda koalicja skierowana
była przeciwko hegemonii Francji.
Europejski koncert
mocarstw (1814-
1914)
5
Koncert mocarstw – Czwór przymierze.
Utworzone 20 listopada 1815r. przez Wielką
Brytanię, Rosję, Austrię (od 1867r. jako
Austro - Węgry), Prusy (od 1871r. jako
Niemcy). W 1818r. przystąpiła Francja,
następnie po zjednoczeniu w 1861r. także
Włochy. W przypadku wojny kraje czwór
przymierza miały ustalić wspólną politykę
dążącą do zachowania równowagi
europejskiej tak, aby żadne państwo nie
wybiło się na hegemona.
Powstanie tego systemu
było konsekwencją:
6
Rewolucji francuskiej
Wojen napoleońskich
Cele systemu:
Prowadzenie wspólnej
polityki przez państwa
należące.
Zachowanie równowagi sił
państw europejskich.
7
1882r. Trójprzymierze
(Niemcy, Austro- Węgry, Włochy)
1907r. Trójporozumienie
(Wielka Brytania, Francja, Rosja)
Ostateczny
rozpad
„przymierza” był
spowodowany
wybuchem I
wojny światowej
w 1914.
8
Bezpieczeństwo zbiorowe miało opierać się
na założeniach Ligi Narodów powstałej na
mocy paktu uchwalonego 28 kwietnia 1918r.
Głównym państwem LN było USA jako
inicjator pomysłu zapoczątkowania LN, której
priorytetem było utrzymanie
międzynarodowego pokoju.
Próby utworzenia systemu
bezpieczeństwa zbiorowego
1919- 1939
9
Utrzymanie statusu quo (niezmiennego
stanu rzeczy).
Jego obronę w razie potrzeby
Konieczność zdefiniowania agresji, agresora
Wspólna reakcja wobec niego
Próba ustanowienia systemu
Bezpieczeństwa zbiorowego była nieudana,
spowodowane było to brakiem autorytetu
LN i zainteresowania nim ze strony państw.
10
W czasie II wojny światowej były zalążki
nowego systemu, na bazie mocarstw i ONZ.
Charakter globalny, filary USA i ZSRR.
Ewolucja systemu
dwubiegunowego (1945- 1989)
11
SYSTEM DWUBLOKOWY-, który
zmarginalizował rolę ONZ, zatem koncepcję
systemu bezpieczeństwa zbiorowego.
NATO-UW. Równowaga strachu-oparta na
potencjale nuklearnym, zdolności
wzajemnego zniszczenia, wyścigu zbrojeń.
Wojny zastępcze w krajach
postkolonialnych.
Lata 50-te
12
Lata 70-
te
Próby przezwyciężenia konfrontacji
zimnowojennej, bowiem:
konieczność zapobieżenia wojnie
nuklearnej,
ograniczenia wyścigu zbrojeń,
współpraca w ramach ONZ,
szukanie nowej koncepcji wzajemnych
stosunków,
Stąd przekształcenia w stronę systemu
Wielobiegunowego.
13
Można stwierdzić, że koncentrowano się na
poszukiwaniu warunków budowy pokoju
między narodami, do których zaliczano:
przemiany w obszarze świadomości,
rozwój międzynarodowego prawa pokoju i
bezpieczeństwa,
rozwój odpowiednich instytucji, środków budowy
zaufania,
wzrost liczby państw o ustroju demokratycznym,
przy jednoczesnej eliminacji systemów totalitarnych,
konieczność redefinicji pojęcia suwerenność by
zrezygnować z patrzenia na nią w sposób absolutny.
System wielobiegunowy:
14
koncepcja oparcia bezpieczeństwa
międzynarodowego na powszechnej
organizacji państw gwarantujących, w
wielostronnej umowie, współdziałanie na
rzecz utrzymania pokoju i zapobieganie
wojnom. Zobowiązują się one do
współpracy w celu utrzymania pokoju,
zapobiegania zagrożeniom i usuwania ich
skutków. Bezpieczeństwo pojedynczego
narodu jest bowiem związane z
bezpieczeństwem całej grupy.
15
Powstrzymanie się od groźby i użycia
siły i jej użycia,
Pokojowe rozstrzyganie sporów
międzynarodowych,
Współpraca zgodnie z KNZ,
Nieingerencja w sprawy wewnętrzne,
Równouprawnienie i samostanowienie
narodów,
Suwerenna równość i równouprawnienie
państw,
Wykonywanie w dobrej wierze
przyjmowanych zobowiązań.
Normy ONZ, w oparciu o
które miał funkcjonować
system bezpieczeństwa
wielobiegunowego. :
Bibliografia:
Erhard Cziomer, Lubomir W. Zymblikiewicz, ZARYS
WSPÓŁCZESNYCH STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH,
Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2005,s.108-118.
Stanisław Koziej, WSTĘP DO TEORII I HISTORII
BEZPIECZEŃSTWA (skrypt internetowy)
Kamila Pronińska, Bezpieczeństwo międzynarodowe
(skrypt internetowy)
16
2011-11-24
17
DZIĘKUJEMY
ZA UWAGĘ