Dr hab. Aleksandra Tokarz, prof.. AWF

Wykład IV z Psychologii ogólnej

r.a.2010/2011

Rozwój człowieka w biegu życia – najważniejsze 

wyjaśnienia i prawidłowości

Wydział Turystyki i Rekreacji

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

Im. B. Czecha w Krakowie

Koncepcja rozwoju 

(A. Brzezińska, 2000)

CZYNNIKI ROZWOJU: co powoduje, że 

człowiek się rozwija?

NATURA – wyposażenie genetyczne, 

dojrzewanie

INTERAKCJA – dopasowanie 

osoba/środowisko

KULTURA – oddziaływanie środowiska 

materialnego i społecznego, uczenie się

Koncepcja rozwoju 

(A. Brzezińska, 2000)

MECHANIZM ROZWOJU: jak człowiek 

się rozwija

TEMPO ZMIAN – szybkie/wolne, 

przyspieszone/opóźnione

DYNAMIKA ZMIAN – czas trwania 

faz/etapów

CHARAKTER ZMIAN – 

płynność/skokowość, ciągłość, 

stadialność, lokalność/globalność

Koncepcja rozwoju 

(A. Brzezińska, 2000)

• EFEKTY ROZWOJU
• 1.Ku czemu człowiek się rozwija?
• 2. Jaki jest kierunek zmian? 

[różnicowanie/porządkowanie, 
integracja/dezintegracja..?]

• Jaki jest sens /cel zmian?
Samodzielność? Odpowiedzialność? 

Tożsamość? Dojrzałość?....?

Stadia cyklu życia rodzinnego 

według Evelyn Duvall

• STADIUM 1
Młoda rodzina

• STADIUM 2
Rodzina opiekującej się dzieckiem

• Podjecie roli małżonka: młode, 

bezdzietne małżeństwo, trwające nie 

dłużej niż 5 lat

• Podjęcie roli rodzica: najstarsze 

dziecko od  urodzenia do 3 roku życia

Stadia cyklu życia rodzinnego 

według Evelyn Duvall

• Stadium 3
Rodzina dziecka przedszkolnego

• Stadium 4
Rodzina dziecka rozpoczynającego 

naukę szkolną

• Zamiana roli rodzica: najstarsze 

dziecko miedzy 3 a 6 rokiem życia.

• Zamiana roli rodzica: najstarsze 

dziecko miedzy 6 a 13 rokiem życia.

Stadia cyklu życia rodzinnego 

według Evelyn Duvall

• Stadium 5
Rodzina dziecka dorastającego

• Stadium 6
Rodzina opuszczana

• Zamiana roli rodzica: najstarsze 

dziecko miedzy 13 a 21 rokiem życia.

• Rodzice towarzyszą dzieciom w 

osiąganiu przez nie niezależności

Stadia cyklu życia rodzinnego 

według Evelyn Duvall

• Stadium 7
Opuszczone gniazdo

• Stadium 8
Rodzina starzejąca się

• Dramatyczna zmiana roli rodzica: od 

opuszczenia domu przez ostatnie 

dziecko do emerytury

• Emerytura jednego lub obojga 

małżonków

Stadia rozwoju moralnego według  

Lawrence’a Kohlberga

POZIOM MORALNOŚCI 

PRZEDKONWENCJONALNEJ

1. Moralność unikania kary 

(irracjonalny strach przed kara jest 
podstawą uzasadniania sądów 
moralnych)

2. Moralność własnego interesu 

( korzyści osobiste podstawą 
uzasadniania sądów moralnych)

Stadia rozwoju moralnego według  

Lawrence’a Kohlberga

POZIOM MORALNOŚCI 

KONWENCJONALNEJ

3. Moralność harmonii interpersonalnej 

(uzasadnienie zależne od aprobaty 

osób „znaczących” i „grzecznych”)

4. Moralność prawa i porządku 

(uzasadnianie sądów moralnych 

zależne od autorytetów, norm 

społecznych, roli społecznej)

Stadia rozwoju moralnego według  

Lawrence’a Kohlberga

POZIOM MORALNOŚCI 

POKONWENCJONALNEJ

5. Moralność umowy społecznej 

(uzasadnianie  z p. widzenia ogólnych 
norm społecznych, przy uwzględnieniu 
wartości istotnych dla jednostki)

6. Moralność uniwersalnych zasad etycznych 

(uzasadnienie sądów moralnych przez 
odwołanie do istniejących obiektywnie i 
zaakceptowanych przez siebie zasad 
etycznych)