GRADIENT 

EKSPRESJI GENÓW 

W REGULACJI 

MORFOGENEZY 

U SSAKÓW

MORFOGENEZA

przekształcenia prowadzące do osiągnięcia 

przez danego osobnika właściwej dla jego 

gatunku budowy i formy;

 

 

-

 podziały komórkowe

 

-

 wielkość i kształt komórek

 

-

 fuzja

 

-

 śmierć komórek

 

-

 adhezja

 

-

 migracja komórek

GŁÓWNE OSIE CIAŁA:

 

-

 przednio-tylna

-

 grzbieto-brzuszna

 

-

 boczna (lewa-prawa)

MORFOGEN

 

sygnał indukcyjny, którego działanie wywołuje 

różne odpowiedzi w zależności od jego 

stężenia



 GRADIENT  MORFOGENU

występowanie różnego stężenia morfogenu 

wzdłuż przebiegu osi ciała

(przypisanie komórkom określonych wartości 

pozycyjnych)

GENY REGULUJĄCE

 

-

 GEN GOOSECOID  powstanie bieguna przedniego,

                                                  organizacja mezodermy

 

-

 GEN BRACHYURY  determinacja regionu         

ogonowego, tworzenie się mezodermy

 

-

 GEN WNT  różnicowanie się strony brzusznej

 

-

 GENY HOMEOTYCZNE   określenie wzorca 

organogenezy

CZYNNIKI WZROSTU

RODZINA TGFβ:

-

 aktywiny  aktywator Goosecoid i Brachyury; 

induktor mezodermy osiowej

-

 białka BMP  różnicowanie się kości

-

 Vg1  różne jego stężenia indukują ekspresję  

                                  innych genów

RODZINA FGF:

-

 tworzenie mezodermy typu brzusznego i 

bocznego

-

 regulacja proliferacji i różnicowania komórek

ROZWÓJ 

UKŁADÓW 

WEWNĘTRZNYCH

UKŁAD ODDECHOWY

CZYNNIKI WZROSTOWE:

  - 

FGF

 

-

 EGF

 

-

 TGF ß 

BIAŁKA:

 

-

 Wnt

 

-

 SHH

 

-

 HGF

UKŁAD POKARMOWY

CZYNNIKI WZROSTOWE:
 

-

 BMP

  - 

FGF                                  

 rozwój łuków 

skrzelowych

 

- 

SHH

GENY HOMEOTYCZNE: 
 

-

 Hox A

  - 

Hox B

 kwas retinojowy   

 chrzęstnienie

DWUNASTNICA:

   SHH w połączeniu z Pdx1 

ŻOŁĄDEK:

 SHH przy braku Pdx1

TRZUSTKA:

 Pdx1 przy braku SHH

UKŁAD WYDALNICZY

PRZEDNERCZE

  BIAŁKA:
     

-

 Pax-2

                                      BMP-4

    

 - 

Sim-1

PRANERCZE

BIAŁKO :

  

-

 Pax-2

CZYNNIK TRANSKRYPCYJNY:
     

-

 Emx-2 

NERKA OSTATECZNA

pączek moczowodowy + blastema nerkotwórcza

PĄCZEK MOCZOWODOWY:

-

 Wnt 

-

 GDNF

 

- 

BMP-7 

-

 EGF

- 

FGF

MEZENCHYMA NERKOTWÓRCZA:

-

 Wnt-11

- 

BMP-7

UKŁAD ROZRODCZY

                obecny - jądro



SRY

brak - jajnik

UKŁAD KRWIONOŚNY

CZYNNIKI WZROSTOWE:

  endoderma                                           ektoderma

 

-

 VEGF 

 VEGFR-1, VEGFR-2

-

 EGF

  - 

b FGF

- 

TGF α

 

- 

TGF β-1

               Tie-1

 

-

 angiopoetyna – 1 

                             Tie-2

-

 efryny A i P  

 pączkowanie naczyń

UKŁAD NERWOWY

INDUKCJA

    

głowowa

tylna

- 

białko Noggin

-

 FGF

-

 chordyna 

- 

kwas retinojowy

-

 folistatyna

-

 białko Cerber

-

 SHH  różnicowanie się dna cewki 

nerwowej

- 

BMP-4, BMP-7  różnicowanie się regionu 

     grzbietowego cewki

UKŁAD KOSTNY

-

 białko SHH    gen pax-3

 gen pax-1    Pax-1

(marker komórek sklerotomu)

 BIAŁKA:
 

- 

BMP-4

 

-

 BMP-2

UKŁAD MIĘŚNIOWY

GENY MIOGENICZNE:
 

-

 myoD

 

-

 myf-5

             białka należące do              

    

 

- 

miogenina 

  czynników transkrypcyjnych

 

-

 mrf-4

MRF

białka niezbędne dla 

rozwoju komórki mięśniowej

KOŃCZYNY

CZYNNIKI WZROSTOWE:

-

 FGF        FGF-10, FGF-8

-

 BMP        BMP-4, BMP-7

- Hox        Hox A, Hox C, Hox D

(czynne w czasie rozwoju pączka 
konczyny) 

DZIĘKUJĘ! :)

BIBLIOGRAFIA:

- Twyman R. M. ‘Krótkie wykłady. Biologia 
rozwoju’
- Le Moigne A. ‘Biologia rozwoju’
- Krzanowska H., Sokół-Misiak W. ‘Molekularne 
mechanizmy rozwoju zarodkowego’

OBRAZKI:



http://anatomiac.w.interia.pl/ukl_moc.html



http://www.omega3.net.pl/profilaktyka/uklad-pokarmowy.html



http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Lungs_open.jpg&filetimestamp=20050602223251



http://www.pomoceszkolne.pl/?p=productsMore&iProduct=3483



http://alra.pl/układ+krwionośny.html



http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Gray112.png&filetimestamp=20051207010912



http://pl.wikipedia.org/wiki/Mięsień_dźwigacz_łopatki



http://pl.wikipedia.org/wiki/Mięsień_podkolanowy



http://pl.wikipedia.org/wiki/Mięsień_prostownik_promieniowy_krótki_nadgarstka