Podsystemy kierowania 

obronnością militarną i 

pozamilitarną

• Polska  utrzymuje  system  obronności  o  potencjale 

gwarantującym  sprostanie  wyzwaniom  i  skuteczne 
przeciwstawienie  się  wszystkim  potencjalnym 
zagrożeniom  zewnętrznym.  Jego  rola  polega  na 
sprawnym kierowaniu w czasie kryzysu i wojny tymi 
elementami  systemu  obronnego  państwa,  które  w 
czasie  pokoju  zwykle  spełniają  odmienne,  cywilne 
funkcje.  Podsystem  kierowania  obronnością  tworzą 
organy  państwowe  oraz  samorządowe,  na  których 
ciążą  obowiązki  zadań  obronnych.  System  ten 
stanowią  wszystkie  siły  i  środki  przeznaczone  do 
realizacji  tych  zadań.  Składa  się  z  3  podsystemów 
wykonawczych: 

podsystemu 

kierowania, 

militarnego  (siły  zbrojne  RP)  i  pozamilitarnego 
(pozamilitarne ogniwa obronne).

Podsystem kierowania

• Przeznaczony jest do przygotowania i 

zapewnienia 

sprawnego 

funkcjonowania  państwa  zarówno  w 
czasie  zagrożenia,  jak  i  wojny.  Na 
podsystem  ten  składają  się:  Sejm, 
Senat,  Prezydent,  Premier,  Rada 
ministrów, 

Ministrowie, 

centralne 

organy  administracji  państwowej, 
wojewodowie, 

samorządy 

terytorialne 

oraz 

elementy 

dowodzenia. Siłami Zbrojnymi RP.

Podsystem 

militarny

• Tworzą  go  Siły  Zbrojne  RP,  które  są  podstawowym 

elementem  systemu  obronnego  państwa.  Służą  do 
ochrony  niepodległości RP  i  niepodzielności jej terytorium 
oraz  zapewnienia  bezpieczeństwa  i  nienaruszalności  jej 
granic. W czasie pokoju Siły Zbrojne utrzymują odpowiedni 
system  mobilizacyjny,  obejmujący  zarządzanie  zasobami 
osobowymi,  materiałowymi  i  transportowymi  oraz 
szkolenie  rezerw.  Jego  zadaniem  jest  zapewnienie 
rozwinięcia  sił  zbrojnych  do  etatu  czasu  wojennego,  a 
także ich uzupełniania w toku działań wojennych. System 
ten  będzie  dostosowywany  do  nowych  wymogów 
strategicznych, odpowiednio do pokojowych przekształceń 
sił zbrojnych i zmian co do ich potrzeb na czas wojny.

Do najważniejszych działań w tym zakresie należą:

• Modyfikacja 

podsystemu 

planowania 

mobilizacyjnego,  stosownie  do  nowych  rozwiązań 
prawnych  i  ekonomicznych  obowiązujących  w 
państwie;

• Wdrożenie  nowych  programów  szkolenia  żołnierzy 

rezerwy;

• Wzmocnienie 

struktur 

wojennych 

terenowych 

organów administracji wojskowej;

• Przebudowa 

podsystemu 

uzupełniania 

strat 

ponoszonych  w  czasie  wojny,  z  uwzględnieniem 
zasady  dostarczania  do  jednostek  bojowych 
wyszkolonych żołnierzy rezerwy wraz ze sprzętem.

• Siły Zbrojne RP przygotowane są do 

wykonywania trzech podstawowych 
zadań: 

• Obronnych  w razie wojny (odparcie 

bezpośredniej agresji wroga)

• Zadań reagowania kryzysowego
• Zadań stabilizacyjnych w czasie 

pokoju

• W  skład  Sił  Zbrojnych  Rzeczypospolitej  Polskiej 

wchodzą  Wojska  Lądowe,  Wojska  Lotnicze  i  Obrony 
Powietrznej  oraz  Marynarka  Wojenna.  We  wszystkich 
rodzajach  sił  zbrojnych  występują  wojska  operacyjne  i 
wojska  obrony  terytorialnej.  Wojska  operacyjne  są 
przygotowane  do  działania  w  wielonarodowych 
strukturach NATO, a ich skład i struktura dostosowane 
są  przede  wszystkim  do  wymagań  wynikających  z 
potrzeby 

wspólnego 

działania 

w 

ramach 

wielonarodowych  formacji  NATO.  Wojska  obrony 
terytorialnej  przeznaczone  są  do  wspierania  i 
zapewniania  swobody  działania  wojsk  operacyjnych 
oraz  wykonywania  lokalnych  zadań  obronnych  w 
ścisłym  współdziałaniu  z  pozamilitarnymi  ogniwami 
struktury państwowej. 

Podsystem pozamilitarny

• Podsystem  pozamilitarny  stanowią  wszystkie 

pozostałe,  poza  siłami  zbrojnymi,  organy 
struktury  państwowej,  na  które  nakładane  są 
lub  którym  zlecane  są  zadania  obronne. 
Spełniają one funkcje pomocnicze i wspierające 
w stosunku do działań sił zbrojnych. Ogniwa te 
są  przeznaczone  do  tworzenia  warunków 
niezbędnych  do  zapewnienia  przetrwania 
narodu w czasie zagrożenia i wojny, a także do 
przygotowania  oraz  działania  sił  zbrojnych  i 
pozostałych struktur państwa. 

•

Pozamilitarne  ogniwa  systemu  obronności  dzielą 
się  na  trzy  grupy:  informacyjne,  ochronne  i 
gospodarcze.  Informacyjne  ogniwa  systemu 
obronności  realizują  zadania  mające  na  celu 
ochronę  i  propagowanie  polskich  interesów  na 
arenie 

międzynarodowej, 

informacyjne 

osłabianie  przeciwnika  oraz  umacnianie  woli, 
morale,  determinacji  obronnej  i  wytrwałości 
własnego 

społeczeństwa 

w 

warunkach 

wojennych poprzez informacyjne zabezpieczenie 
funkcjonowania  całego  systemu  obronności  oraz 
informacyjne 

oddziaływanie 

zarówno 

na 

przeciwnika, jak i własne społeczeństwo.

 

• Ogniwa ochronne mają na celu zapewnienie 

warunków  bezpiecznego  funkcjonowania 
struktur  państwa  oraz  ochronę  ludności  i 
majątku 

narodowego 

przed 

skutkami 

zbrojnych 

i 

niezbrojnych 

oddziaływań 

kryzysowych i wojennych. 

Gospodarcze  ogniwa  systemu  obronności 
mają  na  celu  zapewnienie  materialnych 
podstaw  realizacji  zadań  obronnych  oraz 
przetrwania  ludności  w  nadzwyczajnych 
warunkach kryzysu i wojny. 

• Spotyka  się  także  i  inny  podział 

ogniw pozamilitarnych:

• Ogniwa 

ochrony 

państwa 

– 

przewidziane 

do 

rozpoznania 

i 

zwalczania  wszelkich  form  zagrożeń. 
Przystosowane 

do 

działalności 

wywiadowczej  i  antyterrorystycznej, 
ochrony 

granic, 

określonych 

budynków, 

utrzymania 

porządku 

publicznego.

• Ogniwa 

gospodarczo 

– 

obronne 

przewidziane 

do 

realizacji 

zadań 

związanych 

z 

przygotowaniem 

i 

funkcjonowaniem gospodarki narodowej 
w okresie zagrożenia i na czas wojny

• Ogniwa ochrony ludności i dóbr kultury
• Ogniwa  polityczno  –  administracyjne  i 

społeczne 

(resorty, 

organizacje 

społeczno polityczne i zawodowe)

K

O

N

I

E

C

• Pomysł i realizacja:

• Karol Szczerbiński