Natura i teoria wojny według 

poglądów

 

CARLA VON CLAUSEWITZA

Opracowane przez:

 B. Tomczyk, K. Hummel, Ł.Zbiciak.

TEMAT:

Dla mnie czas wojny jest czasem największej potęgi człowieka

Listy do żony Marie von Bruhl, 1807 r.

Czym jest wojna?

Wojna 

jest aktem przemocy, 

mającym na celu zmuszenie 

przeciwnika do spełnienia naszej 

woli.

Wojna 

jest tylko dalszym ciągiem 

polityki prowadzonej innymi 

środkami.

Cele wojny

Jeżeli  przyjmiemy  za  cel  obezwładnienie  wroga  i 
zmuszenie  go  do  wykonania  naszej  woli  należy 
rozważyć 3 podmioty: 



Siły zbrojne 

należy zniszczyć - doprowadzić je do stanu, w którym nie będą 
zdolne do dalszej walki



Kraj 

należy zdobyć aby stworzyć nowe siły zbrojne i odciąć go od 

zapasów



Wola wroga (duch walki)

powinna zostać złamana

NATURA WOJNY

Dla Clausewitza ostatecznym celem wojny 

stał się pokój.

Podyktowanie  warunków  pokoju  przez  zwycięzcę 
pokonanemu  dawało  zwycięscy  dodatkową 
okazję do upokorzenia wroga. 

WALKA

ZABIJANIE

 



jedna z form interakcji między 

ludźmi, należąca do zjawisk życia 
społecznego i będąca konfliktem wielkich 
interesów. 



opiera się na zasadzie wzajemności



jest zderzeniem dwóch realnie 

istniejących sił

WOJNA

 

określana jest jako



użycie sił aż do ostateczności



gra



polityka

WOJNA

 

określana jest jako

Do działalności wojennej należy zatem  

   wszystko, co dotyczy sił zbrojnych, ich   
  tworzenia, utrzymania i użycia.

Niebezpieczeństwo wojny

Znaczące są entuzjazm, ambicja i czas obcowanie 
z  niebezpieczeństwem,  aby  sprawniej  działać  w 
warunkach niebezpieczeństwa. 

 

Wysiłek fizyczny na wojnie

Jest  on  jednym  z  czynników  wpływających  na  stan 
ducha.  Od  sprawności  fizycznej  wojska  w  dużej 
mierze zależy jego wygrana.

Wiadomości podczas wojny

Wiele wiadomości otrzymywanych na wojnie jest 
sprzecznych bądź nieprawdziwych a najwięcej 
niepewnych. Należy więc kierować się zasadą 
prawdopodobieństwa. 

Wojna oznacza walkę – liczne bitwy.

Wojna 

to teatr przypadku

, gdzie zmagają 

się najrozmaitsze siły moralne – wojna tworzy 
więc specyficzne sytuacje i specyficzne 
możliwości.

Liczy się cel walki,

liczy się sprawa,

nie ma zaś rzeczy ważniejszej niż 

suwerenność państwa i narodu

Jeżeli wojna należy do polityki, to przybiera ona jej 
charakter. 

Im potężniejsza i większa staje się polityka, tym 

potężniejsza i większa będzie wojna

.

Koncepcja tarcia:



na wojnie wszystko jest 

proste

 a zarazem 

trudne



w wyniku tych trudności powstaje tarcie



przyczynami tarcia na wojnie są 

niebezpieczeństwo i 

wysiłek fizyczny. 

Zatem teoria wg. Clausewitza nie jest równoznaczna z praktyką. 

Dwa rodzaje wojen:

celem wojny 

jest zniszczenie 

polityczne i 

militarne 

przeciwnika 

wojna 

zmierza do 

okupacji 

terytorium 

przeciwnika

wojna 

zmierza do 

okupacji 

terytorium 

przeciwnika

I

II

Wojna oznacza osłabienie sił przeciwnika, aby nie mógł dalej prowadzić wojny

Wzajemne  zabijanie  się  w  bitwach  oznacza, 
że 

zysk  ze  zwycięstwa  powinien  być 

mierzony liczbą zabitych 

a 

korzyść odnosiłby 

ten,  kto  zabił  więcej  żołnierzy

, 

niż  sam 

stracił



wróg poniesie większe straty w ludziach niż my



wróg  utraci  więcej  sił  moralnych  i  oficjalnie 

przyzna, że rezygnuje ze swoich zamiarów



celem  wojny  jest  też  zabezpieczenie  państwa 

własnego i zniszczenie państwa obcego. 

Zwycięstwo występuje gdy

:

Wojna jest wielce 

nieprzewidywalna 

w związku z czym sprawia trudności

Cele:

militarne

polityczne

OBRONA

taktyczna

strategiczna

polityczna

OBRONA

 

jest silniejszą forma wojny 

o negatywnych cechach

, 

OFENSYWA

 

to słabsza forma wojny

o charakterze pozytywnym w działaniu.

Zasada koncentracji sił:

Okrążenie  to  słabsza  forma,  która  przynosi 

poważne  skutki,  natomiast  koncentracja  to 

forma  mocniejsza,  ale  prowadząca  do  mniej 

znaczących rezultatów.

Czynności wojenne

Przygotowanie 

do wojny

wojna

Teoria wojny 

dzieli się na:

taktykę i strategię, które przenikają się 
wzajemnie.

Strategia

:

wykorzystanie bitwy do celów wojny. 

Taktyka

nauka o użyciu sił zbrojnych w bitwie.

Czas

Przestrzeń

Siły

Czas

Przestrzeń

Siły

Czynniki:
moralne, 
fizyczne, 
matematyczne 
statystyczne

Ważna jest przewaga liczebna.

Najlepsza  strategia  –  zdaniem  Clausewitza  –  polega 

na  tym,  aby  zawsze  być  dość  silnym,  przede 

wszystkim  w  ogóle,  a  następnie  w  punkcie 

decydującym.

Teoria  wojny,  którą  chciał  stworzyć  Clausewitz 
miała zajmować się istotą środków  i celów wojny.

WAŻNE:  teren,  jego  ukształtowanie,  ludzie,  którzy 
go zamieszkują, pora dnia oraz pogoda.

WAŻNE:  teren,  jego  ukształtowanie,  ludzie,  którzy 
go zamieszkują, pora dnia oraz pogoda.

Clausewitz sformułował dwie zasady 

wyznaczające plan wojny: 

1.

określenie środka ciężkości sił wroga 

2.

działanie szybkie,

 zdecydowane i ukierunkowane na całościowe

zniszczenie armii przeciwnika.

Bibliografia:

1.Carl von Clausewitz, O wojnie.
2.Beatrice Heuser, Czytając Clausewitza, Polski 

Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2008.

3.Hew Strachan, Carl von Clausewitz. O wojnie. 

Biografia, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA 
SA, Warszawa 2009.

DZIĘKUJEMY

 

ZA UWAGĘ

TEZY DO DYSKUSJI:

1.Czy natura wojny jest 

niezmienna?

2.Czy 

jest 

możliwe 

stworzenie 

ogólnej 

i 

uniwersalnej  teorii  wojen, 
mającej  zastosowanie  teraz  i 
na przyszłość?